អាឡាបាម៉ា

ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

រដ្ឋអាឡាបាម៉ា គឺជារដ្ឋមួយស្ថិតនៅក្នុងតំបន់ភាគអាគ្នេយ៍នៃសហរដ្ឋអាមេរិក។ តាមការចុះផ្សាយរបស់វិគីភីឌា រដ្ឋនេះមានព្រំប្រទល់ជាប់នឹងរដ្ឋថេនណេស៊ីនៅខាងជើង រដ្ឋចចជីនៅខាងកើត រដ្ឋផ្លរីដា និងឈូងសមុទ្រមិចកូនៅខាងត្បូង ហើយនិងរដ្ឋមីស៊ីស៊ីពីនៅខាងលិច។ អាឡាបាម៉ា មានផ្ទៃដីធំលំដាប់ទី៣០ និងមានប្រជាជនច្រើនជាងគេលំដាប់ទី២៤ ក្នុងចំណោមរដ្ឋទាំង៥០របស់សហរដ្ឋអាមេរិក។ រដ្ឋធានីរបស់ខ្លួនគឺ ម៉ុងហ្គោមឺរី ហើយទីក្រុងធំៗផ្សេងទៀតមាន ហាន់សវីល (ដែលបច្ចុប្បន្នជាទីក្រុងធំជាងគេ) បឺមីងហាំ និងម៉ូប៊ីល។

អាឡាបាម៉ា ត្រូវបានទទួលស្គាល់ដោយរហស្សនាមថា “រដ្ឋហាមឺរលឿង” (The Yellowhammer State) ហើយមានកេរ្តិ៍ឈ្មោះសម្រាប់ប្រវត្តិដ៏សំខាន់របស់ខ្លួននៅក្នុងចលនាសិទ្ធិស៊ីវិល និងឧស្សាហកម្មអវកាស។ រដ្ឋនេះបានដើរតួនាទីយ៉ាងស្រួចស្រាល់ក្នុងការអភិវឌ្ឍបច្ចេកវិទ្យារ៉ុកកែត ដោយមានមជ្ឈមណ្ឌលហោះហើរអវកាសម៉ាសហល (Marshall Space Flight Center) នៅហាន់សវីល។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

តាមការរៀបរាប់របស់វិគីភីឌា អាឡាបាម៉ា មានទេសភាពចម្រុះគួរឱ្យកត់សម្គាល់។ តំបន់ភាគខាងជើងគឺជាចំណែកនៃជួរភ្នំអាប៉ាឡាចៀន ដែលរួមមានរមណីយដ្ឋានដូចជា ឧទ្យានរដ្ឋម៉ុនតេ សាណូ (Monte Sano State Park) និងគុហាកាត្រាល (Cathedral Caverns) ជាដើម។ តំបន់កណ្តាលត្រូវបានគេស្គាល់ថាជា “ខ្សែក្រវាត់ខ្មៅ” (Black Belt) ដែលមានដីមានជីជាតិខ្ពស់ ហើយភាគខាងត្បូងជាប់នឹងឆ្នេរឈូងសមុទ្រមិចកូ មានឆ្នេរខ្សាច់ស្អាត និងកោះតូចៗដូចជា កោះអូណូ (Ono Island)។ ក្នុងរដ្ឋនេះក៏មានរបាំងថ្មធម្មជាតិវែងបំផុតនៅខាងកើតជួរភ្នំរ៉ក់គី ឈ្មោះថា ស្ពានថ្មធម្មជាតិ (Natural Bridge) និងរណ្ដៅអាចម៍ផ្កាយវ៉េធ័មកា (Wetumpka impact crater) ទៀតផង។

អាកាសធាតុនៅអាឡាបាម៉ា ជាប្រភេទសើមត្រូពិច ហើយទទួលរងព្យុះកំបុតត្បូងញឹកញាប់។ នៅថ្ងៃទី២៧ ខែមេសា ឆ្នាំ២០១១ រដ្ឋនេះបានឆ្លងកាត់ព្រឹត្តិការណ៍ព្យុះកំបុតត្បូងធំបំផុតក្នុងប្រវត្តិកត់ត្រា។ យោងតាមជំរឿនប្រជាជនឆ្នាំ២០២០ អាឡាបាម៉ា មានប្រជាជនប្រមាណ ៥ លាននាក់ ដោយភាគច្រើនជាជនជាតិស្បែកស និងជនជាតិអាមេរិកដើមកំណើតអាហ្វ្រិក ដែលមានចំនួនប្រហែល ២៦% នៃប្រជាជនសរុប។ សហគមន៍សាសនាមានភាពខ្លាំងក្លា ដោយសាសនាគ្រិស្តប្រូតេស្តង់គ្របដណ្តប់ ហើយក៏មានវត្តមាននៃសាលាប្រជុំជ្វីហ្វចាស់ជាងគេបំផុតដែលកំពុងដំណើរការជាបន្តបន្ទាប់ (Temple B'Nai Sholom) និងមជ្ឈមណ្ឌលឥស្លាមជាច្រើន។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

តាមវិគីភីឌា ប្រវត្តិសាស្ត្ររបស់អាឡាបាម៉ា បានចាប់ផ្តើមជាមួយជនជាតិដើមអាមេរិកនៃវប្បធម៌មីស៊ីស៊ីពី ដែលបានសាងសង់ភូមិដ្ឋានដ៏ធំនៅមើនវីល (Moundville) ចាប់ពីឆ្នាំ ១០០០ ដល់ ១៤៥០ នៃគ្រិស្តសករាជ។ អ្នករុករកអឺរ៉ុបដំបូងបង្អស់ជាជនជាតិអេស្ប៉ាញ ប៉ុន្តែជនជាតិបារាំងបានតាំងទីក្រុងម៉ូប៊ីលនៅឆ្នាំ១៧០២ ជាទីតាំងរាជធានីដំបូងនៃអាណានិគមល្វីហ្ស៊ីអាណាបារាំង។ បន្ទាប់ពីឆ្លងកាត់ដៃរបស់អង់គ្លេស និងអេស្ប៉ាញ តំបន់នេះបានក្លាយជាដែនដីរបស់សហរដ្ឋអាមេរិក ហើយអាឡាបាម៉ាត្រូវបានទទួលយកជារដ្ឋទី២២ នៅថ្ងៃទី១៤ ខែធ្នូ ឆ្នាំ១៨១៩។

ក្នុងអំឡុងពេលសម័យមុនសង្គ្រាមស៊ីវិល អាឡាបាម៉ាមានសេដ្ឋកិច្ចផ្អែកលើចម្ការកប្បាសដោយប្រើប្រាស់ទាសករអាហ្វ្រិក ដូចដែលបានឃើញតាមរយៈផ្ទះធំនៅថនហ៊ីល (Thornhill) ក្នុងស្រុកហ្គ្រីន។ រដ្ឋនេះបានផ្តាច់ខ្លួនចេញពីសហភាពនៅឆ្នាំ១៨៦១ ហើយបានចូលរួមជាមួយសហពន្ធ័ភាគខាងត្បូង។ កងទ័ពសហភាពបានកាន់កាប់ក្រុងហាន់សវីលនៅឆ្នាំ១៨៦៤។ ក្រោយសង្គ្រាម រដ្ឋបានឆ្លងកាត់កំណែទម្រង់និងការបង្កើតច្បាប់បែងចែកពូជសាសន៍ (Jim Crow)។

នៅពាក់កណ្តាលសតវត្សទី២០ អាឡាបាម៉ាបានក្លាយជាចំណុចកណ្តាលនៃចលនាសិទ្ធិស៊ីវិលអាមេរិក។ ព្រឹត្តិការណ៍ធំៗរួមមាន ការធ្វើពហិការឡានក្រុងម៉ុងហ្គោមឺរី (ឆ្នាំ១៩៥៥-៥៦) ការតវ៉ានៅបឺមីងហាំ (ឆ្នាំ១៩៦៣) និងការដង្ហែរពីសេលម៉ាទៅម៉ុងហ្គោមឺរី ដែលនាំទៅដល់ច្បាប់ស្តីពីសិទ្ធិបោះឆ្នោតឆ្នាំ១៩៦៥។ ទីតាំងប្រវត្តិសាស្ត្រជាច្រើននៅតែត្រូវបានថែរក្សាដើម្បីរំលឹកដល់ការតស៊ូទាំងនេះ។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

សេដ្ឋកិច្ចរបស់អាឡាបាម៉ាបានវិវត្តយ៉ាងខ្លាំងពីកសិកម្មទៅឧស្សាហកម្មធុនធ្ងន់និងបច្ចេកវិទ្យា។ តាមការរាយការណ៍ពីវិគីភីឌា វិស័យផលិតរថយន្តបានរីកចម្រើនជាមួយរោងចក្ររបស់ក្រុមហ៊ុន Mercedes-Benz (នៅតុសកាលូសា) Hyundai (នៅម៉ុងហ្គោមឺរី) និង Honda ។ វិស័យអវកាសក៏មានសារៈសំខាន់ផងដែរ៖ មជ្ឈមណ្ឌលហោះហើរអវកាសម៉ាសហល ដែលមានមូលដ្ឋាននៅហាន់សវីល បានដើរតួនាទីក្នុងការអភិវឌ្ឍគ្រាប់រ៉ុកកែតសម្រាប់កម្មវិធីអាប៉ូឡូ និងការសាកល្បងយាន Space Shuttle ។ Airbus ក៏មានមជ្ឈមណ្ឌលវិស្វកម្មនៅម៉ូប៊ីល ផលិតយន្តហោះ A220 និង A320 ។ កំពង់ផែម៉ូប៊ីល គឺជាកំពង់ផែសមុទ្រធំមួយ និងជាច្រកចូលសំខាន់សម្រាប់ពាណិជ្ជកម្មអន្តរជាតិ។

ផ្នែកវប្បធម៌វិញ រដ្ឋនេះមានកេរដំណែលចម្រុះ។ បឺមីងហាំ គឺជាមជ្ឈមណ្ឌលហិរញ្ញវត្ថុដែលមានអគារខ្ពស់ៗ និងផ្សារទំនើបធំៗដូចជា Riverchase Galleria ។ កីឡាបាល់ទាត់មហាវិទ្យាល័យ (College Football) មានប្រជាប្រិយភាពខ្លាំង ដោយក្រុម University of Alabama Crimson Tide និង Auburn University Tigers ត្រូវបានគាំទ្រយ៉ាងទូលំទូលាយនៅទូទាំងរដ្ឋ។ ទីក្រុងម៉ូប៊ីល ក៏ជាទីកន្លែងដើមសម្រាប់ពិធីបុណ្យ Mardi Gras នៅសហរដ្ឋអាមេរិក (មុនពេលទីក្រុងញូវអ័រលីន) ហើយឧស្សាហកម្មទេសចរណ៍ទទួលបានអត្ថប្រយោជន៍ពីឆ្នេរសមុទ្រស្អាត និងរមណីយដ្ឋានវាយកូនគោល Robert Trent Jones Golf Trail ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

នៅពេលបច្ចុប្បន្ននេះ រដ្ឋអាឡាបាម៉ា នៅតែជារដ្ឋដែលមានឥទ្ធិពលនយោបាយបែបអភិរក្ស (គណបក្សសាធារណរដ្ឋ) ប៉ុន្តែបានបង្ហាញពីការប្រកួតប្រជែងខ្លះៗនៅក្នុងការបោះឆ្នោតថ្មីៗ ដូចជាការឈ្នះឆ្នោតរបស់សមាជិកព្រឹទ្ធសភា Doug Jones ពីគណបក្សប្រជាធិបតេយ្យក្នុងឆ្នាំ២០១៧។ អភិបាលរដ្ឋបច្ចុប្បន្នគឺ Kay Ivey (គណបក្សសាធារណរដ្ឋ)។ រដ្ឋនេះក៏ជាទីតាំងនៃមូលដ្ឋានយោធាសំខាន់ៗ និងបន្តទាក់ទាញការវិនិយោគពីឧស្សាហកម្មផលិតកម្មនិងអវកាស។

សម្រាប់អ្នកអាន KhmerPulse ការយល់ដឹងអំពីអាឡាបាម៉ាអាចជួយឱ្យយល់កាន់តែច្បាស់អំពីសក្ដានុពលនយោបាយថ្នាក់តំបន់របស់សហរដ្ឋអាមេរិក និងនិន្នាការសេដ្ឋកិច្ចដែលមានឥទ្ធិពលដល់ខ្សែច្រវ៉ាក់ផ្គត់ផ្គង់ពិភពលោក ជាពិសេសនៅក្នុងវិស័យយានយន្តនិងយន្តហោះ។ ការអភិវឌ្ឍន៍ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ ដូចជាកំពង់ផែម៉ូប៊ីល និងកំណើនឧស្សាហកម្មបច្ចេកវិទ្យាខ្ពស់ បង្ហាញពីការផ្លាស់ប្តូររបស់រដ្ឋមួយដែលធ្លាប់ពឹងផ្អែកលើវិស័យកសិកម្ម។ ខណៈដែលបញ្ហាប្រឈមនានានៅតែមាន ដូចជាវិសមភាពផ្នែកអប់រំនិងសុខាភិបាល អាឡាបាម៉ានៅតែជារដ្ឋដែលមានតួនាទីគួរឱ្យចាប់អារម្មណ៍នៅក្នុងសហរដ្ឋអាមេរិក។