ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

តាមសព្វវចនាធិប្បាយ Wikipedia អាឡាន ហ្គ្រីនស្ពែន (Alan Greenspan) គឺជាអ្នកសេដ្ឋកិច្ចអាមេរិកាំង និងជាប្រធានក្រុមប្រឹក្សាអភិបាលនៃធនាគារសហព័ន្ធសហរដ្ឋអាមេរិក (Federal Reserve) លើកទី ១៣ ដែលបានកាន់តំណែងពីឆ្នាំ ១៩៨៧ រហូតដល់ឆ្នាំ ២០០៦។ លោកត្រូវបានគេទទួលស្គាល់ថាជាបុគ្គលដ៏មានឥទ្ធិពលបំផុតមួយក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រសេដ្ឋកិច្ចសកល ដោយសារតួនាទីរបស់លោកក្នុងការកំណត់គោលនយោបាយរូបិយវត្ថុអាមេរិក និងការឆ្លើយតបទៅនឹងវិបត្តិហិរញ្ញវត្ថុសំខាន់ៗ។

ក្នុងរយៈពេល ១៨ ឆ្នាំកន្លះដែលលោកដឹកនាំធនាគារសហព័ន្ធ សេដ្ឋកិច្ចអាមេរិកបានឆ្លងកាត់ការផ្លាស់ប្ដូរធំៗជាច្រើន រួមមានវិបត្តិទីផ្សារភាគហ៊ុនឆ្នាំ ១៩៨៧ ការរីកចម្រើនបច្ចេកវិទ្យា dot-com និងការផ្ទុះរបស់វា ការវាយប្រហារ ៩/១១ និងការកើនឡើងនៃពពុះទីផ្សារលំនៅឋាន។ លោកត្រូវបានគេស្គាល់ផងដែរចំពោះរបៀបនិយាយដ៏ស្មុគស្មាញដែលអ្នកសារព័ត៌មានហៅថា "Fed-speak" ដែលជារឿយៗធ្វើឲ្យអ្នកវិភាគពិបាកយល់អំពីចេតនាពិតរបស់លោក។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

Wikipedia បានឲ្យដឹងថា អាឡាន ហ្គ្រីនស្ពែន កើតនៅថ្ងៃទី ៦ ខែមីនា ឆ្នាំ ១៩២៦ នៅសង្កាត់ Washington Heights ទីក្រុងញូវយ៉ក សហរដ្ឋអាមេរិក។ ឪពុករបស់គាត់គឺ Herbert Greenspan ជាឈ្មួញភាគហ៊ុន ហើយម្ដាយគឺ Rose Goldsmith ជាមេផ្ទះ។ លោកបានសិក្សានៅសាលា George Washington High School ហើយក្រោយមកបានចូលរៀនតន្ត្រីនៅសាលា Juilliard School ដោយមានជំនាញលេងឧបករណ៍សាក់សូហ្វូន។ លោកបានចូលរួមវង់តន្ត្រីដែលធ្វើដំណើរទេសចរណ៍ (swing band) មុនពេលសម្រេចចិត្តងាកមកសិក្សាសេដ្ឋកិច្ចវិញ។

លោកបានទទួលសញ្ញាប័ត្របរិញ្ញាឯកពីសាកលវិទ្យាល័យញូវយ៉ក (NYU) និងក្រោយមកបរិញ្ញាឯកជាន់ខ្ពស់និងបណ្ឌិតផ្នែកសេដ្ឋកិច្ចនៅឆ្នាំ ១៩៧៧ ពី NYU ដដែល។ លោកបានរៀបការដំបូងជាមួយ Joan Mitchell មុនពេលលែងលះ ហើយក្រោយមកបានរៀបការជាមួយ Andrea Mitchell ដែលជាអ្នកយកព័ត៌មានទូរទស្សន៍ NBC News នៅឆ្នាំ ១៩៩៧។ លោកមិនមានកូនទេ ហើយត្រូវបានគេស្គាល់ថាមានរបៀបរស់នៅសាមញ្ញ ស្របពេលដែលកាន់តួនាទីជាអ្នកមានឥទ្ធិពលដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់ក្នុងវិស័យហិរញ្ញវត្ថុពិភពលោក។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាម Wikipedia អាជីពរបស់លោក Greenspan មុនកាន់តំណែងសាធារណៈផ្ដើមឡើងនៅឆ្នាំ ១៩៥៤ នៅពេលលោកបានបង្កើតក្រុមហ៊ុនប្រឹក្សាសេដ្ឋកិច្ច Townsend-Greenspan & Co. ជាមួយសហស្ថាបនិកម្នាក់។ ក្រុមហ៊ុននេះបានបម្រើដល់ស្ថាប័នហិរញ្ញវត្ថុធំៗ និងផ្ដល់ការព្យាករណ៍សេដ្ឋកិច្ច។ លោកក៏បានទទួលឥទ្ធិពលពីទស្សនវិទូ Ayn Rand និងគំនិត Objectivism នៅដើមអាជីពរបស់លោក ដែលជះឥទ្ធិពលដល់ទស្សនៈរបស់លោកស្ដីពីទីផ្សារសេរី ទោះជាក្រោយមកលោកបានកែប្រែទស្សនៈខ្លះក៏ដោយ។

ក្នុងឆ្នាំ ១៩៧៤ លោកត្រូវបានតែងតាំងជាប្រធានក្រុមប្រឹក្សាសេដ្ឋកិច្ចសេតវិមានដោយប្រធានាធិបតី Gerald Ford ហើយបានបម្រើការរហូតដល់ឆ្នាំ ១៩៧៧។ បន្ទាប់មក លោកបានត្រឡប់ទៅធ្វើការងារឯកជនវិញរហូតដល់ឆ្នាំ ១៩៨៧ នៅពេលប្រធានាធិបតី Ronald Reagan បានស្នើសុំឲ្យលោកដឹកនាំធនាគារសហព័ន្ធ ដើម្បីជំនួសលោក Paul Volcker។ លោកបានឡើងកាន់តំណែងនេះនៅថ្ងៃទី ១១ ខែសីហា ឆ្នាំ ១៩៨៧។

តែពីរខែក្រោយមក ទីផ្សារភាគហ៊ុនបានជួបវិបត្តិធ្ងន់ធ្ងរក្នុងព្រឹត្តិការណ៍ Black Monday ថ្ងៃទី ១៩ ខែតុលា ឆ្នាំ ១៩៨៧ ដែលទីផ្សារធ្លាក់ចុះជាង ២០ ភាគរយក្នុងមួយថ្ងៃ។ Wikipedia បានកត់សម្គាល់ថា លោក Greenspan បានចេញសេចក្ដីថ្លែងការណ៍ដ៏ខ្លីមួយថាធនាគារសហព័ន្ធ "បានត្រៀមខ្លួនដើម្បីផ្គត់ផ្គង់សាច់ប្រាក់ដើម្បីគាំទ្រប្រព័ន្ធហិរញ្ញវត្ថុ" ដែលបានជួយកាត់បន្ថយការភ័យស្លន់ស្លោ និងបានបង្កើតកេរ្តិ៍ឈ្មោះឲ្យលោកជាអ្នកដោះស្រាយវិបត្តិដ៏ប៉ិនប្រសប់។

ក្នុងទសវត្សរ៍ ១៩៩០ លោកបានគ្រប់គ្រងគោលនយោបាយរូបិយវត្ថុដែលគាំទ្រដល់កំណើនសេដ្ឋកិច្ចដ៏វែងជាងគេបំផុតក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រអាមេរិក រួមជាមួយការរក្សាអតិផរណាឲ្យស្ថិតក្នុងកម្រិតទាប។ លោកបានថ្លែងសុន្ទរកថាដ៏ល្បីនៅឆ្នាំ ១៩៩៦ ដោយប្រើពាក្យថា "irrational exuberance" (ការសប្បាយហួសហេតុដោយគ្មានហេតុផល) ដើម្បីព្រមានអំពីការវាយតម្លៃទីផ្សារភាគហ៊ុនដែលខ្ពស់ហួសហេតុ។ ក្រោយមក ពពុះបច្ចេកវិទ្យាបានផ្ទុះនៅឆ្នាំ ២០០០ ហើយលោកបានបន្តបន្ថយអត្រាការប្រាក់យ៉ាងខ្លាំង ដែលអ្នកវិភាគខ្លះបានចោទថាបានបង្កើតពពុះទីផ្សារលំនៅឋាននៅដើមទសវត្សរ៍ ២០០០។

បន្ទាប់ពីការវាយប្រហារភេរវកម្ម ៩/១១ ក្នុងឆ្នាំ ២០០១ លោកបានដឹកនាំការបន្ថយអត្រាការប្រាក់ដល់កម្រិត ១ ភាគរយ ដែលជាកម្រិតទាបបំផុតក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រ ដើម្បីទប់ស្កាត់ការធ្លាក់ចូលក្នុងវិបត្តិសេដ្ឋកិច្ច។ ការសម្រេចចិត្តនេះត្រូវបានសរសើរខ្លះ ប៉ុន្តែក៏ត្រូវបានគេរិះគន់ថាបានបង្កការប្រថុយប្រថានហួសហេតុក្នុងវិស័យហិរញ្ញវត្ថុ។

នៅឆ្នាំ ២០០៥ លោកបានទទួលមេដាយសេរីភាពប្រធានាធិបតី (Presidential Medal of Freedom) ពីលោក George W. Bush ដែលជាកិត្តិយសស៊ីវិលខ្ពស់បំផុតរបស់សហរដ្ឋអាមេរិក ជាការទទួលស្គាល់ការបម្រើរបស់លោក។ លោកបានចូលនិវត្តន៍នៅថ្ងៃទី ៣១ ខែមករា ឆ្នាំ ២០០៦ ហើយត្រូវបានបន្តវេនដោយលោក Ben Bernanke។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

ក្រោយការងារសាធារណៈ លោក Greenspan បានបង្កើតក្រុមហ៊ុនប្រឹក្សាយោបល់ Greenspan Associates LLC ដែលផ្ដល់ដំបូន្មានដល់ស្ថាប័នហិរញ្ញវត្ថុធំៗទូទាំងពិភពលោក។ លោកក៏បានសរសេរសៀវភៅអនុស្សាវរីយ៍ The Age of Turbulence (យុគសម័យនៃភាពចលាចល) ដែលចេញផ្សាយនៅឆ្នាំ ២០០៧ ហើយក្លាយជាសៀវភៅលក់ដាច់បំផុត ដោយលោកបានពិពណ៌នាអំពីបទពិសោធន៍របស់គាត់និងទស្សនៈស្ដីពីសេដ្ឋកិច្ចសកល។

វិបត្តិហិរញ្ញវត្ថុសកលឆ្នាំ ២០០៨ បានធ្វើឲ្យមានការរិះគន់យ៉ាងខ្លាំងទៅលើកេរដំណែលរបស់លោក Greenspan។ Wikipedia បានរាយការណ៍ថា នៅក្នុងសវនាការមុខសភាអាមេរិកកាលពីខែតុលា ឆ្នាំ ២០០៨ លោកបានសារភាពថាគាត់បានរកឃើញ "កំហុស" មួយនៅក្នុងគំនិតគ្រឹះរបស់គាត់ដែលថាទីផ្សារសេរីអាចគ្រប់គ្រងដោយខ្លួនឯងបាន ហើយថាបទពិសោធន៍នេះបានធ្វើឲ្យគាត់ "ភ្ញាក់ផ្អើលយ៉ាងខ្លាំង"។ ការសារភាពនេះបានបង្កឲ្យមានការជជែកដេញដោលជាសាកលអំពីតួនាទីនៃបទប្បញ្ញត្តិហិរញ្ញវត្ថុ និងថាតើធនាគារកណ្តាលគួរមានវិសាលភាពប៉ុនណាក្នុងការត្រួតពិនិត្យទីផ្សារ។

សម្រាប់អ្នកអាន KhmerPulse ដែលរស់នៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ការយល់ដឹងអំពីអាជីពរបស់លោក Greenspan មានភាពពាក់ព័ន្ធព្រោះគោលនយោបាយធនាគារកណ្តាលអាមេរិកនៅតែជាកត្តាកំណត់សំខាន់សម្រាប់លំហូរមូលធនសកល អត្រាប្តូរប្រាក់ និងស្ថិរភាពម៉ាក្រូសេដ្ឋកិច្ចនៅក្នុងតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍។ ការសម្រេចចិត្តរបស់លោកក្នុងអតីតកាល និងមេរៀនពីវិបត្តិហិរញ្ញវត្ថុ បន្តជាប្រធានបទសិក្សាសម្រាប់អ្នករៀបចំគោលនយោបាយនិងអ្នកសិក្សាសេដ្ឋកិច្ចទូទាំងពិភពលោក។