ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមសព្វវចនាធិប្បាយវិគីភីឌា លោក Abdullah Ibrahim (អាប់ឌុលឡា អ៊ីប្រាហ៊ីម) ដែលកាលពីអាជីពដំបូងរបស់លោកត្រូវបានគេស្គាល់ក្រោមឈ្មោះរណសិរ្ស Dollar Brand គឺជាអ្នកលេងព្យាណូ និងជាអ្នកនិពន្ធបទភ្លេងជនជាតិអាហ្វ្រិកខាងត្បូងដ៏មានកេរ្តិ៍ឈ្មោះ។ លោកត្រូវបានចាត់ទុកថាជាឥស្សរជនឈានមុខគេក្នុងការអភិវឌ្ឍប្រភេទតន្ត្រី Cape jazz (ខេបហ្សាស) ដែលជាប្រភេទតន្ត្រីមួយបានលេចឡើងនៅក្នុងទីក្រុងខេបថោន (Cape Town)។

តន្ត្រីរបស់លោកឆ្លុះបញ្ចាំងពីឥទ្ធិពលចម្រុះជាច្រើន ដែលបានមកពីបរិស្ថានពហុវប្បធម៌នៃតំបន់កំពង់ផែខេបថោន ដែលជាកន្លែងលោកធំដឹងក្តី។ ឥទ្ធិពលទាំងនោះរួមមានចម្រៀងប្រពៃណីអាហ្វ្រិក តន្ត្រីហ្គូស្ពែល (gospel) របស់ព្រះសហគមន៍ AME តន្ត្រីរ៉ាហ្គា (Ragas) ដែលមានប្រភពពីឥណ្ឌា និងចង្វាក់ហ្សាស (jazz) ទំនើប ព្រមទាំងរចនាបថបស្ចិមប្រទេសដទៃទៀត។ ក្នុងនាមជាអ្នកលេងព្យាណូ លោកបានទទួលឥទ្ធិពលយ៉ាងខ្លាំងពីស្នាដៃរបស់តន្ត្រីករហ្សាសដ៏ល្បីដូចជា Thelonious Monk និង Duke Ellington។

វិគីភីឌាក៏បានលើកឡើងដែរថា លោកមានកេរ្តិ៍ឈ្មោះជាពិសេសចំពោះបទភ្លេង «Mannenberg» ដែលជាបទហ្សាសមួយបានក្លាយជាចម្រៀងប្រឆាំងរបបអាផាថេដ (apartheid) ដ៏សំខាន់នៅក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រនៃការតស៊ូរបស់ជនជាតិស្បែកខ្មៅនៅអាហ្វ្រិកខាងត្បូង។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

យោងតាមវិគីភីឌា លោក Abdullah Ibrahim កើត និងធំដឹងក្តីនៅក្នុងទីក្រុងខេបថោន ដែលជាទីក្រុងកំពង់ផែដ៏ធំ និងមានសារៈសំខាន់ជាប្រវត្តិសាស្ត្រនៅចុងខាងត្បូងនៃទ្វីបអាហ្វ្រិក។ ទីក្រុងនេះស្ថិតនៅក្បែរចំណុចប្រសព្វនៃមហាសមុទ្រអាត្លង់ទិក និងមហាសមុទ្រឥណ្ឌា ហើយពីអតីតកាលជាមជ្ឈមណ្ឌលពាណិជ្ជកម្មដ៏សំខាន់ ដែលនាំឱ្យមានការជួបប្រទះ និងការលាយបញ្ចូលគ្នានៃវប្បធម៌ជាច្រើន រួមមាន ជនជាតិដើមអាហ្វ្រិក ជនជាតិអឺរ៉ុប និងជនជាតិអាស៊ី (ដូចជា ម៉ាឡេ និងឥណ្ឌា)។

ក្នុងនាមជាពលរដ្ឋអាហ្វ្រិកខាងត្បូង លោកមានតួនាទីលើសពីតន្ត្រីករធម្មតា គឺជានិមិត្តរូបវប្បធម៌ និងជាសំឡេងនៃការតស៊ូប្រឆាំងនឹងការគាបសង្កត់ផ្នែកនយោបាយ។ ការងារតន្ត្រីរបស់លោកបានជួយផ្សព្វផ្សាយពីភាពចម្រុះ និងសាមគ្គីភាពនៅក្នុងសង្គមអាហ្វ្រិកខាងត្បូង។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រវត្តិតន្ត្រីរបស់លោក Abdullah Ibrahim មានទំនាក់ទំនងយ៉ាងជិតស្និទ្ធជាមួយបរិបទសង្គម និងនយោបាយនៅអាហ្វ្រិកខាងត្បូងក្នុងអំឡុងសម័យអាផាថេដ។ ប្រព័ន្ធអាផាថេដគឺជាគោលនយោបាយផ្លូវការនៃការបំបែកពូជសាសន៍ ដែលបានអនុវត្តដោយរដ្ឋាភិបាលជនជាតិស្បែកសភាគតិច អស់រយៈពេលជាច្រើនទសវត្សរ៍ រហូតដល់ដំណាច់សតវត្សទី ២០។ នៅក្រោមរបបនេះ ប្រជាជនជនជាតិស្បែកខ្មៅភាគច្រើនត្រូវបានដកហូតសិទ្ធិជាច្រើន ហើយវប្បធម៌ និងតន្ត្រីរបស់ពួកគេជារឿយៗត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាការគំរាមកំហែង។

យ៉ាងណាមិញ តន្ត្រីបានក្លាយជាឧបករណ៍ដ៏មានអានុភាពសម្រាប់ការប្រឆាំង។ តាមវិគីភីឌា លោក Abdullah Ibrahim បានប្រើប្រាស់ទេពកោសល្យរបស់ខ្លួនដើម្បីបង្កើតតន្ត្រីដែលមិនត្រឹមតែសម្រាប់ការកម្សាន្តប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងជាការបញ្ចេញនូវកំហឹង សង្ឃឹម និងការតស៊ូ។ បទ «Mannenberg» ដែលត្រូវបានគេចាត់ទុកជាស្នាដៃឯក គឺជាឧទាហរណ៍ច្បាស់លាស់មួយនៃតន្ត្រីដែលបានប្រមូលផ្ដុំមនុស្សជាតិទាំងមូលដោយមិនចាំបាច់មានពាក្យសម្ដីនយោបាយផ្ទាល់។ រចនាសម្ព័ន្ធហ្សាស រួមផ្សំជាមួយសំនៀងដ៏រំជួលចិត្ត បានធ្វើឱ្យបទនេះក្លាយជាចម្រៀងក្រៅផ្លូវការនៃចលនាប្រឆាំងអាផាថេដ។

ក្រៅពីនោះ ការអភិវឌ្ឍប្រភេទតន្ត្រី Cape jazz របស់លោកក៏ជាការឆ្លើយតបនឹងការបែងចែកជាតិសាសន៍ដែរ ដោយវាបង្ហាញពីសមត្ថភាពនៃការរួមគ្នារវាងវប្បធម៌ផ្សេងៗដើម្បីបង្កើតអ្វីដែលស្រស់ស្អាត និងមានឥទ្ធិពល។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ទោះបីលោក Abdullah Ibrahim មិនមានទំនាក់ទំនងផ្ទាល់នឹងវិស័យសេដ្ឋកិច្ចជាតិក៏ដោយ ឥទ្ធិពលរបស់លោកទៅលើវប្បធម៌គឺមានលក្ខណៈស៊ីជម្រៅ និងទូលំទូលាយ។ តាមវិគីភីឌា លោកគឺជាអ្នកដឹកនាំក្នុងការអភិវឌ្ឍ Cape jazz ដែលជាប្រភេទតន្ត្រីមួយបញ្ចូលនូវធាតុប្រពៃណីអាហ្វ្រិក សាសនា និងហ្សាសបស្ចិមប្រទេស។ តាមរយៈការនេះ លោកបានបង្កើតនូវអត្តសញ្ញាណតន្ត្រីដាច់ដោយឡែកសម្រាប់អាហ្វ្រិកខាងត្បូង ដែលជួយពង្រឹងមោទនភាពជាតិ និងភាពស្អិតរមួតខាងវប្បធម៌។

ស្នាដៃរបស់លោកក៏បានជះឥទ្ធិពលយ៉ាងខ្លាំងដល់ឆាកតន្ត្រីពិភពលោក។ តន្ត្រីករហ្សាសជាច្រើនបានយកគំរូតាមការប្រើប្រាស់ចង្វាក់ប្រពៃណី និងរបៀបនិពន្ធដែលមានលក្ខណៈសមាធិ។ លើសពីនេះ តួនាទីរបស់លោកក្នុងការតស៊ូប្រឆាំងអាផាថេដបានធ្វើឱ្យគាត់ក្លាយជានិមិត្តរូបវប្បធម៌មួយដែលត្រូវបានគេគោរពទូទាំងពិភពលោក ជាពិសេសក្នុងចំណោមសហគមន៍ដែលប្រឈមនឹងការរើសអើងនិងការគាបសង្កត់។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

រហូតមកដល់បច្ចុប្បន្ននេះ លោក Abdullah Ibrahim នៅតែជារូបតំណាងដ៏មានឥទ្ធិពលនៅក្នុងពិភពតន្ត្រីហ្សាស និងក្នុងចលនាសិទ្ធិមនុស្ស។ បទ «Mannenberg» នៅតែត្រូវបានគេចាក់ និងសិក្សានៅទូទាំងពិភពលោក ជានិមិត្តរូបនៃការតស៊ូដើម្បីសេរីភាព។ ទោះបីប្រព័ន្ធអាផាថេដត្រូវបានលុបបំបាត់នៅអាហ្វ្រិកខាងត្បូងជាង ២០ ឆ្នាំមកហើយក៏ដោយ ក៏តន្ត្រីរបស់លោកនៅតែមានការពាក់ព័ន្ធសម្រាប់មនុស្សជាច្រើនដែលកំពុងប្រឈមមុខនឹងភាពអយុត្តិធម៌សង្គមនៅកន្លែងនានា រួមទាំងនៅកម្ពុជាផងដែរ។

សម្រាប់អ្នកអាននៅកម្ពុជា តន្ត្រីរបស់លោកអាចជាប្រភពនៃការជំរុញទឹកចិត្ត និងការយល់ដឹងអំពីកម្លាំងនៃសិល្បៈក្នុងការជំរុញការផ្លាស់ប្ដូរសង្គម។ លើសពីនេះ ការប្រើប្រាស់តន្ត្រីដើម្បីរក្សាអត្តសញ្ញាណវប្បធម៌ និងប្រឆាំងនឹងការគាបសង្កត់ ក៏ជាមេរៀនដែលពាក់ព័ន្ធសម្រាប់សង្គមកម្ពុជាផងដែរ ដែលមានប្រវត្តិសាស្ត្រនៃការតស៊ូ និងការថែរក្សាវប្បធម៌របស់ខ្លួនក្នុងពេលប្រឈមនឹងការលំបាក។