អាល់បានី
ទិដ្ឋភាពទូទៅ
ប្រភព: Wikipedia
តាមវិគីភីឌា ប្រទេសអាល់បានី មានឈ្មោះផ្លូវការថា សាធារណរដ្ឋអាល់បានី ស្ថិតនៅអឺរ៉ុបអាគ្នេយ៍ លើឧបទ្វីបបាល់កង់ ជាប់សមុទ្រអាឌ្រីយ៉ាទិក និងសមុទ្រអ៊ីយ៉ូនៀន។ មានព្រំដែនគោកជាមួយម៉ុងតេណេហ្គ្រោ កូសូវ៉ូ ម៉ាសេដូនីខាងជើង និងក្រិក។ ផ្ទៃដីសរុប ២៨៧៤៨ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ មានរដ្ឋធានីទីរ៉ាណា (Tirana) និងទីក្រុងធំៗដូចជា ឌូរ៉េស (Durrës) វ្លូរ៉ឹ (Vlorë) និងស្កូឌ័រ (Shkodër)។
លក្ខណៈភូមិសាស្ត្រចម្រុះមានជួរភ្នំអាល់បានី (Albanian Alps) ភ្នំកូរ៉ាប់ (Korab) និងវាលទំនាបមានជីជាតិតាមឆ្នេរ។ ប្រទេសនេះល្បីខាងប្រវត្តិសម័យអ៊ីលីរី (Illyrian) វីរបុរស Skanderbeg របបឯកោកុម្មុយនិស្ត និងបច្ចុប្បន្នជាបេក្ខភាពចូលសហភាពអឺរ៉ុប។
ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន
ប្រភព: Wikipedia
តាមវិគីភីឌា អាល់បានីមានឆ្នេរសមុទ្រវែងជាង ៣៦០ គីឡូម៉ែត្រ និងអាកាសធាតុប្រភេទមេឌីទែរ៉ាណេនៅតំបន់ឆ្នេរ ប្រែទៅជាទ្វីបនៅតំបន់ភ្នំ។ ជួរភ្នំអាល់បានីគឺជាផ្នែកខ្ពស់បំផុតនៃជួរភ្នំឌីណារិក មានកំពូលខ្ពស់ជាង ២៥០០ ម៉ែត្រ។
ប្រជាជនមានប្រមាណ ២,៨ លាននាក់ ភាគច្រើនជាជនជាតិអាល់បានី។ ភាសាផ្លូវការគឺភាសាអាល់បានី។ មានសហគមន៍ភាគតិចក្រិក ម៉ាសេដូនី និងអារ៉ូម៉ានី ព្រមទាំងមានសាសនាឥស្លាម គ្រិស្តអូរថូឌក់ និងកាតូលិក ដោយមានការអត់ឱនខាងសាសនាខ្ពស់។
ប្រវត្តិសាស្ត្រ
ប្រភព: Wikipedia
យោងតាមវិគីភីឌា ប្រវត្តិសាស្ត្រអាល់បានីចាប់ផ្ដើមពីកុលសម្ព័ន្ធអ៊ីលីរីបុរាណ។ នៅសតវត្សរ៍ទី៧ មុនគ.ស. ក្រិកបានតាំងអាណានិគមនៅតាមឆ្នេរ ដូចជា អាប៉ូឡូនី (Apollonia) ដែលជាចំណុចផ្លូវ Via Egnatia តភ្ជាប់រ៉ូមនិងកុងស្តង់ទីណូប។
ក្នុងសតវត្សរ៍ទី១៥ វីរបុរសជាតិ Gjergj Kastrioti (Skanderbeg) បានដឹកនាំការប្រឆាំងនឹងចក្រភពអូតូម៉ង់អស់ ២៥ ឆ្នាំ មុនពេលប្រទេសធ្លាក់ក្រោមការត្រួតត្រាអូតូម៉ង់បួនសតវត្ស។ នៅថ្ងៃទី២៨ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ១៩១២ លោក Ismail Qemali បានប្រកាសឯករាជ្យ ក្លាយជាបិតាស្ថាបនិកប្រទេសទំនើប។
បន្ទាប់ពីសង្គ្រាមលោកលើកទី២ អាល់បានីបានក្លាយជារដ្ឋកុម្មុយនិស្តក្រោមលោក Enver Hoxha ដែលដាក់ចេញរបបផ្តាច់ការឯកោនិយម និងសាងសង់រូងក្រោមដីរាប់រយពាន់កន្លែង។ របបនេះដួលរលំនៅឆ្នាំ១៩៩១ ហើយប្រទេសចាប់ផ្ដើមដំណើរការប្រជាធិបតេយ្យ និងសេដ្ឋកិច្ចទីផ្សារ។
សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌
ប្រភព: Wikipedia
តាមវិគីភីឌា សេដ្ឋកិច្ចអាល់បានីបានផ្លាស់ពីប្រព័ន្ធផែនការកណ្តាលទៅទីផ្សារ។ កសិកម្មដាំដុះទំពាំងបាយជូ អូលីវ និងផ្លែក្រូច ជាពិសេសនៅខាងត្បូង។ វិស័យទេសចរណ៍រីកចម្រើន ដោយមានរីវីយ៉េរ៉ាអាល់បានី និងតំបន់បេតិកភណ្ឌពិភពលោក Butrint។ គម្រោងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធដូចជា ផ្លូវហាយវ៉េ Rruga e Kombit តភ្ជាប់ឆ្នេរទៅកាន់តំបន់ភ្នំ។
វប្បធម៌ចម្រុះមានឥទ្ធិពលអ៊ីលីរី ក្រិក រ៉ូម៉ាំង អូតូម៉ង់ និងមេឌីទែរ៉ាណេ។ សម្លៀកបំពាក់ជាតិ Fustanella និងតន្ត្រី iso-polyphony ត្រូវបាន UNESCO ទទួលស្គាល់។ ម្ហូបអាល់បានីសម្បូរប្រេងអូលីវ បន្លែ និងត្រី។ សៀវភៅដំបូង Meshari និពន្ធដោយ Gjon Buzuku នៅឆ្នាំ១៥៥៥ ជាសញ្ញាដំបូងនៃអក្សរសាស្ត្រជាភាសាអាល់បានី។
ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន
ប្រភព: Wikipedia
យោងតាមវិគីភីឌា អាល់បានីបច្ចុប្បន្នកំពុងដំណើរការកំណែទម្រង់ដើម្បីចូលជាសមាជិកសហភាពអឺរ៉ុប ក្រោមការដឹកនាំរបស់លោក Edi Rama។ ក្នុងឆ្នាំ២០១៩ ការរញ្ជួយដីដ៏ខ្លាំងមួយបានបង្កការខូចខាតយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ តែបានទាក់ទាញជំនួយអន្តរជាតិ។
សម្រាប់អ្នកអាន KhmerPulse អាល់បានីផ្ដល់មេរៀនអំពីការចាកចេញពីរបបឯកោទៅកាន់ការបើកទូលាយ ដែលមានលក្ខណៈស្រដៀងនឹងបទពិសោធន៍របស់ប្រទេសកម្ពុជា។ ការអភិវឌ្ឍវិស័យទេសចរណ៍ និងទំនាក់ទំនងការទូតជាមួយបរទេស ក៏ដូចជាការរក្សានិមិត្តសញ្ញាវប្បធម៌ គឺជាចំណុចគួរឱ្យចាប់អារម្មណ៍សម្រាប់ការសិក្សាអំពីការកសាងជាតិក្រោយសង្គ្រាម។
អត្ថបទពាក់ព័ន្ធ
មិនទាន់មានអត្ថបទទេ។