ព្រលានយន្តហោះ

ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមសព្វវចនាធិប្បាយ Wikipedia ព្រលានយន្តហោះ គឺជាអាកាសយានដ្ឋានដែលបំពាក់ដោយសម្ភារៈបរិក្ខារទំនើបៗ ភាគច្រើនសម្រាប់បម្រើអាកាសចរណ៍ពាណិជ្ជកម្ម។ ព្រលានយន្តហោះនីមួយៗមានតំបន់ចុះចត ដែលរួមមានផ្លូវរត់ (runway) សម្រាប់យន្តហោះហោះឡើងនិងចុះចត ឬទីលានឧទ្ធម្ភាគចក្រ (helipad) ហើយជាញឹកញាប់មានអគារជំនួយដូចជាប៉មត្រួតពិនិត្យអាកាស (control tower) រោងយន្តហោះ (hangar) និងស្ថានីយអ្នកដំណើរ (terminal)។

ព្រលានធំៗអាចរួមបញ្ចូលផ្លូវតាក់ស៊ី (taxiway) ស្ពានតភ្ជាប់ និងបរិក្ខារសម្រាប់អ្នកដំណើរដូចជាភោជនីយដ្ឋាន កន្លែងអង្គុយលំហែ និងសេវាសង្គ្រោះបន្ទាន់ផងដែរ។ រូបខាងលើបង្ហាញពីធាតុផ្សំសំខាន់ៗនៃព្រលានមួយ ដូចជាផ្លូវរត់ ផ្លូវតាក់ស៊ី អាប់រុន (apron) និងស្ថានីយអ្នកដំណើរ។ ព្រលានកាន់តែធំ នោះចំនួនផ្លូវរត់និងស្ថានីយក៏កាន់តែច្រើន ដើម្បីអាចគ្រប់គ្រងជើងហោះរាប់រយក្នុងមួយថ្ងៃ។ ព្រលានទំនើបក៏ពឹងផ្អែកលើសេវាកម្មជាច្រើនដូចជា រថយន្តអូសយន្តហោះ (tow tractor) រថយន្តពន្លត់អគ្គីភ័យ (airport crash tender) និងប្រព័ន្ធឧតុនិយមស្វ័យប្រវត្តិ (automated weather system) ដើម្បីគ្រប់គ្រងសុវត្ថិភាពនិងប្រតិបត្តិការ។ នៅសហរដ្ឋអាមេរិក ព្រលានយន្តហោះភាគច្រើនក៏មានប្រតិបត្តិករមូលដ្ឋានថេរ (fixed-base operators) សម្រាប់អាកាសចរណ៍ទូទៅផងដែរ។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមផែនទីការចែកចាយព្រលានយន្តហោះពី Wikipedia ឆ្នាំ ២០០៨ ព្រលានយន្តហោះមានដង់ស៊ីតេខ្ពស់នៅអាមេរិកខាងជើង អឺរ៉ុប និងអាស៊ីបូព៌ា ខណៈតំបន់អាហ្រ្វិកនិងអាមេរិកខាងត្បូងមានចំនួនតិចជាង។ ព្រលានយន្តហោះភាគច្រើនមានទីតាំងនៅជិតទីក្រុងធំៗ លើដីរាបស្មើ ដើម្បីងាយស្រួលក្នុងការសាងសង់ និងដំណើរការ។ ទោះបីគ្មានប្រជាជនរស់នៅអចិន្ត្រៃយ៍ក៏ដោយ ព្រលានយន្តហោះធំៗមានអ្នកដំណើរឆ្លងកាត់រាប់លាននាក់ជារៀងរាល់ឆ្នាំ និងមានបុគ្គលិកធ្វើការចាប់ពីបុគ្គលិកដីរហូតដល់អ្នកបើកបរយន្តហោះ។

ព្រលានយន្តហោះអន្តរជាតិធំៗដូចជា Suvarnabhumi នៅប្រទេសថៃ និង Hartsfield-Jackson នៅសហរដ្ឋអាមេរិក បម្រើជាច្រកទ្វារសំខាន់សម្រាប់ការធ្វើដំណើរនិងពាណិជ្ជកម្មសកល។ តាមរូបភាពពី Wikipedia ព្រលាន Suvarnabhumi គឺជាព្រលានធំមួយនៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍ ដែលឆ្លុះបញ្ចាំងពីសារៈសំខាន់នៃតំបន់នេះក្នុងបណ្តាញអាកាសចរណ៍ពិភពលោក។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

ព្រលានយន្តហោះសម្រាប់អាកាសចរណ៍ពាណិជ្ជកម្មបានចាប់កំណើតឡើងនៅដើមសតវត្សទី ២០។ កាលពីដំបូង ពួកវាគ្រាន់តែជាទីវាលស្មៅឬដីរាប ដែលមានរោងឈើតូចៗជាកន្លែងរង់ចាំ។ រូបថតខាងលើពីទសវត្សរ៍ ១៩៦០ បង្ហាញពីស្ថានីយដ៏តូចនៅ New Orleans ដែលឆ្លុះបញ្ចាំងពីសម័យកាលដែលអាកាសចរណ៍នៅមានកម្រិត មុនពេលការមកដល់នៃយន្តហោះជិចដែលត្រូវការហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធធំជាង។

ក្រោយមក ជាមួយនឹងការកើនឡើងនៃអ្នកដំណើរ ព្រលានយន្តហោះបានអភិវឌ្ឍទៅជាសំណង់ដ៏ធំសម្បើម មានផ្លូវរត់វែង និងប្រព័ន្ធគ្រប់គ្រងចរាចរណ៍អាកាសទំនើប។ ករណីព្រលាន Kai Tak ចាស់នៅហុងកុង ដែល Wikipedia បានចុះផ្សាយរូបថតថ្ងៃបន្ទាប់ពីការបិទរបស់វាក្នុងឆ្នាំ ១៩៩៨ បានបង្ហាញថាសូម្បីតែព្រលានក្នុងទីក្រុងក៏អាចក្លាយជាគ្រោះថ្នាក់ និងត្រូវបានជំនួសដោយព្រលានថ្មីដែលមានទីតាំងសមស្របជាង ដូចជាព្រលានអន្តរជាតិហុងកុងនាពេលបច្ចុប្បន្ន។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

ព្រលានយន្តហោះមិនត្រឹមតែជាច្រកដឹកជញ្ជូនប៉ុណ្ណោះទេ ក៏ជាមជ្ឈមណ្ឌលពាណិជ្ជកម្មដ៏សំខាន់ផងដែរ។ យោងតាម Wikipedia ព្រលានធំៗជាច្រើនមានហាងលក់រាយ ភោជនីយដ្ឋាន និងកន្លែងសម្រាកដែលផ្តល់ចំណូលរាប់ពាន់លានដុល្លារជារៀងរាល់ឆ្នាំ និងបង្កើតការងារជាច្រើនក្នុងសហគមន៍មូលដ្ឋាន។ រូបភាពពីព្រលាន Halifax បង្ហាញពីកន្លែងហូបចុក និងហាងដែលបានក្លាយជាផ្នែកមួយនៃបទពិសោធន៍ធ្វើដំណើរ។

បន្ថែមពីនេះ ព្រលានយន្តហោះដើរតួនាទីយ៉ាងសំខាន់ក្នុងការជំរុញទេសចរណ៍ និងសម្រួលដល់ខ្សែច្រវាក់ផ្គត់ផ្គង់សកល។ ផ្នែកវប្បធម៌ ព្រលានទំនើបមួយចំនួនដូចជា Chhatrapati Shivaji Maharaj នៅទីក្រុង Mumbai ប្រទេសឥណ្ឌា ដែល Wikipedia បានថតរូបស្ថានីយ ២ រចនាឡើងជាមួយនឹងលំនាំស្ថាបត្យកម្មឆ្លុះបញ្ចាំងពីអត្តសញ្ញាណវប្បធម៌ក្នុងស្រុក ដោយផ្តល់ឱ្យអ្នកដំណើរនូវការទាក់ទងជាមួយសិល្បៈ និងប្រពៃណី។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

ចាប់តាំងពីការវាយប្រហារ ៩/១១ ឆ្នាំ ២០០១ មក សន្តិសុខនៅតាមព្រលានយន្តហោះបានក្លាយជាបញ្ហាសកល។ តាម Wikipedia ឥវ៉ាន់ត្រូវបានពិនិត្យតាមម៉ាស៊ីនថតកាំរស្មី X ហើយអ្នកដំណើរត្រូវឆ្លងកាត់ម៉ាស៊ីនរាវរកលោហៈ ព្រមទាំងការហាមឃាត់វត្ថុដែលអាចប្រើជាអាវុធ។ វិធានការទាំងនេះបានកើនឡើងយ៉ាងខ្លាំង ដោយសារការអនុម័តច្បាប់ដូចជា Real ID Act ឆ្នាំ ២០០៥ នៅសហរដ្ឋអាមេរិក និងការវិវត្តនៃបច្ចេកវិទ្យាដូចជាការស្គាល់មុខ (facial recognition) ដែលកំពុងត្រូវបានដាក់ឱ្យប្រើប្រាស់កាន់តែទូលំទូលាយ។

ព្រលាន Hartsfield-Jackson Atlanta នៅសហរដ្ឋអាមេរិក ត្រូវបាន Wikipedia ចាត់ទុកថាជាព្រលានដែលមមាញឹកបំផុតលើពិភពលោក។ កំណើនអ្នកដំណើរសកលនៅតែបន្តកើនឡើង ជំរុញឱ្យមានការវិនិយោគលើហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធព្រលានជាបន្តបន្ទាប់ រួមទាំងនៅក្នុងតំបន់អាស៊ានផងដែរ ដើម្បីឆ្លើយតបនឹងតម្រូវការសេដ្ឋកិច្ចនិងទេសចរណ៍ដែលកើនឡើងជាលំដាប់។