ការវាយប្រហារតាមអាកាស

ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមវិគីភីឌា ការវាយប្រហារតាមអាកាស (airstrike) គឺជាប្រតិបត្តិការវាយលុកប្រឆាំងនឹងគោលដៅនៅលើដី ឬផ្ទៃសមុទ្រ ដែលធ្វើឡើងដោយយន្តហោះផ្សេងៗ។ ឧបករណ៍ដែលប្រើរួមមាន បាឡុងយោធា កប៉ាល់ហោះ យន្តហោះវាយប្រហារ យន្តហោះទម្លាក់គ្រាប់បែក យន្តហោះបំពាក់អាវុធ ឧទ្ធម្ភាគចក្រវាយប្រហារ និងយន្តហោះគ្មានមនុស្សបើក (ដ្រូន)។ ការវាយប្រហារតាមអាកាសជាផ្នែកដ៏សំខាន់នៃយុទ្ធសាស្ត្រយោធាទំនើប ហើយត្រូវបានប្រើប្រាស់ដោយកងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធជាច្រើនទូទាំងពិភពលោក។

នៅក្នុងការប្រើប្រាស់ទូទៅ ពាក្យនេះជាធម្មតាសំដៅលើការវាយប្រហារយុទ្ធវិធីខ្នាតតូច ដូចជាការបាញ់ត្រួតត្រា ការវាយប្រហារដោយមីស៊ីល ឬការទម្លាក់គ្រាប់បែកយុទ្ធវិធីទៅលើទីតាំងជាក់លាក់របស់កងទ័ព ឬកងជីវពល ជាជាងការវាយប្រហារទ្រង់ទ្រាយធំដែលមិនរើសមុខ ដូចជាការទម្លាក់គ្រាប់បែកផ្ទាំងកម្រាល (carpet bombing) ឬការទម្លាក់គ្រាប់បែកយុទ្ធសាស្ត្រ (strategic bombing)។ និយមន័យផ្លូវការក៏រួមបញ្ចូលការវាយប្រហារលើគោលដៅអាកាសកម្ពស់ទាបផងដែរ។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

ការវាយប្រហារតាមអាកាសអាចកើតមាននៅគ្រប់ភូមិសាស្ត្រ ចាប់ពីតំបន់សមរភូមិដាច់ស្រយាល រហូតដល់មជ្ឈមណ្ឌលទីក្រុងដែលមានប្រជាជនរស់នៅយ៉ាងក្រាស់។ ក្នុងអំឡុងសង្គ្រាម គោលដៅសំខាន់គឺបំផ្លាញហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធយោធា និងស៊ីវិល ដូចជា ស្ពាន ផ្លូវដែក និងរោងចក្រ ដោយមិនគិតពីចម្ងាយដល់តំបន់លំនៅដ្ឋានឡើយ។ ជាលទ្ធផល ប្រជាជនស៊ីវិលតែងតែរងគ្រោះ ដូចអ្វីដែលបានកើតឡើងនៅទីក្រុងឡុងដ៍ក្នុងកំឡុងពេល Blitz ដែលនៅខែកញ្ញា ឆ្នាំ១៩៤០ ការវាយប្រហាររបស់កងទ័ពអាល្លឺម៉ង់បានបណ្តាលឲ្យអគាររាប់ពាន់ខ្នង និងមនុស្សរាប់ម៉ឺននាក់ស្លាប់។

ទន្ទឹមនឹងនោះ ការវាយប្រហារតាមអាកាសក៏អាចត្រូវបានប្រើដើម្បីគាំទ្រកងទ័ពជើងគោក ដោយការវាយប្រហារលើទីតាំងសត្រូវនៅជិតជួរមុខ (close air support)។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

ប្រវត្តិសាស្ត្រនៃការវាយប្រហារតាមអាកាសអាចតាមដានទៅដល់សតវត្សទី១៩ នៅពេលដែលបាឡុងយោធាត្រូវបានប្រើសម្រាប់ការសង្កេត និងការទម្លាក់គ្រាប់បែកខ្នាតតូច។ កប៉ាល់ហោះត្រូវបានប្រើនៅដើមសតវត្សទី២០ ជាពិសេសក្នុងសង្គ្រាមលោកលើកទី១ សម្រាប់ការទម្លាក់គ្រាប់បែកលើទីក្រុង។ ប៉ុន្តែវាគឺជាសង្គ្រាមលោកលើកទី២ ដែលបានធ្វើឲ្យការវាយប្រហារតាមអាកាសក្លាយជាយុទ្ធសាស្ត្រចម្បង ដោយមានការទម្លាក់គ្រាប់បែកយុទ្ធសាស្ត្រទ្រង់ទ្រាយធំ។

សូម្បីតែមុនសង្គ្រាមលោកលើកទី២ ការវាយប្រហារតាមអាកាសក៏ត្រូវបានប្រើក្នុងជម្លោះក្នុងតំបន់ផងដែរ ដូចជា បដិវត្តន៍រដ្ឋធម្មនុញ្ញនៅប្រទេសប្រេស៊ីលឆ្នាំ១៩៣២ (រូបភាព)។ ក្រោយសង្គ្រាម បច្ចេកវិទ្យាបានរីកចម្រើនយ៉ាងឆាប់រហ័ស។ ក្នុងអំឡុងសង្គ្រាមកូរ៉េ យន្តហោះ A-26 Invader របស់កងទ័ពអាកាសសហរដ្ឋអាមេរិកបានធ្វើការវាយប្រហារតាមអាកាសជាច្រើនលើគោលដៅយុទ្ធសាស្ត្រ រួមទាំងឃ្លាំងនៅ Wonsan (យោងតាមរូបភាពពីវិគីភីឌា)។ បច្ចេកវិទ្យាមីស៊ីលនិងដ្រូននៅសតវត្សទី២១ បានធ្វើឲ្យការវាយប្រហារតាមអាកាសកាន់តែមានភាពច្បាស់លាស់ និងអាចធ្វើពីចម្ងាយបាន។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ការវាយប្រហារតាមអាកាសមានផលប៉ះពាល់សេដ្ឋកិច្ចដ៏ធំធេង។ ការបំផ្លាញហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ រោងចក្រ និងលំនៅដ្ឋានត្រូវការថវិកាស្តារឡើងវិញយ៉ាងច្រើន ហើយអាចធ្វើឲ្យសេដ្ឋកិច្ចជាតិធ្លាក់ចុះអស់រយៈពេលច្រើនឆ្នាំ។ លើសពីនេះ ការបាត់បង់ជីវិត និងការរត់ចោលទីលំនៅបង្កើតជាបន្ទុកសង្គមធ្ងន់ធ្ងរ។

នៅក្នុងវប្បធម៌ ការវាយប្រហារតាមអាកាសត្រូវបានបង្ហាញជាញឹកញាប់នៅក្នុងខ្សែភាពយន្ត អក្សរសិល្ប៍ និងរឿងឯកសារ ដើម្បីឆ្លុះបញ្ចាំងពីភាពភ័យខ្លាច និងការបំផ្លិចបំផ្លាញនៃសង្គ្រាម។ ខ្សែភាពយន្តសង្គ្រាមជាច្រើនមានឈុតឆាកវាយប្រហារតាមអាកាស ដែលបង្ហាញពីអំណាចនិងផលវិបាករបស់វា។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

នៅក្នុងបរិបទបច្ចុប្បន្ន ការវាយប្រហារតាមអាកាសនៅតែជាយុទ្ធសាស្ត្រយោធាដ៏សំខាន់។ សង្គ្រាមនៅអ៊ុយក្រែន ដែលផ្ទុះឡើងក្នុងឆ្នាំ២០២២ បានបង្ហាញពីការប្រើប្រាស់ការវាយប្រហារតាមអាកាសទ្រង់ទ្រាយធំលើមជ្ឈមណ្ឌលទីក្រុង និងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធសំខាន់ៗ។ រូបភាពពី Chernivtsi បង្ហាញពីការខូចខាតយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរបន្ទាប់ពីការវាយប្រហារដោយយន្តហោះរុស្ស៊ី ដែលបានបំផ្លាញអគារស្នាក់នៅ និងបណ្តាលឲ្យជនស៊ីវិលស្លាប់។

ការប្រើដ្រូននៅក្នុងសង្គ្រាមនេះ និងនៅកន្លែងផ្សេងទៀត បានធ្វើឲ្យមានការព្រួយបារម្ភពីសហគមន៍អន្តរជាតិអំពីអនាគតនៃជម្លោះប្រដាប់អាវុធ និងការការពារជនស៊ីវិល។

សម្រាប់អ្នកអាន KhmerPulse ការយល់ដឹងអំពីការវាយប្រហារតាមអាកាសជួយពង្រឹងការតាមដានព្រឹត្តិការណ៍អន្តរជាតិ ពីព្រោះវាមានឥទ្ធិពលលើសន្តិសុខសកល និងជំរុញឲ្យមានការពិភាក្សាអំពីក្រមសីលធម៌នៃសង្គ្រាម។