ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

តាមសព្វវចនាធិប្បាយវិគីភីឌា ការបំពុលខ្យល់គឺជាវត្តមាននៃសារធាតុនៅក្នុងខ្យល់ដែលបង្កគ្រោះថ្នាក់ដល់មនុស្ស សត្វ និងបរិស្ថាន។ សារធាតុពុលទាំងនេះអាចមានទម្រង់ជាឧស្ម័ន ដូចជាអូហ្សូន និងអុកស៊ីដអាសូត ឬជាភាគល្អិតតូចៗដូចជាក្បាលធ្យូង និងធូលី។ ការបំពុលអាចកើតមានទាំងនៅក្នុងអាគារ និងនៅខាងក្រៅ ហើយប្រភពរបស់វាមានដូចជា រោងចក្រឧស្សាហកម្ម យានយន្ត ការដុតកាកសំណល់កសិកម្ម និងបាតុភូតធម្មជាតិដូចជាព្យុះធូលី។

បញ្ហានេះបានក្លាយជាកង្វល់សុខភាពសាធារណៈដ៏សំខាន់នៅទូទាំងពិភពលោក ដោយអង្គការសុខភាពពិភពលោក (WHO) បានកំណត់គោលការណ៍ណែនាំអំពីកម្រិតសុវត្ថិភាព។ រូបភាពពីវិគីភីឌាបង្ហាញថា ប្រជាជនរាប់ពាន់លាននាក់កំពុងរស់នៅក្នុងតំបន់ដែលកម្រិតបំពុលលើសពីគោលការណ៍ទាំងនេះ ដែលបណ្តាលឱ្យមានផលប៉ះពាល់ធ្ងន់ធ្ងរដល់សុខភាព និងអាយុជីវិត។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

ការបំពុលខ្យល់មិនបានរាលដាលស្មើៗគ្នានៅលើផែនដីឡើយ។ តំបន់ដែលមានសកម្មភាពឧស្សាហកម្មខ្ពស់ ដង់ស៊ីតេប្រជាជនច្រើន និងការដុតឥន្ធនៈសម្រាប់ចម្អិនអាហារ ឬកំដៅ តែងតែទទួលរងការបំពុលខ្លាំងជាងគេ។ តាមទិន្នន័យគំនូសតាងពីឆ្នាំ២០១៧ (ពីវិគីភីឌា) ប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍ជាច្រើន ជាពិសេសនៅតំបន់អាហ្វ្រិក និងអាស៊ី មានសមាមាត្រប្រជាជនដែលប្រឈមការបំពុលលើសគោលការណ៍ WHO ក្នុងកម្រិតខ្ពស់គួរឱ្យព្រួយបារម្ភ។

ផែនទីគំរូភាគល្អិតសកល (Portrait of Global Aerosols) ពីវិគីភីឌាបានបង្ហាញប្រភពនៃភាគល្អិតបំពុលខុសៗគ្នា៖ ផ្សែងពីភ្លើងឆេះព្រៃ (ពណ៌បៃតង) ធូលីពីវាលខ្សាច់ (ពណ៌ទឹកក្រូច) អំបិលសមុទ្រ (ពណ៌ខៀវខ្ចី) និងភាគល្អិតស៊ុលហ្វាតពីឧស្សាហកម្ម (ពណ៌ស)។ តំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍ រួមទាំងកម្ពុជា ក៏ទទួលរងឥទ្ធិពលពីផ្សែងហុយឆេះព្រៃ និងការដុតកាកសំណល់កសិកម្មផងដែរ ដែលធ្វើឲ្យប្រជាជនរាប់លាននាក់ប្រឈមមុខនឹងហានិភ័យសុខភាពជាប្រចាំ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

ការបំពុលខ្យល់មិនមែនជាបញ្ហាថ្មីទេ។ ចាប់តាំងពីបដិវត្តន៍ឧស្សាហកម្ម ការដុតធ្យូងថ្ម និងឥន្ធនៈផ្សេងៗបានបង្កើនការបញ្ចេញផ្សែងពុលទៅក្នុងបរិយាកាស។ រូបភាពពីវិគីភីឌាបង្ហាញពីព្រឹត្តិការណ៍ព្យុះធូលីដ៏ធំនៅរដ្ឋតិចសាស សហរដ្ឋអាមេរិក ក្នុងឆ្នាំ១៩៣៥ ដែលបណ្តាលមកពីការធ្វើកសិកម្មមិនត្រឹមត្រូវ និងគ្រោះរាំងស្ងួត។

នៅពាក់កណ្តាលសតវត្សរ៍ទី២០ ការរីកចម្រើនឧស្សាហកម្មក្រោយសង្គ្រាមលោកលើកទី២ បានធ្វើឲ្យទីក្រុងធំៗជាច្រើនត្រូវគ្របដណ្តប់ដោយផ្សែងពុល ដូចជារូបភាពពីទីក្រុងក្លូវឡិន រដ្ឋអូហៃអូ ឆ្នាំ១៩៧៣ ដែលផ្សែងខ្មៅពីរោងចក្របានបាំងស្ពាន Clark Avenue អស់ទាំងស្រុង។ ការកើនឡើងការយល់ដឹងអំពីផលប៉ះពាល់បានជំរុញឲ្យមានច្បាប់គ្រប់គ្រងការបំពុលនៅទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩៧០។ រូបភាពផ្សេងៗពីវិគីភីឌាក៏បានកត់ត្រាពីការខូចខាតវិមាន និងព្រៃឈើដោយទឹកអាស៊ីត ដូចជានៅសាធារណរដ្ឋឆែក ដែលបណ្តាលមកពីការបញ្ចេញស្ពាន់ធ័រឌីអុកស៊ីត និងអុកស៊ីដអាសូតពីរោងចក្រ។ បច្ចេកវិទ្យាកាត់បន្ថយការបំពុល ដូចជាការដកស្ពាន់ធ័រចេញពីឧស្ម័នផ្សែង (flue-gas desulfurization) ត្រូវបានដាក់ឲ្យអនុវត្តនៅរោងចក្រថាមពលនានា (ដូចរូបភាពពី New Mexico) ដើម្បីកាត់បន្ថយការបញ្ចេញឧស្ម័នពុល។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

ការបំពុលខ្យល់មានផលប៉ះពាល់សេដ្ឋកិច្ចយ៉ាងធំធេង។ តារាងពីវិគីភីឌាបង្ហាញថា ចំនួនអ្នកស្លាប់ប្រចាំឆ្នាំដោយសារការបំពុលខ្យល់ត្រូវបានប៉ាន់ស្មានចន្លោះពី ៦,៧ ទៅ ៨,៨ លាននាក់ ដែលច្រើនជាងអ្នកស្លាប់ដោយសង្គ្រាម (៥០ ០០០ នាក់) និងភេរវកម្ម (២៥ ០០០ នាក់) ទៅទៀត។ ការស្លាប់និងជំងឺទាំងនេះបង្កើនថ្លៃព្យាបាល និងកាត់បន្ថយផលិតភាពការងារ ដែលជាបន្ទុកដ៏ធ្ងន់ដល់សេដ្ឋកិច្ចជាតិ។

នៅក្នុងវប្បធម៌ ការយល់ឃើញចំពោះការបំពុលខ្យល់មានភាពខុសគ្នា។ នៅសម័យសហភាពសូវៀត រូបភាពផ្ទាំងផ្សព្វផ្សាយបានលើកតម្កើងផ្សែងហុយចេញពីបំពង់ផ្សែងរោងចក្រថាជា "ដង្ហើមនៃសូវៀតរុស្ស៊ី" ដោយចាត់ទុកថាវាជាសញ្ញានៃវឌ្ឍនភាពឧស្សាហកម្ម។ ផ្ទុយមកវិញ នៅបណ្តាប្រទេសជាច្រើន សកម្មភាពប្រពៃណីដូចជាការដុតវាលស្រែត្រៀមដាំដុះ (ដូចរូបភាពនៅហ្សកហ្ស៊ី) ការជក់ត្រីលើភ្លើងនៅហ្គាណា ឬការដុតគ្រឿងអេឡិចត្រូនិកយកលោហៈ (នៅហ្គាណា) គឺជាផ្នែកមួយនៃសេដ្ឋកិច្ចប្រជាជន ប៉ុន្តែក៏បង្កការបំពុលយ៉ាងខ្លាំង។ ដំណោះស្រាយទំនើបដូចជារទេះអគ្គិសនីនៅនេប៉ាល់ រទេះភ្លើងក្រុងនៅអាលីកង់តេ ចង្ក្រានសូឡានៅឥណ្ឌា និងប្រព័ន្ធកម្តៅគីមី (thermal oxidisers) សម្រាប់ឧស្សាហកម្ម បង្ហាញពីកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងកាត់បន្ថយការបំពុលប្រកបដោយនិរន្តរភាព។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

បច្ចុប្បន្ន ការបំពុលខ្យល់នៅតែជាបញ្ហាបន្ទាន់នៅទូទាំងពិភពលោក។ ទីក្រុងធំៗដូចជា ញូវដេលី និងសៀងហៃ តែងតែជួបនឹងស្ថានភាពផ្សែងពុលធ្ងន់ធ្ងរ។ ប្រទេសចិនបានប្រកាស "សង្គ្រាមប្រឆាំងការបំពុល" នៅឆ្នាំ២០១៤ ដែលនាំឲ្យកម្រិតភាគល្អិតបំពុលថយចុះយ៉ាងខ្លាំងនៅទូទាំងប្រទេស។ ការត្រួតពិនិត្យគុណភាពខ្យល់ (ដូចនៅញូវដេលី) និងការប្រើបច្ចេកវិទ្យាថ្មីៗ ដើរតួនាទីសំខាន់ក្នុងការគ្រប់គ្រងវិបត្តិនេះ។

សម្រាប់កម្ពុជា ការបំពុលខ្យល់គឺជាបញ្ហាដែលកំពុងត្រូវបានយកចិត្តទុកដាក់កាន់តែខ្លាំង ជាពិសេសដោយសារការរីកចម្រើនយ៉ាងឆាប់រហ័សនៃទីក្រុង និងចំនួនយានយន្ត។ ការយល់ដឹងអំពីផលប៉ះពាល់សុខភាព និងការអនុវត្តគោលនយោបាយបរិស្ថានគឺជារឿងចាំបាច់។ អ្នកអានអាចតាមដានព័ត៌មានថ្មីៗអំពីការបំពុលខ្យល់ និងដំណោះស្រាយនៅក្នុងតំបន់បានតាមរយៈ KhmerPulse។