សកម្មជន

ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

តាម Wikipedia សកម្មភាពនិយម (Activism) គឺជាកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងដើម្បីជំរុញ រារាំង ដឹកនាំ ឬធ្វើអន្តរាគមន៍ក្នុងកំណែទម្រង់សង្គម នយោបាយ សេដ្ឋកិច្ច ឬបរិស្ថាន ក្នុងគោលបំណងធ្វើឱ្យមានការផ្លាស់ប្តូរឆ្ពោះទៅរកឧត្តមប្រយោជន៍រួមដែលគេយល់ឃើញ។ សកម្មជនគឺជាបុគ្គលដែលចូលរួមក្នុងសកម្មភាពទាំងនោះ។

ទម្រង់នៃសកម្មភាពនិយមមានច្រើនបែបច្រើនយ៉ាង ចាប់ពីការកសាងសិទ្ធិអំណាចក្នុងសហគមន៍ ការដាក់ញត្តិជូនមន្ត្រីជាប់ឆ្នោត ការចូលរួមក្នុងយុទ្ធនាការនយោបាយ ការគាំទ្រអាជីវកម្មដែលពេញចិត្ត រហូតដល់ទម្រង់ដែលបង្ហាញជាសាធារណៈដូចជា ការប្រមូលផ្តុំតាមដងផ្លូវ កូដកម្ម ការអង្គុយតវ៉ា និងការធ្វើកូដកម្មអត់អាហារជាដើម។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

សកម្មជនមានវត្តមាននៅគ្រប់ទីកន្លែងលើពិភពលោក ហើយច្រើនតែកើតចេញពីសហគមន៍ដែលរងផលប៉ះពាល់ដោយផ្ទាល់ពីបញ្ហាសង្គម ឬនយោបាយ។ ព្រឹត្តិការណ៍សកម្មភាពនិយមសំខាន់ៗជាច្រើនបានកើតឡើងនៅទីក្រុងធំៗ ដូចជាទីក្រុងវ៉ាស៊ីនតោន ឌីស៊ី ប៉ារីស និងលីសបោនជាដើម។

ជាឧទាហរណ៍ នៅសហរដ្ឋអាមេរិក មានកន្លែងតវ៉ាសន្តិភាពដែលបានចាប់ផ្តើមដោយសកម្មជនឈ្មោះថូម៉ាស តាំងពីឆ្នាំ១៩៨១ ដែលជាការតវ៉ាទាមទារសន្តិភាពជាបន្តបន្ទាប់យូរជាងគេក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រអាមេរិក។ សកម្មជនអាចជាបុគ្គលតែម្នាក់ ឬជាក្រុមដែលធ្វើការរួមគ្នា ហើយតួនាទីចម្បងរបស់ពួកគេគឺជាភ្នាក់ងារនៃការផ្លាស់ប្តូរសង្គម។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

ប្រវត្តិនៃសកម្មភាពនិយមមានឫសគល់ជ្រៅក្នុងព្រឹត្តិការណ៍ប្រវត្តិសាស្ត្រជាច្រើន។ តាមការកត់ត្រារបស់ Wikipedia ឧទាហរណ៍ដំបូងគេមួយគឺការបះបោររបស់រដ្ឋធានីប៉ារីស (Paris Commune) នៅខែមីនា ឆ្នាំ១៨៧១ ដែលសកម្មជនបានសាងរបាំងការពារនៅតាមដងផ្លូវ។

នៅសតវត្សទី២០ ចលនាសិទ្ធិពលរដ្ឋនៅសហរដ្ឋអាមេរិកបានឈានដល់ចំណុចកំពូលជាមួយការហែក្បួននៅទីក្រុងវ៉ាស៊ីនតោនក្នុងខែសីហា ឆ្នាំ១៩៦៣ ដើម្បីការងារនិងសេរីភាព។ ក្រោយមក នៅខែសីហា ឆ្នាំ១៩៧០ ក្រុមស្ត្រីបានធ្វើការហែក្បួនរំដោះស្ត្រីនៅទីក្រុងវ៉ាស៊ីនតោនឌីស៊ីដូចគ្នា ដើម្បីទាមទារសមភាពយេនឌ័រ។ ទម្រង់នៃការតវ៉ាទាំងនេះរួមមានការហែក្បួន កូដកម្ម និងការប្រមូលផ្តុំតាមដងផ្លូវ ដែលបានក្លាយជាយុទ្ធសាស្ត្រគន្លឹះរបស់សកម្មជន។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

សព្វថ្ងៃនេះ សកម្មជនបន្តដើរតួនាទីយ៉ាងសកម្មក្នុងចលនាសង្គមសម័យទំនើប។ នៅថ្ងៃទី ៣១ ខែមីនា ឆ្នាំ២០២៤ នៅទីក្រុងលីសបោន ប្រទេសព័រទុយហ្គាល់ ក្រុមសកម្មជនបានធ្វើបាតុកម្មក្នុងឱកាសទិវាមើលឃើញភេទឆ្លងដែន (Trans Day of Visibility) ដោយកាន់ផ្ទាំងស្លោកដែលសរសេរថា "Sex Change not Climate Change" ដែលបង្ហាញពីការតភ្ជាប់គ្នារវាងចលនាផ្សេងៗ។

ទន្ទឹមនឹងនេះ ការតវ៉ាសន្តិភាពដែលចាប់ផ្តើមតាំងពីឆ្នាំ១៩៨១ នៅសហរដ្ឋអាមេរិកនៅតែបន្តរហូតដល់សព្វថ្ងៃ ដែលឆ្លុះបញ្ចាំងពីការតស៊ូរបស់សកម្មជនក្នុងការតវ៉ាដោយអហិង្សា។ សកម្មភាពនិយមបានវិវត្តទៅតាមបច្ចេកវិទ្យា ប៉ុន្តែទម្រង់ប្រពៃណីដូចជាការហែក្បួនតាមផ្លូវនៅតែជាឧបករណ៍សំខាន់សម្រាប់ការទាមទារសិទ្ធិ យុត្តិធម៌សង្គម និងការការពារបរិស្ថាននៅទូទាំងពិភពលោក រួមទាំងនៅកម្ពុជាផងដែរ។