ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមវីគីភីឌា នាវាផ្ទុកយន្តហោះគឺជានាវាចម្បាំងដែលត្រូវបានរចនាឡើងដើម្បីដឹក បាញ់ចេញ និងទទួលយន្តហោះនៅលើសមុទ្រ។ វាមាននាវាហោះដែលមានប្រវែងពេញសមបក និងឃ្លាំងផ្ទុកយន្តហោះ ដែលអនុញ្ញាតឱ្យវាដើរតួជាមូលដ្ឋានអាកាសចរណ៍ចល័តនៅសមុទ្រ។ ជាទូទៅ នាវាប្រភេទនេះត្រូវបានចាត់ទុកជានាវាធំបំផុត (capital ship) របស់កងនាវាចរ ព្រោះវាអាចពង្រីកឥទ្ធិពលអាកាសចរណ៍កងទ័ពជើងទឹកទៅឆ្ងាយពីទឹកដីជាតិ ដោយមិនចាំបាច់ពឹងផ្អែកលើមូលដ្ឋានអាកាសក្នុងតំបន់។

ចាប់តាំងពីដើមសតវត្សរ៍ទី ២០ នាវាផ្ទុកយន្តហោះបានវិវត្តពីកប៉ាល់ឈើដែលប្រើសម្រាប់ដាក់ពង្រាយបាឡុងស៊ើបការណ៍ ទៅជានាវាផ្ទុកយន្តហោះដែលប្រើថាមពលនុយក្លេអ៊ែរដ៏ធំសម្បើម ដែលអាចផ្ទុកយន្តហោះចម្បាំង យន្តហោះវាយប្រហារ ឧទ្ធម្ភាគចក្រយោធា យន្តហោះព្រមានជាមុន និងយន្តហោះគ្មានមនុស្សបើកជាដើម។ ការអភិវឌ្ឍនេះបានធ្វើឱ្យនាវាផ្ទុកយន្តហោះក្លាយជានិមិត្តរូបនៃអំណាចយោធាជើងទឹកសម័យទំនើប។

ការរចនា និងប្រភេទ

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមវីគីភីឌា នាវាផ្ទុកយន្តហោះមានប្រភេទសំខាន់ៗគឺ CATOBAR (Catapult Assisted Take-Off But Arrested Recovery) ដែលប្រើប្រព័ន្ធកាតាបូល (ចំហាយទឹកឬអេឡិចត្រូម៉ាញេទិក) ដើម្បីបាញ់យន្តហោះចេញ និងប្រព័ន្ធចាប់ខ្សែសម្រាប់ចុះចត។ ប្រភេទ STOVL (Short Take-Off and Vertical Landing) អនុញ្ញាតឱ្យយន្តហោះហោះឡើងផ្លូវខ្លីនិងចុះចតបញ្ឈរ ហើយប្រភេទនេះប្រើនៅលើនាវាដូចជា HMS Queen Elizabeth របស់ចក្រភពអង់គ្លេស និងនាវា Cavour របស់អ៊ីតាលី។ នាវាទាំងនេះច្រើនតែមានផ្លូវហោះស្គាក-ចាប (ski-jump) ដើម្បីជួយដល់ការហោះឡើង។ ម៉្យាងទៀត ក៏មាននាវាដឹកឧទ្ធម្ភាគចក្រដែលគ្មាននាវាហោះពេញប្រវែង ឬមានតែផ្លូវហោះខ្លី ដែលអាចប្រតិបត្តិការឧទ្ធម្ភាគចក្រនិងយន្តហោះ VTOL បាន។

រចនាសម្ព័ន្ធសំខាន់ៗរួមមាន នាវាហោះ កោះបញ្ជា (island) និងឃ្លាំងក្រោមនាវាសម្រាប់ផ្ទុកនិងថែទាំយន្តហោះ។ នាវាខ្លះប្រើថាមពលនុយក្លេអ៊ែរដើម្បីបង្កើនចម្ងាយប្រតិបត្តិការដោយគ្មានកំណត់ ដូចជានាវាចំនួន ១១ គ្រឿងរបស់សហរដ្ឋអាមេរិក (Nimitz និង Ford class) និងនាវា Charles de Gaulle របស់បារាំង។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

វីគីភីឌាបានកត់ត្រាថា គំនិតនៃនាវាផ្ទុកយន្តហោះចាប់ផ្តើមនៅដើមសតវត្សរ៍ទី ២០។ នៅឆ្នាំ ១៩១៤ នាវា Wakamiya របស់កងទ័ពជើងទឹកជប៉ុនបានធ្វើការវាយប្រហារតាមអាកាសលើកដំបូងពីសមុទ្រ ដោយប្រើយន្តហោះអណ្តែតទឹក។ នៅឆ្នាំ ១៩២២ សន្ធិសញ្ញាកងនាវាចរវ៉ាស៊ីនតោន (Washington Naval Treaty) បានដាក់កំហិតលើនាវាចម្បាំងធំ ដែលជំរុញឱ្យប្រទេសនានាងាកមកអភិវឌ្ឍនាវាផ្ទុកយន្តហោះជំនួសវិញ។ នាវា Hōshō របស់ជប៉ុនដែលដាក់ឱ្យប្រើនៅឆ្នាំដដែល ត្រូវបានចាត់ទុកថាជានាវាផ្ទុកយន្តហោះដំបូងគេដែលសាងសង់ឡើងជាពិសេសសម្រាប់គោលបំណងនេះ។

នៅក្នុងសង្គ្រាមលោកលើកទី ២ នាវាផ្ទុកយន្តហោះបានក្លាយជាកម្លាំងសម្រេចនៃសមរភូមិសមុទ្រ។ សហរដ្ឋអាមេរិក ចក្រភពអង់គ្លេស និងជប៉ុនបានប្រើនាវាទាំងនេះយ៉ាងទូលំទូលាយ។ នាវា USS Enterprise (CV-6) របស់សហរដ្ឋអាមេរិកបានទទួលការតុបតែងច្រើនជាងគេក្នុងចំណោមនាវាអាមេរិកទាំងអស់។ នាវា HMS Ark Royal របស់ចក្រភពអង់គ្លេសបានចូលរួមក្នុងការបំផ្លាញនាវាចម្បាំង Bismarck របស់អាល្លឺម៉ង់ក្នុងខែឧសភា ឆ្នាំ ១៩៤១។ ចំណែកនាវា Shinano របស់ជប៉ុនដែលសាងសង់លើសមបកនាវាចម្បាំងធំ បានលិចដោយនាវាមុជទឹកអាមេរិកមុនពេលបញ្ចប់ការបំពាក់អាវុធ។

ក្រោយសង្គ្រាម បច្ចេកវិទ្យាយន្តហោះចម្បាំងប្រភេទ jet បានផ្លាស់ប្តូរតម្រូវការនាវាផ្ទុកយន្តហោះ។ ការចុះចតនិងហោះឡើងនៃយន្តហោះ jet លើកដំបូងនៅលើនាវាផ្ទុកយន្តហោះធ្វើឡើងដោយអ្នកបើក Eric Brown នៅឆ្នាំ ១៩៤៥ លើនាវា HMS Ocean ។ នៅឆ្នាំ ១៩៦១ នាវា USS Enterprise (CVN-65) បានក្លាយជានាវាផ្ទុកយន្តហោះដើរដោយថាមពលនុយក្លេអ៊ែរលើកដំបូងរបស់ពិភពលោក។

នាវាផ្ទុកយន្តហោះទំនើប

ប្រភព: Wikipedia

សព្វថ្ងៃនេះ មានតែ ១០ ប្រទេសប៉ុណ្ណោះដែលប្រតិបត្តិការនាវាផ្ទុកយន្តហោះដែលអាចបាញ់យន្តហោះស្លាបនឹងបាន ខណៈ ៦ ប្រទេសទៀតមានតែនាវាដឹកឧទ្ធម្ភាគចក្រ។ សហរដ្ឋអាមេរិកនៅតែមានកងនាវាផ្ទុកយន្តហោះធំជាងគេជាមួយនាវាប្រភេទ Nimitz និង Ford ដែលមានទម្ងន់ជាង ១០០ ០០០ តោន។ នាវា Gerald R. Ford (CVN-78) បានណែនាំប្រព័ន្ធ EMALS (Electromagnetic Aircraft Launch System) ដែលជំនួសការប្រើកាតាបូលចំហាយទឹកបុរាណ។

ចិនកំពុងពង្រីកសមត្ថភាពយ៉ាងឆាប់រហ័ស ជាមួយនាវា Fujian ដែលជានាវាដំបូងដែលប្រើប្រព័ន្ធ EMALS ក្រៅពីសហរដ្ឋអាមេរិក ហើយក៏មានសមត្ថភាពបាញ់យន្តហោះចម្បាំងជំនាន់ទី ៥ ផងដែរ។ ចំណែកចក្រភពអង់គ្លេសមាននាវា HMS Queen Elizabeth និង HMS Prince of Wales ដែលប្រើប្រព័ន្ធ STOVL ជាមួយយន្តហោះ F-35B។ បារាំងនៅមាននាវា Charles de Gaulle ដែលជានាវាដើរដោយថាមពលនុយក្លេអ៊ែរតែមួយគ្រឿងរបស់អឺរ៉ុប។ ប្រទេសផ្សេងទៀតដូចជា ឥណ្ឌា រុស្ស៊ី អ៊ីតាលី អេស្ប៉ាញ ថៃ និងតួកគី ក៏មាននាវាផ្ទុកយន្តហោះទោះខ្នាតតូចជាង។ ជប៉ុនបានសម្រេចកែប្រែនាវាដឹកឧទ្ធម្ភាគចក្រប្រភេទ Izumo ឱ្យអាចផ្ទុកយន្តហោះ F-35B បាន ដែលស្មើនឹងការប្រែក្លាយទៅជានាវាផ្ទុកយន្តហោះស្រាល។ រុស្ស៊ីមាននាវាតែមួយគ្រឿងគឺ Admiral Kuznetsov ប៉ុន្តែវាកំពុងស្ថិតក្នុងការថែទាំចាប់តាំងពីឆ្នាំ ២០១៨។ ការសាងសង់នាវាថ្មីនៅតែបន្ត ដូចជា កូរ៉េខាងត្បូងដែលមានគម្រោង CVX និងតួកគីកំពុងសាងសង់នាវា MUGEM ចាប់តាំងពីឆ្នាំ ២០២៥។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

នាវាផ្ទុកយន្តហោះមានសារៈសំខាន់ខាងភូមិសាស្ត្រនយោបាយ ជាពិសេសនៅក្នុងតំបន់ឥណ្ឌូ-ប៉ាស៊ីហ្វិក។ ការកើនឡើងនៃកម្លាំងទ័ពជើងទឹកចិន រួមទាំងការដាក់ពង្រាយនាវាផ្ទុកយន្តហោះ Shandong និងការអភិវឌ្ឍ Fujian បានបង្កើនការប្រកួតប្រជែងជាមួយសហរដ្ឋអាមេរិក និងសម្ព័ន្ធមិត្ត។ ការដើរហែរ និងសមយុទ្ធយោធានៅសមុទ្រចិនខាងត្បូង និងជុំវិញតៃវ៉ាន់ ធ្វើឱ្យប្រធានបទនេះជាចំណុចផ្តោតយកចិត្តទុកដាក់សម្រាប់សន្តិសុខតំបន់។

សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា និងតំបន់អាស៊ាន វត្តមាននិងសមត្ថភាពនៃនាវាផ្ទុកយន្តហោះរបស់មហាអំណាចមានឥទ្ធិពលដល់សន្តិសុខដែនសមុទ្រ និងសេរីភាពនៃការធ្វើនាវាចរណ៍។ ព្រឹត្តិការណ៍ថ្មីៗដូចជា ការដាក់ឱ្យប្រើប្រាស់នាវា Fujian របស់ចិន និងការសាងសង់នាវាថ្មីដោយតួកគី និងកូរ៉េខាងត្បូង បង្ហាញថានាវាផ្ទុកយន្តហោះនឹងបន្តដើរតួយ៉ាងសំខាន់ក្នុងយុទ្ធសាស្ត្រកងទ័ពជើងទឹកពិភពលោក។