ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

ការបំពុលខ្យល់អាកាស គឺជាវត្តមាននៃសារធាតុនៅក្នុងអាកាស ដែលបង្កគ្រោះថ្នាក់ដល់មនុស្ស ភាវៈរស់ដទៃទៀត ឬបរិស្ថាន។ តាមការពិពណ៌នារបស់វិគីភីឌា សារធាតុបំពុលទាំងនេះអាចជាឧស្ម័ន ដូចជាអូហ្សូន ឬអុកស៊ីដអាសូត ឬក៏អាចជាភាគល្អិតតូចៗ ដូចជាផេះ និងធូលី។

វិគីភីឌា ក៏បានបញ្ជាក់ផងដែរថា ទាំងខ្យល់អាកាសនៅក្រៅអគារ និងខ្យល់អាកាសនៅក្នុងអគារ សុទ្ធតែអាចត្រូវបានបំពុល។ គុណភាពខ្យល់អាកាសត្រូវបានគេវាយតម្លៃធៀបនឹងគោលការណ៍ណែនាំរបស់អង្គការសុខភាពពិភពលោក ហើយនៅពេលដែលកម្រិតសារធាតុពុលកើនឡើងខ្ពស់ សុខភាពសាធារណៈ និងប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ីត្រូវប្រឈមមុខនឹងហានិភ័យ។

ប្រភេទ និងប្រភពនៃការបំពុលខ្យល់អាកាស

ប្រភព: Wikipedia

ប្រភពនៃការបំពុលខ្យល់មានច្រើនប្រភេទ។ តាមវិគីភីឌា ការបញ្ចេញផ្សែងពីរោងចក្រថាមពលមួយនៅរដ្ឋ New Mexico ធ្លាប់ផ្ទុកស្ពាន់ធ័រឌីអុកស៊ីតលើសកម្រិត មុនពេលគេដំឡើងប្រព័ន្ធកម្ចាត់ស្ពាន់ធ័រចេញពីឧស្ម័នផ្សែង។ សកម្មភាពរបស់មនុស្សផ្សេងទៀត ដូចជាការដុតដីស្រែចម្ការក្នុងការរៀបចំដាំដុះ ដែលត្រូវបានថតទុកនៅក្បែរទីក្រុង Statesboro រដ្ឋ Georgia សហរដ្ឋអាមេរិក ក៏បង្កើតផ្សែងយ៉ាងច្រើនផងដែរ។

ជាងនេះទៅទៀត ការដុតកាកសំណល់អេឡិចត្រូនិកនៅទីកន្លែង Agbogbloshie ប្រទេសហ្គាណា ក្នុងឆ្នាំ២០១៩ ដើម្បីទាញយកលោហៈដ៏មានតម្លៃដូចជាទង់ដែង និងការសម្ងួតត្រីលើភ្លើងចំហរក្នុងប្រទេសហ្គាណាក្នុងឆ្នាំ២០១៨ ក៏ជាឧទាហរណ៍នៃប្រភពផ្សែងដែរ។ ក្រៅពីសកម្មភាពមនុស្ស បាតុភូតធម្មជាតិក៏មានតួនាទីផងដែរ៖ ព្យុះធូលីមួយធ្លាប់បោកបក់ចូលទីក្រុង Stratford រដ្ឋ Texas ក្នុងឆ្នាំ១៩៣៥ ហើយតាមផែនទីក្លែងធ្វើភាគល្អិតក្នុងបរិយាកាសដែលវិគីភីឌាដកស្រង់ ផ្សែងភ្លើងឆេះព្រៃត្រូវបានសម្គាល់ពណ៌បៃតង ធូលីវាលខ្សាច់ពណ៌ទឹកក្រូច អំបិលសមុទ្រពណ៌ខៀវខ្ចី និងភាគល្អិតស៊ុលហ្វាតពណ៌ស។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

តាមឯកសាររូបភាពប្រវត្តិសាស្ត្រដែលវិគីភីឌាបង្ហាញ ការបំពុលខ្យល់មានទំនាក់ទំនងយ៉ាងជិតស្និទ្ធនឹងការអភិវឌ្ឍឧស្សាហកម្ម។ នៅសម័យកាលមួយ ផ្សែងរោងចក្រធ្លាប់ត្រូវបានលើកសរសើរថាជានិមិត្តសញ្ញានៃភាពរីកចម្រើន៖ ផ្ទាំងប៉ុស្តិ៍មួយក្នុងសហភាពសូវៀតធ្លាប់សរសេរលើកតម្កើងថា «ផ្សែងបំពង់ផ្សែងគឺជាដង្ហើមរបស់សូវៀតរុស្ស៊ី»។ ផ្ទុយមកវិញ នៅខែកក្កដា ឆ្នាំ១៩៧៣ ពពកផ្សែងរោងចក្រដ៏ខ្មៅងងឹតបានគ្របដណ្តប់ស្ពាន Clark Avenue ក្នុងទីក្រុង Cleveland រដ្ឋ Ohio សហរដ្ឋអាមេរិក ដែលបង្ហាញពីភាពធ្ងន់ធ្ងរនៃបញ្ហានៅតាមទីក្រុងឧស្សាហកម្ម។

មុននោះ ព្យុះធូលីនៅជុំវិញទីក្រុង Stratford រដ្ឋ Texas ក្នុងឆ្នាំ១៩៣៥ ក៏ជាភស្តុតាងប្រវត្តិសាស្ត្រនៃការបំពុលពីធូលីធម្មជាតិ។ ក្រោយមកទៀត ប្រទេសនានាបានចាប់ផ្តើមដំឡើងបច្ចេកវិទ្យាកាត់បន្ថយការបំពុល ដូចជាប្រព័ន្ធកម្ចាត់ស្ពាន់ធ័រចេញពីឧស្ម័នផ្សែងរបស់រោងចក្រថាមពលនៅ New Mexico ហើយនៅឆ្នាំ២០១០ ប៉មត្រជាក់នៃស្ថានីយអគ្គិសនី Athlone ក្នុងទីក្រុង Cape Town ប្រទេសអាហ្វ្រិកខាងត្បូង ត្រូវបានកម្ទេចចោល ដែលជាផ្នែកនៃការផ្លាស់ប្តូរចេញពីហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធចាស់។

ផលប៉ះពាល់លើសុខភាព និងបរិស្ថាន

ប្រភព: Wikipedia

តាមតារាងទិន្នន័យដែលវិគីភីឌាដកស្រង់ ការប៉ាន់ស្មានចំនួនអ្នកស្លាប់ដោយសារការបំពុលខ្យល់ក្នុងមួយឆ្នាំ មានចន្លោះពី ៦,៧ លាន ទៅ ៨,៨ លាននាក់។ បើប្រៀបធៀបវិញ សង្គ្រាមបណ្តាលឲ្យស្លាប់ប្រហែល ៥ ម៉ឺននាក់ក្នុងមួយឆ្នាំ រីឯអំពើភេរវកម្មប្រហែល ២៥ ពាន់នាក់ក្នុងមួយឆ្នាំ។ ដោយសារការបំពុលអាចកើតឡើងទាំងក្រៅ និងក្នុងអគារ វិគីភីឌាបានពិពណ៌នាថាការប៉ះពាល់មានវិសាលភាពទូលំទូលាយ។

ចំពោះបរិស្ថានវិញ រូបថតពីមជ្ឈមណ្ឌលស្រាវជ្រាវការបំពុលខ្យល់នៃសាកលវិទ្យាល័យ California ដែលវិគីភីឌាបង្ហាញ បានបង្ហាញពីស្លឹករុក្ខជាតិដែលខូចខាតដោយសារការប៉ះពាល់នឹងអូហ្សូន។ លើសពីនេះ ភ្លៀងអាស៊ីដធ្វើឲ្យបូជនីយដ្ឋាននានាខូចខាត ហើយប៉ះពាល់ដល់ព្រៃឈើ ដូចជានៅតំបន់ភ្នំ Jizera សាធារណរដ្ឋឆេក ដែលត្រូវបានចងក្រងជារូបភាពក្នុងវិគីភីឌា។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

តាមតារាងដែលវិគីភីឌាដកស្រង់ពីទិន្នន័យ Our World in Data ក្នុងឆ្នាំ២០១៧ ផ្នែកដ៏សំខាន់នៃប្រជាជននៅក្នុងប្រទេសជាច្រើនទូទាំងពិភពលោក ត្រូវបានប៉ះពាល់នឹងកម្រិតបំពុលខ្យល់លើសគោលការណ៍ណែនាំរបស់អង្គការសុខភាពពិភពលោក។

នៅក្នុងទីក្រុង Shanghai ប្រទេសចិន ការបំពុលខ្យល់ក្នុងឆ្នាំ២០១៣ មានសភាពធ្ងន់ធ្ងរ ប៉ុន្តែតាមវិគីភីឌា ចិនបានចាប់ផ្តើមយុទ្ធនាការ «សង្គ្រាមប្រឆាំងការបំពុល» ក្នុងឆ្នាំ២០១៤ ដែលបានបញ្ចុះកម្រិតភាគល្អិតបំពុលយ៉ាងខ្លាំងទូទាំងប្រទេស។ ការត្រួតពិនិត្យគុណភាពខ្យល់ ដូចជាស្ថានីយនៅទីក្រុង New Delhi ប្រទេសឥណ្ឌា ក៏ត្រូវបានអភិវឌ្ឍដើម្បីតាមដានស្ថានភាពជាប្រចាំ។

ចំពោះដំណោះស្រាយ រូបភាពក្នុងវិគីភីឌាបានបង្ហាញពីជម្រើសផ្សេងៗ ដូចជារថយន្តអេឡិចត្រូនិកសាធារណៈនៅនេប៉ាល់ រថភ្លើងធុនស្រាលនៅទីក្រុង Alicante ប្រទេសអេស្ប៉ាញ និងចង្ក្រានថាមពលពន្លឺព្រះអាទិត្យនៅវត្ត Phugtal តំបន់ Ladakh ប្រទេសឥណ្ឌា។ បច្ចេកវិទ្យាអុកស៊ីតកម្មកម្តៅក៏ជាជម្រើសមួយសម្រាប់កាត់បន្ថយសារធាតុពុលក្នុងអាកាស និងក្លិនស្អុយផងដែរ។

សម្រាប់អ្នកអាន KhmerPulse ប្រធានបទគុណភាពខ្យល់នៅតែមានភាពពាក់ព័ន្ធ ដោយសារតួលេខអ្នកស្លាប់ប្រចាំឆ្នាំដែលខ្ពស់ជាងអ្នកស្លាប់ដោយសង្គ្រាម និងអំពើភេរវកម្មរួមបញ្ចូលគ្នា និងដោយសារគុណភាពខ្យល់ជាប្រធានបទដែលពាក់ព័ន្ធដោយផ្ទាល់នឹងសុខភាពសាធារណៈ និងនយោបាយសាធារណៈនៅក្នុងតំបន់អាស៊ី។ ទំព័រប្រធានបទនេះប្រមូលផ្តុំអត្ថបទព័ត៌មានរបស់ KhmerPulse ពាក់ព័ន្ធនឹងគុណភាពខ្យល់ និងការបំពុលខ្យល់ ដើម្បីឲ្យអ្នកអានអាចតាមដានការវិវត្តថ្មីៗបាន។