ជំនួយអន្តរជាតិ

ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

តាមវិគីភីឌា ក្នុងទំនាក់ទំនងអន្តរជាតិ "ជំនួយ" (Aid) សំដៅដល់ការផ្ទេរធនធានដោយស្ម័គ្រចិត្តពីរដ្ឋាភិបាលប្រទេសមួយទៅប្រទេសមួយទៀត។ ជំនួយនេះអាចមានទម្រង់ផ្សេងៗគ្នា ដូចជាជំនួយហិរញ្ញវត្ថុ សម្ភារៈបរិក្ខារ ជំនួយបច្ចេកទេស ឬជំនួយមនុស្សធម៌។ ការបែងចែកប្រភេទជំនួយអាស្រ័យលើកត្តាជាច្រើន ដូចជាគោលបំណង លក្ខខណ្ឌ ភាពបន្ទាន់ ឬប្រភពរបស់វា។

ឧទាហរណ៍ ជំនួយអាចបែងចែងជាជំនួយបន្ទាន់ (Emergency Aid) ដែលត្រូវបានផ្តល់ភ្លាមៗក្នុងពេលមានគ្រោះមហន្តរាយដូចជាទឹកជំនន់ ឬរញ្ជួយដី និងជំនួយអភិវឌ្ឍន៍ (Development Aid) ដែលមានគោលដៅជំរុញកំណើនសេដ្ឋកិច្ចនិងកាត់បន្ថយភាពក្រីក្រក្នុងរយៈពេលវែង។ ទន្ទឹមនេះ ជំនួយក៏អាចត្រូវបានផ្តល់តាមរយៈអង្គការអន្តរជាតិ អង្គការមិនមែនរដ្ឋាភិបាល (NGOs) ឬដោយផ្ទាល់ពីរដ្ឋាភិបាលមួយទៅមួយ (Bilateral Aid) ឬពហុភាគី (Multilateral Aid)។ ក្រៅពីរដ្ឋាភិបាល អង្គការអន្តរជាតិដូចជា អង្គការសហប្រជាជាតិ និងអង្គការមិនមែនរដ្ឋាភិបាលជាច្រើន ក៏ជាប្រភពជំនួយដ៏សំខាន់ផងដែរ។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

តាមការបង្ហាញរបស់វិគីភីឌា ជំនួយអន្តរជាតិភាគច្រើនហូរចេញពីប្រទេសអ្នកមានទៅកាន់ប្រទេសក្រីក្រ។ គណៈកម្មាធិការជំនួយអភិវឌ្ឍន៍ (DAC) នៃអង្គការ OECD រួមមានសមាជិកសំខាន់ៗដូចជា សហរដ្ឋអាមេរិក អាល្លឺម៉ង់ ចក្រភពអង់គ្លេស ជប៉ុន និងបារាំង ដែលជាប្រទេសម្ចាស់ជំនួយធំជាងគេក្នុងលោក។ មានតែប្រទេសមួយចំនួនដូចជា ស៊ុយអែត និងន័រវែស ដែលសម្រេចបានគោលដៅ ០.៧% នៃប្រាក់ចំណូលជាតិសរុប (GNI) សម្រាប់ជំនួយអភិវឌ្ឍន៍ ដូចដែលបានកំណត់ដោយអង្គការសហប្រជាជាតិ។

ចំណែកប្រទេសដែលទទួលជំនួយច្រើនជាងគេ ស្ថិតនៅក្នុងទ្វីបអាហ្វ្រិកខាងត្បូងសាហារ៉ា និងតំបន់អាស៊ីខាងត្បូង។ ប្រទេសកម្ពុជាក៏ជាប្រទេសទទួលជំនួយដ៏សំខាន់មួយដែរ។ ចាប់តាំងពីសម័យស្តារឡើងវិញក្រោយសង្គ្រាម ជំនួយពីប្រទេសជប៉ុន សហភាពអឺរ៉ុប និងអង្គការសហប្រជាជាតិ បានដើរតួនាទីធំក្នុងការកសាងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ ការផ្តល់សេវាសុខាភិបាល និងការអប់រំ។ បច្ចុប្បន្ន កម្ពុជាជាប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍ ហើយនៅតែពឹងផ្អែកលើជំនួយបរទេសជាផ្នែកមួយនៃថវិកាជាតិ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមវិគីភីឌា ជំនួយអន្តរជាតិទ្រង់ទ្រាយធំក្នុងសម័យទំនើបបានចាប់កំណើតឡើងជាមួយនឹងផែនការម៉ាស្យល (Marshall Plan) បន្ទាប់ពីសង្គ្រាមលោកលើកទី២។ ផែនការនេះ ដែលដាក់ឈ្មោះតាមរដ្ឋមន្ត្រីការបរទេសអាមេរិក លោក ចច ម៉ាស្យល បានផ្តល់ទឹកប្រាក់ជាង ១៣ ពាន់លានដុល្លារអាមេរិក ដើម្បីស្តារសេដ្ឋកិច្ចអឺរ៉ុបឡើងវិញនៅអំឡុងឆ្នាំ ១៩៤៨-១៩៥២។ ជំនួយនេះមិនត្រឹមតែជាហិរញ្ញវត្ថុប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងរួមបញ្ចូលការផ្ទេរបច្ចេកវិទ្យា និងជំនួយបច្ចេកទេសផងដែរ។

ក្នុងអំឡុងសង្គ្រាមត្រជាក់ ជំនួយបានក្លាយជាឧបករណ៍ភូមិសាស្ត្រនយោបាយដ៏សំខាន់។ មហាអំណាចទាំងពីរ គឺសហរដ្ឋអាមេរិក និងសហភាពសូវៀត បានប្រើប្រាស់ជំនួយដើម្បីទាក់ទាញប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍ឲ្យចូលក្នុងដែនឥទ្ធិពលរៀងៗខ្លួន។ ក្រោយមក គណៈកម្មាធិការជំនួយអភិវឌ្ឍន៍ (DAC) ត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅឆ្នាំ១៩៦១ ដើម្បីសម្របសម្រួលការផ្តល់ជំនួយ។ ស្ថាប័នហិរញ្ញវត្ថុអន្តរជាតិដូចជា ធនាគារពិភពលោក និងមូលនិធិរូបិយវត្ថុអន្តរជាតិ (IMF) ក៏ត្រូវបានបង្កើតឡើង ដើម្បីផ្តល់ជំនួយនិងប្រាក់កម្ចីសម្រាប់ការអភិវឌ្ឍន៍។ នៅឆ្នាំ១៩៧០ អង្គការសហប្រជាជាតិបានអំពាវនាវឲ្យប្រទេសអ្នកមានចំណាយ ០.៧% នៃ GNI របស់ខ្លួនលើជំនួយអភិវឌ្ឍន៍ ដែលជាគោលដៅនៅតែបន្តរហូតដល់សព្វថ្ងៃ។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

ជំនួយអន្តរជាតិមានឥទ្ធិពលគួរឲ្យកត់សម្គាល់លើសេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌របស់សង្គម។ អ្នកគាំទ្រអះអាងថាជំនួយជួយជំរុញកំណើនសេដ្ឋកិច្ច កាត់បន្ថយភាពក្រីក្រ និងលើកកម្ពស់សុខុមាលភាពប្រជាជន។ ឧទាហរណ៍ ជំនួយផ្នែកសុខាភិបាលដូចជាកម្មវិធីចាក់វ៉ាក់សាំងប៉ូលីយ៉ូ (Polio) ដែលបានទទួលការគាំទ្រពីសហរដ្ឋអាមេរិកក្នុងទសវត្សរ៍១៩៥០ បានជួយលុបបំបាត់ជំងឺនេះស្ទើរតែទាំងស្រុងនៅទូទាំងពិភពលោក។ ផលប្រយោជន៍សេដ្ឋកិច្ចដោយប្រយោលរួមមានកម្លាំងពលកម្មដែលមានសុខភាពល្អ និងផលិតភាពកាន់តែខ្ពស់។

នៅក្នុងវិស័យអប់រំ ជំនួយរួមមានអាហារូបករណ៍សិក្សា និងកម្មវិធីបណ្តុះបណ្តាល ដែលជួយលើកកម្ពស់គុណភាពធនធានមនុស្សនិងបង្កើតការផ្លាស់ប្តូរវប្បធម៌។ ប៉ុន្តែ មានការពិភាក្សាយ៉ាងទូលំទូលាយអំពីប្រសិទ្ធភាពពិតប្រាកដនៃជំនួយ។ អ្នកវិភាគខ្លះចាត់ទុកថាជំនួយអាចបង្កើតភាពពឹងពាក់ ធ្វើឲ្យអំពើពុករលួយកើនឡើង ឬរាំងស្ទះដល់ការអភិវឌ្ឍស្ថាប័នក្នុងស្រុក។ ជាងនេះទៅទៀត ជំនួយដែលមានលក្ខខណ្ឌ (Tied Aid) អាចតម្រូវឲ្យប្រទេសទទួលត្រូវប្រើប្រាស់ទំនិញ ឬសេវាកម្មពីប្រទេសអ្នកផ្តល់ ដែលអាចកាត់បន្ថយផលប្រយោជន៍សុទ្ធ។ ក្នុងផ្នែកវប្បធម៌ ជំនួយពេលខ្លះក៏ត្រូវបានគេមើលឃើញថាជាមធ្យោបាយពង្រីកឥទ្ធិពលវប្បធម៌ ដែលអាចនាំឲ្យមានការផ្លាស់ប្តូរគំរូសង្គមក្នុងតំបន់ទទួល។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ក្នុងបរិបទបច្ចុប្បន្ន ជំនួយអន្តរជាតិបន្តដើរតួនាទីសំខាន់ក្នុងការដោះស្រាយបញ្ហាសកលដូចជា ជំងឺរាតត្បាត COVID-19 ការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ និងវិបត្តិជនភៀសខ្លួន។ បណ្តាប្រទេសអ្នកផ្តល់ជំនួយសំខាន់ៗបានបង្កើនកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងតាមរយៈយន្តការដូចជា COVAX សម្រាប់ការចែកចាយវ៉ាក់សាំងដល់ប្រទេសក្រីក្រ។

សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ជំនួយបរទេសនៅតែជាប្រភពថវិកាដ៏សំខាន់ ជាពិសេសពីប្រទេសចិន ជប៉ុន និងសហភាពអឺរ៉ុប។ ជំនួយពីចិនផ្តោតសំខាន់លើហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ ខណៈជំនួយពីសហភាពអឺរ៉ុបសង្កត់ធ្ងន់លើវិស័យសុខាភិបាល អប់រំ និងអភិបាលកិច្ចល្អ។ កម្ពុជាក៏កំពុងឆ្លងកាត់ការផ្លាស់ប្តូរពីប្រទេសមានចំណូលទាបទៅជាប្រទេសមានចំណូលមធ្យមកម្រិតទាប ដែលអាចប៉ះពាល់ដល់លំហូរជំនួយនាពេលអនាគត។ ការជជែកវែកញែកអំពីនិរន្តរភាពនៃបំណុល និងប្រសិទ្ធភាពនៃជំនួយ កំពុងបន្តជាប្រធានបទក្តៅក្នុងសង្គមខ្មែរ។ អនាគតនៃជំនួយទំនងជាត្រូវឆ្លុះបញ្ចាំងពីការប្រកួតប្រជែងភូមិសាស្ត្រនយោបាយរវាងមហាអំណាច និងការផ្លាស់ប្តូរតម្រូវការសកល។