ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមសព្វានុក្រមសេរី Wikipedia ការវាយប្រហារដោយទឹកអាស៊ីត (acid attack) ឬហៅម្យ៉ាងថា ការចាក់ទឹកវីទ្រីយ៉ុល (vitriol attack) គឺជាទម្រង់មួយនៃអំពើហិង្សាដ៏ឃោឃៅ ដែលជនល្មើសចាក់ ឬគ្រវះទឹកអាស៊ីត ឬសារធាតុច្រេះផ្សេងទៀត ទៅលើរាងកាយរបស់ជនរងគ្រោះ ដោយមានបំណងធ្វើឲ្យខូចមុខ ពិការ ធ្វើទារុណកម្ម ឬសម្លាប់។ ជាធម្មតា ជនល្មើសចាក់សារធាតុច្រេះនេះទៅលើផ្ទៃមុខ ដែលបណ្ដាលឲ្យរលាកស្បែក បំផ្លាញជាលិកា ព្រមទាំងធ្វើឲ្យឃើញឆ្អឹង ឬសូម្បីតែរលាយឆ្អឹងក្នុងករណីធ្ងន់ធ្ងរ។ ផលវិបាកដ៏ធ្ងន់ធ្ងរមួយទៀតគឺ ការបាត់បង់សមត្ថភាពមើលឃើញមួយផ្នែក ឬទាំងស្រុង។

ទឹកអាស៊ីតដែលត្រូវបានប្រើច្រើនបំផុតនៅក្នុងការវាយប្រហារទាំងនេះ រួមមាន អាស៊ីតស៊ុលហ្វួរីក (sulfuric acid) អាស៊ីតនីទ្រីក (nitric acid) និងអាស៊ីតអ៊ីដ្រូក្លរីក (hydrochloric acid) ដែលសុទ្ធសឹងជាសារធាតុមានតម្លៃថោក និងអាចរកទិញបានយ៉ាងងាយស្រួលនៅតាមប្រទេសជាច្រើន។ អំពើនេះមិនត្រឹមតែបង្កគ្រោះថ្នាក់ខាងរាងកាយប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងបន្សល់ទុកនូវរបួសផ្លូវចិត្តយូរអង្វែងដល់ជនរងគ្រោះផងដែរ។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

ការវាយប្រហារដោយទឹកអាស៊ីតកើតមានឡើងនៅទូទាំងពិភពលោក ប៉ុន្តែតាមការរាយការណ៍របស់ Wikipedia ប្រទេសនៅអាស៊ីខាងត្បូង ដូចជាបង់ក្លាដែស ឥណ្ឌា និងប៉ាគីស្ថាន មានអត្រាកើតឡើងខ្ពស់ជាងគេ។ កម្ពុជា ក៏ធ្លាប់ជាប្រទេសមួយមានករណីច្រើនផងដែរ ជាពិសេសនៅដើមទសវត្សរ៍ឆ្នាំ២០០០។ រូបភាពជនរងគ្រោះនៅបង់ក្លាដែសខាងលើ បង្ហាញពីផលប៉ះពាល់ដ៏ឈឺចាប់នៃឧក្រិដ្ឋកម្មនេះ។

ភាគច្រើននៃជនរងគ្រោះគឺជាស្ត្រី និងកុមារី ដោយមូលហេតុចម្បងរួមមាន ការបដិសេធសំណើរៀបការ ជម្លោះក្នុងគ្រួសារ ឬការឈ្លោះដណ្ដើមទ្រព្យសម្បត្តិ។ បុរសក៏អាចជាជនរងគ្រោះបានដែរ ប៉ុន្តែក្នុងចំនួនតិចជាង។ ភាពងាយស្រួលក្នុងការទទួលបានទឹកអាស៊ីត ដែលមានលក់ជាទូទៅសម្រាប់ការប្រើប្រាស់ក្នុងឧស្សាហកម្ម និងកសិកម្ម គឺជាកត្តាជំរុញយ៉ាងសំខាន់មួយ។ នៅកម្ពុជា ការកើនឡើងនៃករណីវាយប្រហារបានជំរុញឲ្យមានការអនុម័តច្បាប់ត្រួតពិនិត្យការលក់ទឹកអាស៊ីតនៅឆ្នាំ២០១១។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

ការវាយប្រហារដោយទឹកអាស៊ីតមានប្រវត្តិយូរលង់ណាស់មកហើយ។ នៅទ្វីបអឺរ៉ុបក្នុងសតវត្សរ៍ទី១៩ និងដើមសតវត្សរ៍ទី២០ គេស្គាល់វាថាជា "vitriolage" ដែលមកពីពាក្យបារាំង "vitriol" សំដៅលើអាស៊ីតស៊ុលហ្វួរីក។ ឧក្រិដ្ឋកម្មនេះត្រូវបានប្រព្រឹត្តឡើងជាញឹកញាប់ដោយសារការប្រច័ណ្ឌ ឬការសងសឹកផ្ទាល់ខ្លួន ហើយបានក្លាយជាប្រធានបទនៃសិល្បៈ និងសារព័ត៌មាននាសម័យនោះ។ គំនូរដ៏ល្បី "La Vitrioleuse" របស់វិចិត្រករបារាំង Eugène Grasset នៅឆ្នាំ១៨៩៤ និងរូបភាពនៅលើកាសែត Le Petit Journal ឆ្នាំ១៩០១ បង្ហាញពីភាពភ្ញាក់ផ្អើលរបស់សង្គមចំពោះអំពើនេះ។

ក្នុងកំឡុងសតវត្សរ៍ទី២០ ការវាយប្រហារដោយទឹកអាស៊ីតបានថមថយនៅអឺរ៉ុប ប៉ុន្តែបានក្លាយជាបញ្ហាសន្តិសុខសាធារណៈដ៏ធំមួយនៅតាមបណ្ដាប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍ ជាពិសេសនៅអាស៊ីខាងត្បូង។ នៅកម្ពុជា របាយការណ៍ចង្អុលបង្ហាញថាករណីវាយប្រហារបានកើនឡើងនៅចុងទសវត្សរ៍ទី៩០ និងដើមទសវត្សរ៍ឆ្នាំ២០០០ ដែលភាគច្រើនកើតឡើងនៅក្នុងរាជធានីភ្នំពេញ និងតាមបណ្ដាខេត្ត។ ការយកចិត្តទុកដាក់ពីអង្គការសិទ្ធិមនុស្សអន្តរជាតិបានជំរុញឲ្យមានកំណែទម្រង់ច្បាប់នៅក្នុងប្រទេសជាច្រើន។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

កត្តាសេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌ដើរតួនាទីយ៉ាងសំខាន់ក្នុងការបន្តកើតមាននៃឧក្រិដ្ឋកម្មនេះ។ ទឹកអាស៊ីតមានតម្លៃថោក និងអាចរកទិញបានដោយស្របច្បាប់សម្រាប់ការងារឧស្សាហកម្ម កសិកម្ម និងប្រើប្រាស់ក្នុងគ្រួសារ ដែលធ្វើឲ្យវាក្លាយជា "អាវុធ" ដ៏ងាយស្រួលបំផុតសម្រាប់ជនល្មើស។ នៅក្នុងសង្គមមួយចំនួន ជាពិសេសកន្លែងដែលវិសមភាពយេនឌ័រនៅតែមានកម្រិតខ្ពស់ ការវាយប្រហារដោយទឹកអាស៊ីតត្រូវបានប្រើប្រាស់ជាមធ្យោបាយគ្រប់គ្រង និងដាក់ទោសស្ត្រីចំពោះការប្រព្រឹត្តដែលគេយល់ថា រំលងបទដ្ឋានសង្គម ដូចជា ការបដិសេធសេចក្ដីស្នើសុំដៃ ឬការស្នើសុំលែងលះជាដើម។

ផលប៉ះពាល់សេដ្ឋកិច្ចចំពោះជនរងគ្រោះគឺធ្ងន់ធ្ងរបំផុត។ ការវះកាត់ប្ដូរស្បែក ការព្យាបាលរយៈពេលវែង និងការថែទាំសុខភាពផ្លូវចិត្ត សុទ្ធសឹងតម្រូវឲ្យមានថវិកាច្រើន ខណៈដែលការខូចរូបរាងធ្វើឲ្យពួកគេបាត់បង់ឱកាសការងារ និងប្រឈមមុខនឹងការមាក់ងាយពីសង្គម។ ទោះយ៉ាងណា សកម្មជនជាអ្នករស់រានមានជីវិតមួយចំនួន ដូចជា Natalia Ponce de León មកពីប្រទេសកូឡុំប៊ី (រូបខាងលើ) និង Laxmi Agarwal មកពីប្រទេសឥណ្ឌា បានក្លាយជាសំឡេងដ៏មានឥទ្ធិពលក្នុងការតស៊ូមតិឲ្យមានការពង្រឹងច្បាប់ ការផ្ដន្ទាទោសជនល្មើសឲ្យបានតឹងរ៉ឹង និងការបង្កើតសេវាគាំទ្រជនរងគ្រោះ។ កិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងរបស់ពួកគេបានជួយផ្លាស់ប្ដូរការយល់ឃើញរបស់សាធារណជន និងជំរុញឲ្យមានការផ្លាស់ប្ដូរគោលនយោបាយនៅក្នុងប្រទេសមួយចំនួន។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

ទោះបីមានវឌ្ឍនភាពផ្នែកច្បាប់ក៏ដោយ ការវាយប្រហារដោយទឹកអាស៊ីតនៅតែបន្តកើតឡើងនៅទូទាំងពិភពលោក រួមទាំងនៅក្នុងប្រទេសដែលមានច្បាប់តឹងរឹងផងដែរ។ រូបភាពស្ត្រីជនជាតិអ៊ីរ៉ង់ម្នាក់កំពុងទទួលការព្យាបាលនៅឆ្នាំ២០១៨ បង្ហាញថា ឧក្រិដ្ឋកម្មនេះមិនមែនជារឿងអតីតកាលនោះទេ។ នៅក្នុងបរិបទបច្ចុប្បន្ន ការយកចិត្តទុកដាក់កាន់តែខ្លាំងឡើងត្រូវបានផ្ដោតលើការស្ដារនីតិសម្បទាជនរងគ្រោះ ទាំងផ្នែករាងកាយ និងផ្លូវចិត្ត ព្រមទាំងការបង្ការអំពើនេះតាមរយៈការអប់រំ និងការគ្រប់គ្រងការលក់ទឹកអាស៊ីតឲ្យបានម៉ត់ចត់។

សម្រាប់អ្នកអាន KhmerPulse និងសាធារណជនខ្មែរទាំងក្នុង និងក្រៅប្រទេស ដំណឹងអំពីការវាយប្រហារដោយទឹកអាស៊ីតនៅតែជាប្រធានបទដ៏សំខាន់។ កម្ពុជាធ្លាប់មានកេរ្តិ៍ឈ្មោះជាប្រទេសមួយដែលមានករណីច្រើនគួរឲ្យព្រួយបារម្ភ ប៉ុន្តែតាមរយៈការអនុវត្តច្បាប់ឆ្នាំ២០១១ និងការឃ្លាំមើលពីសង្គមស៊ីវិល ចំនួនករណីបានថយចុះគួរឲ្យកត់សម្គាល់។ ទោះជាយ៉ាងណា ការបន្តលើកកម្ពស់ការយល់ដឹងអំពីគ្រោះថ្នាក់នៃការវាយប្រហារដោយទឹកអាស៊ីត និងការគាំទ្រដល់អ្នករស់រានមានជីវិត គឺជាកិច្ចការចាំបាច់ដែលមិនអាចមើលរំលងបាន។ សារព័ត៌មាន និងអង្គការសង្គមនៅតែបន្តរាយការណ៍ និងតាមដានបញ្ហានេះជាប្រចាំ ដើម្បីធានាថា យុត្តិធម៌ត្រូវបានផ្ដល់ឲ្យជនរងគ្រោះ និងដើម្បីបញ្ឈប់អំពើហិង្សាដ៏ឃោឃៅនេះតទៅ។