ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

តាមសព្វវចនាធិប្បាយវិគីភីឌា ការពារដែនអាកាស (Anti-aircraft warfare ឬ Air defence) គឺជាវិស័យមួយនៃសង្គ្រាមដែលមានគោលបំណងតបតនឹងការវាយប្រហារពីលើអាកាស។ វារួមបញ្ចូលគ្រប់វិធានការទាំងអស់ដែលបង្កើតឡើងដើម្បីបន្សាប ឬកាត់បន្ថយប្រសិទ្ធភាពនៃសកម្មភាពសត្រូវនៅលើអាកាស។ ប្រព័ន្ធនេះគ្របដណ្តប់ទាំងអាវុធលើដី ក្រោមទឹក (បាញ់ចេញពីនាវាមុជទឹក) និងអាវុធពីលើអាកាស ព្រមទាំងប្រព័ន្ធស្វែងរក ប្រព័ន្ធបញ្ជា និងវិធានការការពារដោយអកម្ម។

គេអាចប្រើប្រាស់ការពារដែនអាកាសដើម្បីការពារកងកម្លាំងជើងទឹក កងកម្លាំងជើងគោក និងកងកម្លាំងអាកាសបាននៅគ្រប់ទីតាំង។ ទោះយ៉ាងណាក្តី សម្រាប់ប្រទេសភាគច្រើន គោលបំណងសំខាន់គឺការពារដែនដីមាតុភូមិ។ ការពារមីស៊ីលគឺជាផ្នែកបន្ទាប់នៃការពារដែនអាកាស ហើយក៏រួមបញ្ចូលការប្រែប្រួលប្រព័ន្ធដើម្បីស្កាត់គ្រប់ប្រភេទការបាញ់កាំជ្រួចនៅលើអាកាសផងដែរ។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

ការពារដែនអាកាសមានវត្តមាននៅទូទាំងពិភពលោក ដោយប្រទេសជាច្រើនបានបង្កើតអង្គភាពឯកទេសនិងបច្ចេកវិទ្យាផ្ទាល់ខ្លួនដើម្បីការពារដែនអាកាសរបស់ខ្លួន។ ប្រទេសដែលគ្មានកងទ័ពអាកាសខ្លាំង ឬមានដែនដីតូច តែងពឹងផ្អែកលើប្រព័ន្ធការពារដែនអាកាសជាស្រទាប់ការពារសំខាន់។ យោងតាមវិគីភីឌា កងកម្លាំងដែលទទួលបន្ទុកផ្នែកនេះរួមមានទាហានជើងគោក កងទ័ពជើងទឹក និងអាកាសយានិក ដែលបានទទួលការហ្វឹកហាត់យ៉ាងល្អិតល្អន់ក្នុងការប្រតិបត្តិការប្រព័ន្ធរ៉ាដា កាំភ្លើងធំ និងមីស៊ីល។

ទីតាំងយុទ្ធសាស្ត្រដូចជារដ្ឋធានី មូលដ្ឋានទ័ព និងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធសំខាន់ៗ ជាគោលដៅចម្បងដែលត្រូវការពារដោយប្រព័ន្ធការពារដែនអាកាស។ លើសពីនេះ នៅក្នុងតំបន់ជម្លោះដែលមានការប្រើប្រាស់យន្តហោះគ្មានមនុស្សបើក (ដ្រូន) ច្រើន ប្រព័ន្ធការពារដែនអាកាសបានក្លាយជាមធ្យោបាយសំខាន់ក្នុងការការពារប្រជាជន និងទ្រព្យសម្បត្តិ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

ដើមកំណើតនៃការពារដែនអាកាសបានចាប់ផ្តើមនៅពេលមនុស្សចាប់ផ្តើមប្រើយន្តហោះនិងបាឡុងសម្រាប់សកម្មភាពយោធាក្នុងសតវត្សរ៍ទី១៩។ វិគីភីឌាបានកត់សម្គាល់ថា កាំភ្លើងប្រឆាំងយន្តហោះដំបូងត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅពេលដែលគេព្យាយាមទម្លាក់បាឡុងឈ្លបការណ៍ក្នុងសង្គ្រាមបារាំង-ព្រុស (ឆ្នាំ១៨៧០)។ កាំភ្លើងប្រឆាំងយន្តហោះដំបូងគឺជាកាំភ្លើងធំធម្មតាដែលត្រូវបានកែច្នៃអោយអាចងើយមុខបាញ់ទៅលើអាកាសបាន។

ក្នុងកំឡុងសង្គ្រាមលោកលើកទី១ ការអភិវឌ្ឍកាំភ្លើងយន្តប្រឆាំងយន្តហោះនិងកាំភ្លើងធំបានកើនឡើងយ៉ាងឆាប់រហ័ស ដើម្បីទប់ទល់នឹងការទម្លាក់គ្រាប់បែកពីលើអាកាស។ យោងតាមវិគីភីឌា ក្នុងសង្គ្រាមលោកលើកទី២ ការពារដែនអាកាសបានក្លាយជាសមរភូមិដ៏សំខាន់ ដោយមានប្រព័ន្ធកាំភ្លើងធំដូចជា Flak ៨៨ មីលីម៉ែត្ររបស់អាល្លឺម៉ង់ និង QF ៣.៧ អ៊ិញរបស់ចក្រភពអង់គ្លេស។ នៅពេលនោះ គេក៏បានប្រើកុំព្យូទ័រមេកានិក (mechanical computer) ដើម្បីទស្សន៍ទាយទីតាំងគោលដៅ ដែលជាបច្ចេកវិទ្យាទំនើបសម្រាប់សម័យនោះ។

ក្រោយសង្គ្រាមលោកលើកទី២ ការមកដល់នៃមីស៊ីលបាលីស្ទិកនិងយន្តហោះចម្បាំងលឿនៗ បានជំរុញឲ្យមានការអភិវឌ្ឍមីស៊ីលប្រឆាំងយន្តហោះដឹកនាំ (SAM) និងប្រព័ន្ធបាញ់កាំភ្លើងស្វ័យប្រវត្តិបិទចម្ងាយជិត (CIWS)។ ប្រព័ន្ធទាំងនេះបានបន្តវិវឌ្ឍរហូតដល់បច្ចុប្បន្ន ដោយរួមបញ្ចូលបច្ចេកវិទ្យារ៉ាដាស្កេនអេឡិចត្រូនិក និងការបញ្ជាដោយកុំព្យូទ័រ។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

វិស័យការពារដែនអាកាសគឺជាផ្នែកមួយដ៏សំខាន់នៃសេដ្ឋកិច្ចឧស្សាហកម្មការពារជាតិនៅទូទាំងពិភពលោក។ យោងតាមវិគីភីឌា ការស្រាវជ្រាវនិងផលិតប្រព័ន្ធការពារដែនអាកាសបង្កើតការងាររាប់ពាន់ ហើយមានក្រុមហ៊ុនឧស្សាហកម្មយក្សជាច្រើនទូទាំងពិភពលោកដែលប្រកួតប្រជែងក្នុងទីផ្សារនេះ។ តម្លៃនៃប្រព័ន្ធមួយអាចមានចាប់ពីរាប់លានដល់រាប់រយលានដុល្លារ ដែលធ្វើឱ្យវាជាការវិនិយោគយ៉ាងធំសម្រាប់ថវិការដ្ឋ។

ខាងផ្នែកវប្បធម៌ ការពារដែនអាកាសបានបន្សល់ទុកស្លាកស្នាមនៅក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រមនុស្សជាតិ ដូចជាប៉ម Flak ក្នុងក្រុងវីយែននិងក្រុងប៊ែរឡាំង ដែលសាងសង់ឡើងសម្រាប់ការពារដែនអាកាស ប៉ុន្តែឥឡូវបានក្លាយជាប្រាសាទប្រវត្តិសាស្ត្រ។ ពាក្យ «Flak» ដែលយកចេញពីភាសាអាល្លឺម៉ង់ «Flugabwehrkanone» ក៏បានចូលក្នុងភាសាអង់គ្លេសប្រចាំថ្ងៃផងដែរ ជាពិសេសសំដៅលើការរិះគន់ដ៏ខ្លាំង។ តាមវិគីភីឌា ការប្រើប្រាស់ពាក្យនេះគឺមានប្រភពពីសមត្ថភាពរបស់កាំភ្លើង Flak ដែលបាញ់ចេញជាចង្កោមបែកខ្ចាយ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

នៅក្នុងបរិបទសន្តិសុខបច្ចុប្បន្ន ការពារដែនអាកាសកាន់តែមានសារៈសំខាន់ខ្លាំងឡើង។ ការប្រឈមមុខនឹងការវាយប្រហារដោយមីស៊ីល និងយន្តហោះគ្មានមនុស្សបើក បានធ្វើឲ្យប្រព័ន្ធការពារដែនអាកាសក្លាយជារឿងចាំបាច់សម្រាប់ប្រទេសជាច្រើន។ យោងតាមវិគីភីឌា គំនិតនៃការពារមីស៊ីលគឺជាផ្នែកមួយនៃការពារដែនអាកាស ហើយប្រព័ន្ធទំនើបឥឡូវនេះអាចស្កាត់គ្រាប់កាំជ្រួចគ្រប់ប្រភេទបាន។

សម្រាប់កម្ពុជា វិស័យការពារដែនអាកាសនៅមានទំហំតូច ប៉ុន្តែការពង្រឹងសមត្ថភាពនេះអាចជាប្រធានបទមួយដែលប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរគួរតាមដាន ជាពិសេសនៅពេលដែលស្ថានភាពភូមិសាស្ត្រនយោបាយក្នុងតំបន់មានការប្រែប្រួល។ ការយល់ដឹងអំពីការពារដែនអាកាសនឹងជួយឲ្យអ្នកអានយល់ពីព្រឹត្តិការណ៍អន្តរជាតិ និងទស្សនៈវិស័យការពារជាតិបានកាន់តែស៊ីជម្រៅ។