ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

ភាពចាស់នៃប្រជាជន (population ageing) គឺជាការផ្លាស់ប្តូរជារួមនៃអាយុរបស់ប្រជាជនមួយ។ តាមវិគីភីឌា ការផ្លាស់ប្តូរនេះអាចសង្ខេបបានជាប៉ារ៉ាម៉ែត្រតែមួយ គឺការកើនឡើងនៃអាយុមធ្យមកណ្តាល (median age) របស់ប្រជាជន។ មូលហេតុចម្បងៗ រួមមានការធ្លាក់ចុះរយៈពេលវែងនៃអត្រាកំណើត និងការធ្លាក់ចុះនៃអត្រាមរណភាព។

តាមវិគីភីឌាដដែល បច្ចុប្បន្ននេះ ប្រទេសភាគច្រើននៅលើពិភពលោក មានអត្រាមរណភាពកំពុងធ្លាក់ចុះ និងមានប្រជាជនកំពុងចាស់ជាងមុន។ និន្នាការទាំងនេះ បានលេចឡើងដំបូងនៅក្នុងបណ្តាប្រទេសអភិវឌ្ឍន៍ ប៉ុន្តែឥឡូវនេះ គេក៏ឃើញមានស្ទើរតែគ្រប់ប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍ទាំងអស់។ ចំនួនប្រជាជនវ័យចាស់នៅលើពិភពលោក បច្ចុប្បន្នស្ថិតក្នុងកម្រិតខ្ពស់បំផុតក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រមនុស្សជាតិ។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

ប្រទេសនានាមានភាពខុសគ្នាយ៉ាងខ្លាំង ទាំងកម្រិត និងល្បឿននៃភាពចាស់នៃប្រជាជន តាមការរាយការណ៍របស់វិគីភីឌា។ និន្នាការនេះបានចាប់ផ្តើមដំបូងនៅក្នុងបណ្តាប្រទេសអភិវឌ្ឍន៍ ប៉ុន្តែបច្ចុប្បន្ន គេក៏ឃើញមាននៅស្ទើរតែគ្រប់ប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍ផងដែរ។ ដូច្នេះ ផែនទីអាយុមធ្យមកណ្តាលតាមប្រទេស បង្ហាញពីភាពខុសគ្នានៃកម្រិតចាស់រវាងប្រទេសនីមួយៗ។

តាមទិន្នន័យដែលវិគីភីឌាដកស្រង់ ចំណែកប្រជាជនដែលមានអាយុ ៦៥ ឆ្នាំឡើងទៅ គិតជា ៦% នៃចំនួនប្រជាជនសរុប។ នេះឆ្លុះបញ្ចាំងពីការធ្លាក់ចុះជាប្រវត្តិសាស្ត្រនៃអត្រាកំណើតជាមធ្យមរបស់ពិភពលោក។ តាមវិគីភីឌា ស្ថានភាពនេះកើតឡើងចំពោះគ្រប់ប្រទេសទាំងអស់នៅលើពិភពលោក លើកលែងតែប្រទេសចំនួន ១៨ ដែលអង្គការសហប្រជាជាតិកំណត់ថាជា "ប្រទេសករណីលើកលែងផ្នែកប្រជាសាស្ត្រ" (demographic outliers)។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

នៅក្នុងបណ្តាប្រទេសអភិវឌ្ឍន៍ភាគច្រើន ភាពចាស់នៃប្រជាជនបានចាប់ផ្តើមតាំងពីចុងសតវត្សរ៍ទី១៩។ តាមវិគីភីឌា ត្រឹមចុងសតវត្សរ៍ទី២០ ប្រជាជនពិភពលោកទាំងមូលក៏បានចាប់ផ្តើមចាស់ជាងមុនផងដែរ។

តាមការរាយការណ៍របស់វិគីភីឌា ចំនួនអ្នកដែលមានអាយុ ៦០ ឆ្នាំឡើងទៅ បានកើនឡើងបីដងចាប់តាំងពីឆ្នាំ១៩៥០មក។ ចំនួននេះបានឡើងដល់ ៦០០ លាននាក់នៅឆ្នាំ២០០០ និងបានលើសពី ៧០០ លាននាក់នៅឆ្នាំ២០០៦។ ទន្ទឹមគ្នានេះ អង្គការសហប្រជាជាតិព្យាករថា ប្រជាជននឹងចាស់កាន់តែលឿននៅសតវត្សរ៍ទី២១ ជាងនៅសតវត្សរ៍ទី២០។

លើសពីនេះ វិគីភីឌារាយការណ៍ថា ចំនួនប្រជាជនវ័យចាស់ និងវ័យជរារួមគ្នា ត្រូវបានព្យាករថានឹងឡើងដល់ ២,១ ពាន់លាននាក់នៅឆ្នាំ២០៥០។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

តាមវិគីភីឌា អន្តរាគមន៍គោលនយោបាយចំពោះភាពចាស់នៃប្រជាជន រួមមានទាំងយុទ្ធសាស្ត្របង្ការ ដែលបង្កើនទំហំប្រជាជនវ័យក្មេងដែលស្ថិតក្នុងវ័យធ្វើការ និងវិធានការបន្សាំ ដើម្បីធ្វើឱ្យប្រព័ន្ធធំៗ មានភាពស៊ីសង្វាក់ជាមួយអនាគតប្រជាសាស្ត្រថ្មី។

តាមការរាយការណ៍របស់វិគីភីឌា អង្គការសហប្រជាជាតិរំពឹងថា ប្រជាជនដែលបានចាប់ផ្តើមចាស់យឺតជាង នឹងមានពេលវេលាតិចជាងក្នុងការឆ្លើយតបទៅនឹងផលប៉ះពាល់នៃភាពចាស់នៃប្រជាជន។ ដូច្នេះ ប្រទេសទាំងនោះនឹងមានពេលវេលាតិចជាង ក្នុងការរៀបចំប្រព័ន្ធសេដ្ឋកិច្ច និងសង្គមរបស់ខ្លួនឱ្យស៊ីសង្វាក់នឹងអនាគតប្រជាសាស្ត្រថ្មី។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ភាពចាស់នៃប្រជាជនគឺជាប្រធានបទសកល។ តាមវិគីភីឌា បណ្តាប្រទេសស្ទើរតែទាំងអស់នៅលើពិភពលោក រួមទាំងប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍ កំពុងជួបប្រទះនឹងនិន្នាការនេះ ហើយអង្គការសហប្រជាជាតិព្យាករថា ប្រជាជននឹងចាស់កាន់តែលឿននៅសតវត្សរ៍ទី២១ ជាងសតវត្សរ៍ទី២០។ នេះធ្វើឱ្យប្រធានបទនេះពាក់ព័ន្ធផ្ទាល់នឹងការជជែកអំពីអនាគតនៃប្រព័ន្ធសេដ្ឋកិច្ច និងសង្គមរបស់ប្រទេសនានា។

សម្រាប់អ្នកអាននៅកម្ពុជា និងក្នុងតំបន់ ការយល់ដឹងអំពីនិន្នាការនេះមានសារៈសំខាន់ ព្រោះការពិភាក្សាអំពីគោលនយោបាយសេដ្ឋកិច្ច និងសង្គម ត្រូវបានផ្សារភ្ជាប់ទៅនឹងសំណួរថា តើប្រទេសនានានឹងរៀបចំប្រព័ន្ធរបស់ខ្លួនឱ្យស៊ីសង្វាក់នឹងអនាគតប្រជាសាស្ត្រថ្មីបានលឿនគ្រប់គ្រាន់ឬទេ។