ការកាត់បន្ថយជំនួយ

ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ការកាត់បន្ថយជំនួយ គឺជាការកាត់បន្ថយ ឬការបញ្ឈប់ជំនួយអន្តរជាតិ ដែលរួមមានជំនួយអភិវឌ្ឍន៍ ជំនួយមនុស្សធម៌ និងជំនួយយោធា ពីប្រទេសអ្នកមាន ឬអង្គការអន្តរជាតិ ទៅកាន់ប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍។ ជំនួយអន្តរជាតិបានដើរតួនាទីយ៉ាងសំខាន់ក្នុងការជួយសង្គ្រោះជីវិត កាត់បន្ថយភាពក្រីក្រ និងជំរុញការអភិវឌ្ឍប្រកបដោយចីរភាពនៅទូទាំងពិភពលោក។

យោងតាមអង្គការសហប្រជាជាតិ ជំនួយគឺជាយន្តការមួយដើម្បីសម្រេចគោលដៅអភិវឌ្ឍន៍សហសវត្សរ៍ និងក្រោយមកគោលដៅអភិវឌ្ឍន៍ប្រកបដោយចីរភាព។ ទោះយ៉ាងណា ក្នុងប៉ុន្មានទសវត្សរ៍ថ្មីៗនេះ មានការកាត់បន្ថយជំនួយពីបណ្តាប្រទេសម្ចាស់ជំនួយធំៗ រួមមាន សហរដ្ឋអាមេរិក ចក្រភពអង់គ្លេស និងបណ្តាប្រទេសសហភាពអឺរ៉ុប ដោយសារកត្តានយោបាយក្នុងស្រុក វិបត្តិសេដ្ឋកិច្ច និងការផ្លាស់ប្ដូរអាទិភាព។ យោងតាមវិគីភីឌា ការកាត់បន្ថយជំនួយទាំងនេះបានបង្កឱ្យមានផលប៉ះពាល់យ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរដល់ប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍ ដែលពឹងផ្អែកខ្លាំងលើជំនួយសម្រាប់ថវិកាជាតិ សេវាសុខភាព និងការអប់រំ។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

យោងតាមវិគីភីឌា តំបន់ដែលរងផលប៉ះពាល់ខ្លាំងជាងគេពីការកាត់បន្ថយជំនួយ រួមមាន អនុតំបន់សាហារ៉ាអាហ្រ្វិក (Sub-Saharan Africa) អាស៊ីខាងត្បូង និងតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍ ដែលកម្ពុជាជាសមាជិកមួយ។ ប្រជាជនដែលងាយរងគ្រោះជាងគេរួមមាន ស្ត្រី កុមារ ប្រជាជននៅតំបន់ជនបទ និងជនភៀសខ្លួន ដែលពឹងផ្អែកលើជំនួយមនុស្សធម៌ និងជំនួយអភិវឌ្ឍន៍។ ការកាត់បន្ថយជំនួយធ្វើឱ្យកម្មវិធីចាក់ថ្នាំបង្ការ ការអប់រំមូលដ្ឋាន និងសុវត្ថិភាពចំណីអាហាររងផលប៉ះពាល់។

នៅកម្ពុជា ជំនួយអន្តរជាតិបានចូលរួមចំណែកយ៉ាងសំខាន់ក្នុងការកសាងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ វិស័យសុខាភិបាល និងអប់រំ អស់រយៈពេលជាច្រើនទសវត្សរ៍។ ការកាត់បន្ថយជំនួយពីដៃគូអភិវឌ្ឍន៍ដូចជា សហរដ្ឋអាមេរិក បារាំង ឬសហភាពអឺរ៉ុប អាចប៉ះពាល់ដល់សមិទ្ធិផលដែលសម្រេចបាន និងធ្វើឱ្យរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាប្រឈមនឹងបញ្ហាខ្វះថវិកា។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

យោងតាមវិគីភីឌា ជំនួយអន្តរជាតិមានប្រភពពីផែនការម៉ាហ្សាល់ (Marshall Plan) ក្រោយសង្គ្រាមលោកលើកទី២ និងវិទ្យាស្ថានប្រេតុនវូដ (Bretton Woods)។ ការកាត់បន្ថយជំនួយមិនមែនជាបាតុភូតថ្មីទេ។ នៅទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ១៩៩០ ក្រោយសង្គ្រាមត្រជាក់ ប្រទេសម្ចាស់ជំនួយជាច្រើនបានកាត់បន្ថយជំនួយ ដោយសារការថយចុះការប្រកួតប្រជែងមនោគមន៍វិជ្ជា និងភាពនឿយណាយជាមួយជំនួយ (aid fatigue)។ ក្រោយមក ក្រោយព្រឹត្តិការណ៍ ១១ កញ្ញា ជំនួយបានកើនឡើងវិញសម្រាប់គោលដៅសន្តិសុខ ប៉ុន្តែវិបត្តិហិរញ្ញវត្ថុពិភពលោកឆ្នាំ ២០០៨ បានបណ្តាលឱ្យមានការកាត់បន្ថយជាថ្មី។

កាលពីឆ្នាំ ២០១៧ BBC បានរាយការណ៍ថា រដ្ឋបាលអតីតប្រធានាធិបតីដូណាល់ ត្រាំ នៃសហរដ្ឋអាមេរិក បានស្នើកាត់បន្ថយថវិកាជំនួយបរទេសយ៉ាងច្រើន ជាពិសេសសម្រាប់ជំនួយឆ្លងកាត់អង្គការសហប្រជាជាតិ និងជំនួយទៅកាន់ប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍។ ចំណែកចក្រភពអង់គ្លេសវិញ VOA បានរាយការណ៍ថា ក្នុងឆ្នាំ ២០២១ រដ្ឋាភិបាលចក្រភពអង់គ្លេសបានកាត់បន្ថយជំនួយអភិវឌ្ឍន៍ពី ០.៧% មកត្រឹម ០.៥% នៃចំណូលជាតិសរុប (GNI) ដោយសារផលប៉ះពាល់សេដ្ឋកិច្ចពីជំងឺរាតត្បាតកូវីដ-១៩។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ការកាត់បន្ថយជំនួយមានផលប៉ះពាល់ផ្ទាល់ដល់សេដ្ឋកិច្ចរបស់ប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍។ យោងតាមធនាគារពិភពលោក ការថយចុះជំនួយផ្នែកហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ និងអភិវឌ្ឍន៍ធនធានមនុស្ស អាចពន្យឺតកំណើនសេដ្ឋកិច្ច និងបង្កើនភាពក្រីក្រឡើងវិញ។ សម្រាប់ប្រទេសដូចកម្ពុជា ដែលជំនួយអន្តរជាតិមានចំណែកជាង ២០% នៃថវិកាជាតិ (តាមក្រសួងសេដ្ឋកិច្ច និងហិរញ្ញវត្ថុ) ការកាត់បន្ថយនេះអាចនាំឱ្យមានការខ្វះខាតថវិកាសម្រាប់សេវាសាធារណៈសំខាន់ៗ។

ផ្នែកវប្បធម៌ ជំនួយអន្តរជាតិក៏បានគាំទ្រកិច្ចអភិរក្សបេតិកភណ្ឌវប្បធម៌ ការលើកកម្ពស់សិល្បៈ និងការអប់រំផ្នែកវប្បធម៌នៅក្នុងប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍។ ឧទាហរណ៍ យោងតាមអង្គការយូណេស្កូ គម្រោងជាច្រើនដែលទទួលថវិកាពីជំនួយបរទេស ត្រូវបានប្រើដើម្បីថែរក្សាប្រាសាទបុរាណ និងលើកកម្ពស់ចំណេះដឹងប្រពៃណី។ ការកាត់បន្ថយជំនួយអាចបង្កគ្រោះថ្នាក់ដល់កិច្ចប្រឹងប្រែងអភិរក្សទាំងនេះ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ក្នុងបរិបទបច្ចុប្បន្ន (ឆ្នាំ ២០២៦) ការកាត់បន្ថយជំនួយកំពុងក្លាយជាបញ្ហាក្តៅគគុកជាថ្មី។ ក្រោយវិបត្តិកូវីដ-១៩ និងសង្គ្រាមនៅអ៊ុយក្រែន ប្រទេសអ្នកមានបានបង្វែរថវិកាទៅការពង្រឹងសន្តិសុខថាមពល និងការស្តារសេដ្ឋកិច្ចក្នុងស្រុក ដែលបណ្តាលឱ្យជំនួយអន្តរជាតិត្រូវបានកាត់បន្ថយបន្ថែម។ យោងតាមការចុះផ្សាយរបស់ BBC កាលពីថ្មីៗនេះ សហភាពអឺរ៉ុប និងចក្រភពអង់គ្លេស បានប្រកាសពិនិត្យឡើងវិញនូវគោលនយោបាយជំនួយរបស់ខ្លួន ដើម្បីតម្រង់ទៅគោលដៅដែលមានផលប្រយោជន៍ទៅវិញទៅមក។

សម្រាប់កម្ពុជា ការកាត់បន្ថយជំនួយពីដៃគូអភិវឌ្ឍន៍មិនមែនជារឿងថ្មីទេ ប៉ុន្តែភាពមិនប្រាកដប្រជានាពេលថ្មីៗនេះ បានធ្វើឱ្យមានការព្រួយបារម្ភពីអនាគតនៃកិច្ចសហប្រតិបត្តិការអភិវឌ្ឍន៍។ យោងតាមរបាយការណ៍របស់ធនាគារអភិវឌ្ឍន៍អាស៊ី (ADB) កម្ពុជាចាំបាច់ត្រូវបង្កើនចំណូលក្នុងស្រុក និងពង្រឹងភាពធន់នៃសេដ្ឋកិច្ច ដើម្បីកាត់បន្ថយការពឹងផ្អែកលើជំនួយខាងក្រៅ ប៉ុន្តែនៅក្នុងរយៈពេលខ្លី ផលប៉ះពាល់នៃការកាត់បន្ថយជំនួយនៅតែជាកង្វល់ធំសម្រាប់គុណភាពជីវិតរបស់ប្រជាពលរដ្ឋកម្ពុជា។