ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

បញ្ញាសិប្បនិម្មិត (AI) គឺជាសមត្ថភាពនៃប្រព័ន្ធគណនាក្នុងការអនុវត្តកិច្ចការដែលជាទូទៅត្រូវបានផ្សារភ្ជាប់ជាមួយនឹងបញ្ញារបស់មនុស្ស ដូចជាការរៀនសូត្រ ការវែកញែក ការដោះស្រាយបញ្ហា និងការសម្រេចចិត្ត។ យោងតាមវិគីភីឌា វាគឺជាមុខវិជ្ជាស្រាវជ្រាវមួយនៅក្នុងវិស្វកម្ម គណិតវិទ្យា និងវិទ្យាសាស្ត្រកុំព្យូទ័រ ដែលផ្តោតលើការអភិវឌ្ឍវិធីសាស្ត្រ និងកម្មវិធីដើម្បីឲ្យម៉ាស៊ីនអាចយល់ដឹងពីបរិស្ថាន និងប្រើប្រាស់ការរៀនសូត្រនិងបញ្ញាដើម្បីអនុវត្តសកម្មភាពដែលបង្កើនឱកាសក្នុងការសម្រេចគោលដៅដែលបានកំណត់។

បច្ចេកវិទ្យា AI ត្រូវបានបែងចែកជាប្រភេទជាច្រើន រួមមានការរៀនជាមួយស្លាក (supervised learning) ដែលប្រើទិន្នន័យដែលមានចម្លើយត្រឹមត្រូវ និងការរៀនដោយគ្មានស្លាក (unsupervised learning) ដែលគំរូរកឃើញរចនាសម្ព័ន្ធដោយខ្លួនឯងពីទិន្នន័យដែលគ្មានស្លាក។ ការរីកចម្រើនយ៉ាងឆាប់រហ័សនៃ AI ក្នុងប៉ុន្មានទសវត្សរ៍ចុងក្រោយនេះ បានធ្វើឲ្យវាក្លាយជាផ្នែកមួយដ៏សំខាន់នៃជីវិតប្រចាំថ្ងៃ ចាប់ពីម៉ាស៊ីនស្វែងរក ប្រព័ន្ធណែនាំវីដេអូ រហូតដល់ជំនួយការសំឡេង។ សមត្ថភាពរៀនរបស់ AI អនុញ្ញាតឱ្យប្រព័ន្ធទាំងនេះធ្វើឱ្យប្រសើរឡើងជាលំដាប់តាមរយៈការប្រឈមមុខនឹងទិន្នន័យថ្មីៗ ដែលជាមូលហេតុដែលវាកំពុងផ្លាស់ប្តូរវិស័យជាច្រើន។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ដោយសារ AI មិនមែនជាតំបន់ភូមិសាស្ត្រជាក់លាក់ ការពិភាក្សានេះផ្តោតទៅលើការចែកចាយការស្រាវជ្រាវ និងឥទ្ធិពលរបស់វា។ យោងតាមវិគីភីឌា ការស្រាវជ្រាវ AI បានចាប់ផ្តើមនៅសហរដ្ឋអាមេរិក ជាពិសេសនៅសាកលវិទ្យាល័យដូចជា MIT និង Stanford ក្នុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ១៩៥០ ។ ក្រោយមក វាបានរីកសាយភាយទៅកាន់អឺរ៉ុប និងទៅដល់ប្រទេសជប៉ុន ចិន និងប្រទេសផ្សេងទៀត។ នៅអឺរ៉ុប គម្រោង AI ត្រូវបានគាំទ្រដោយកម្មវិធី Horizon Europe និងការវិនិយោគពីក្រុមហ៊ុនឯកជន។

ឥស្សរជនសំខាន់ៗក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រ AI រួមមាន លោក Alan Turing ដែលបានស្នើគំនិតនៃម៉ាស៊ីនគិត និងបានបង្កើតតេស្ត Turing ដើម្បីវាយតម្លៃបញ្ញាម៉ាស៊ីន និងលោក John McCarthy ដែលបានដឹកនាំសន្និសីទ Dartmouth ក្នុងឆ្នាំ ១៩៥៦ ហើយបានផ្តួចផ្តើមពាក្យ "artificial intelligence" ឡើង។ បច្ចុប្បន្ននេះ ប្រទេសចិនបានក្លាយជាកម្លាំងដ៏សំខាន់ក្នុងការស្រាវជ្រាវនិងអភិវឌ្ឍ AI ដោយមានការវិនិយោគយ៉ាងច្រើនពីរដ្ឋាភិបាលនិងក្រុមហ៊ុនឯកជន។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

ឫសគល់នៃបញ្ញាសិប្បនិម្មិតអាចតាមដានទៅដល់ទស្សនវិជ្ជាបុរាណ និងរឿងព្រេងអំពីម៉ាស៊ីនឆ្លាតវៃ ប៉ុន្តែការអភិវឌ្ឍទំនើបបានចាប់ផ្តើមនៅសតវត្សរ៍ទី២០។ តាមវិគីភីឌា នៅឆ្នាំ ១៩៥០ លោក Alan Turing បានបោះពុម្ពផ្សាយក្រដាស "Computing Machinery and Intelligence" ដែលបានស្នើតេស្ត Turing ជាស្តង់ដារសម្រាប់ការកំណត់ថាម៉ាស៊ីនអាចបង្ហាញឥរិយាបទឆ្លាតវៃបានឬអត់។ ព្រឹត្តិការណ៍សំខាន់មួយទៀតគឺសន្និសីទ Dartmouth ក្នុងឆ្នាំ ១៩៥៦ ដែលបានប្រមូលផ្តុំអ្នកស្រាវជ្រាវដូចជា John McCarthy, Marvin Minsky, Nathaniel Rochester និង Claude Shannon ហើយបានកំណត់និយមន័យជាផ្លូវការនៃ AI ជាវាលស្រាវជ្រាវ។

បន្ទាប់ពីសម័យនៃសុទិដ្ឋិនិយមដំបូង AI បានជួបប្រទះ "រដូវរងារ AI" ជាច្រើនដង ដោយសារការរំពឹងទុកហួសហេតុ និងការបរាជ័យក្នុងការអនុវត្ត។ ទោះយ៉ាងណា ចាប់តាំងពីទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ២០១០ មក បច្ចេកទេសរៀនសូត្រជ្រៅ (deep learning) ដែលប្រើបណ្តាញសរសៃប្រសាទជាច្រើនស្រទាប់ បានធ្វើបដិវត្តន៍ AI ដោយសម្រេចបាននូវលទ្ធផលល្អឥតខ្ចោះក្នុងការទទួលស្គាល់រូបភាព ការបកប្រែភាសា និងកិច្ចការស្មុគស្មាញជាច្រើនទៀត។ កត្តាសំខាន់ដែលជំរុញឱ្យមានការលោតផ្លោះនេះរួមមានការកើនឡើងនៃទិន្នន័យឌីជីថល ការវិវត្តនៃអង្គដំណើរការក្រាហ្វិក (GPU) និងក្បួនដោះស្រាយថ្មីៗ។

នៅក្នុងវប្បធម៌ប្រជាប្រិយ គំនិតនៃមនុស្សយន្តត្រូវបានពេញនិយមតាមរយៈរឿង R.U.R. (Rossum's Universal Robots) ដោយ Karel Čapek ក្នុងឆ្នាំ ១៩២១ ដែលពាក្យ "robot" ត្រូវបានបង្កើតឡើងដំបូង។ ស្នាដៃប្រឌិតវិទ្យាសាស្ត្រជាច្រើនបានជះឥទ្ធិពលយ៉ាងខ្លាំងទៅលើការយល់ឃើញរបស់សាធារណជនចំពោះ AI ។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

AI មានឥទ្ធិពលយ៉ាងខ្លាំងទៅលើសេដ្ឋកិច្ចសកល។ យោងតាមវិគីភីឌា វាអាចបង្កើនផលិតភាពការងារយ៉ាងច្រើន ប៉ុន្តែក៏បង្កការព្រួយបារម្ភអំពីការប្តូរការងារមនុស្សដោយម៉ាស៊ីនផងដែរ។ វិស័យជាច្រើនដូចជាសេវាកម្មហិរញ្ញវត្ថុ សុខាភិបាល ការដឹកជញ្ជូន និងការផលិតកំពុងទទួលយកបច្ចេកវិទ្យា AI ដើម្បីបង្កើនប្រសិទ្ធភាពនិងកាត់បន្ថយការចំណាយ។ ទោះយ៉ាងណា អ្នកសេដ្ឋកិច្ចជាច្រើនព្រមានថា បើគ្មានគោលនយោបាយសមស្រប គម្លាតសង្គមអាចនឹងកើនឡើង។ ក្រុមហ៊ុនបច្ចេកវិទ្យាធំៗដូចជា Google, Microsoft និង OpenAI កំពុងវិនិយោគរាប់ពាន់លានដុល្លារក្នុងការអភិវឌ្ឍ AI ជឿនលឿន ជាពិសេសលើម៉ូដែលភាសាធំៗ (large language models) ដូចជា ChatGPT ជាដើម។

ផ្នែកវប្បធម៌ AI បានបង្កើតនូវសំណួរថ្មីៗអំពីសីលធម៌ និងការបង្កើតសិល្បៈ។ កម្មវិធីដូចជា Midjourney និង DALL-E អាចបង្កើតរូបភាពដោយផ្អែកលើពាក្យបញ្ជា ខណៈដែល ChatGPT បានធ្វើឲ្យការសរសេរអត្ថបទដោយស្វ័យប្រវត្តិក្លាយជារឿងធម្មតា។ ទន្ទឹមនឹងនេះ ការព្រួយបារម្ភអំពីការផ្សព្វផ្សាយព័ត៌មានក្លែងក្លាយ និងបញ្ហាសិទ្ធិអ្នកនិពន្ធក៏បានកើតឡើងផងដែរ។ គំនូរតាមដងផ្លូវដូចនៅក្នុងរូបភាពបង្ហាញពីឥទ្ធិពលវប្បធម៌ដែលកំពុងកើនឡើងនៃ AI ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

បច្ចុប្បន្ន AI គឺជាប្រធានបទក្តៅគគុកនៅក្នុងឆាកអន្តរជាតិ។ កិច្ចប្រជុំកំពូលស្តីពីសុវត្ថិភាព AI លើកដំបូងត្រូវបានប្រារព្ធឡើងនៅចក្រភពអង់គ្លេសក្នុងខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ ២០២៣ ដោយមានការចូលរួមពីថ្នាក់ដឹកនាំមកពីសហរដ្ឋអាមេរិក សហភាពអឺរ៉ុប និងប្រទេសជាច្រើនទៀត។ យោងតាមវិគីភីឌា សេចក្តីប្រកាសរួមបានអំពាវនាវឲ្យមានការសហការជាអន្តរជាតិដើម្បីគ្រប់គ្រងហានិភ័យនៃ AI និងធានាថាការអភិវឌ្ឍរបស់វាប្រព្រឹត្តទៅដោយសុវត្ថិភាពនិងមានប្រយោជន៍សម្រាប់មនុស្សជាតិ។

នៅកម្រិតតំបន់ ប្រទេសកម្ពុជាក៏កំពុងបង្ហាញការចាប់អារម្មណ៍លើសក្តានុពលរបស់ AI ជាពិសេសក្នុងវិស័យកសិកម្ម សុខាភិបាល និងអប់រំ។ ខណៈដែលការអនុវត្តនៅមានកម្រិត ការយល់ដឹងអំពី AI កំពុងកើនឡើង ហើយវាអាចដើរតួនាទីយ៉ាងសំខាន់ក្នុងការជំរុញការអភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ចនិងសង្គមនាពេលអនាគត។