ចង្វាក់ខ្មែរ
ប្រធានបទ

អង់គ្លិកង់

ទិដ្ឋភាពទូទៅ

វិហារ Canterbury ជានិមិត្តសញ្ញានៃសហគមន៍ Anglican ប្រភព: Wikipedia

យោងតាម Wikipedia, អង់គ្លិកង់ (Anglicanism) គឺជាប្រពៃណីគ្រិស្តសាសនាលោកខាងលិច ដែលកើតឡើងពីការអនុវត្ត ពិធីសាសនា និងអត្តសញ្ញាណរបស់ព្រះវិហារអង់គ្លេស (Church of England) បន្ទាប់ពីការកែទម្រង់សាសនានៅអង់គ្លេស ក្នុងបរិបទនៃការកែទម្រង់សាសនាប្រូតេស្ដង់នៅអឺរ៉ុប ។ Wikipedia បានឱ្យដឹងថា អង់គ្លិកង់គឺជាសាខាមួយនៃគ្រិស្តសាសនាដែលធំជាងគេ ដោយមានសមាជិកប្រមាណ ១១០ លាននាក់នៅក្នុងសហគមន៍ Anglican (Anglican Communion) និងប្រមាណ ២,៤ លាននាក់នៅក្រៅសហគមន៍នេះ នៅទូទាំងពិភពលោកត្រឹមឆ្នាំ ២០២៥ ។ និកាយនេះក៏ត្រូវបានគេស្គាល់ថា Episcopalianism នៅក្នុងប្រទេសមួយចំនួន ដូចជាសហរដ្ឋអាមេរិកជាដើម ។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ព្រះវិហារ Jamestown រដ្ឋ Virginia ជាព្រះវិហារ Anglican ដំបូងនៅអាមេរិកខាងជើង ប្រភព: Wikipedia

តាមការរាយការណ៍របស់ Wikipedia, សហគមន៍ Anglican មានវត្តមានទូទាំងពិភពលោក ដោយមានសមាជិកភាគច្រើននៅទ្វីបអាហ្វ្រិក អាមេរិកខាងជើង អឺរ៉ុប និងអូសេអានី ។ Wikipedia បានរាយការណ៍ថា ចំនួនអ្នកកាន់សាសនាអង់គ្លិកង់មានប្រមាណ ១១០ លាននាក់ ដែលធ្វើឱ្យវាក្លាយជាសាខាគ្រិស្តសាសនាធំទីបីបន្ទាប់ពីកាតូលិក និងព្រះសហគមន៍គ្រិស្តសាសនាផ្សេងទៀត ។ សហគមន៍នេះត្រូវបានរៀបចំជាសាខាឯករាជ្យជាច្រើន ដែលគេហៅថា “ខេត្ត” (provinces) ហើយមានទំនាក់ទំនងគ្នាតាមរយៈអគ្គញោមនៃ Canterbury (Archbishop of Canterbury) ដែលជាប្រធានសហគមន៍ដោយកិត្តិយស ។ ក្រៅពីនោះ មានព្រះវិហារអង់គ្លិកង់តូចៗជាច្រើនដែលមិនមែនជាសមាជិកនៃសហគមន៍ផ្លូវការនេះ ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

Thomas Cranmer អ្នកនិពន្ធសៀវភៅការអធិស្ឋានទូទៅដែលជាមូលដ្ឋាននៃពិធីសាសនាអង់គ្លិកង់ ប្រភព: Wikipedia

យោងតាម Wikipedia, ឫសគល់នៃអង់គ្លិកង់បានចាប់ផ្តើមពីគ្រិស្តសាសនានៅចក្រភពរ៉ូមនៅអង់គ្លេស ដោយមានអ្នកធ្វើទុក្ករកម្មដូចជា Saint Alban ដែលត្រូវបានគេគោរពថាជាបុគ្គលដំបូង ។ ការមកដល់របស់ Augustine of Canterbury នៅសតវត្សទី ៦ បាននាំមកនូវការបង្កើតសាសនារៀបចំនៅក្នុងតំបន់ ។ Wikipedia រាយការណ៍ថា ការកែទម្រង់ដ៏សំខាន់បានកើតឡើងនៅសតវត្សទី ១៦ នៅពេលដែលស្តេច Henry VIII បានបំបែកព្រះវិហារអង់គ្លេសចេញពីសាសនាកាតូលិករ៉ូម ដោយប្រកាសខ្លួនជាប្រមុខកំពូល ។ ក្រោយមក ព្រះមហាក្សត្រី Elizabeth I បានស្តារព្រះវិហារឡើងវិញនៅឆ្នាំ ១៥៥៩ និងបង្កើតឱ្យមានជំនឿ និងការអនុវត្តឯកសណ្ឋាន ដោយទ្រង់ទទួលងារជា “អភិបាលកំពូល” (Supreme Governor) ។

នៅក្នុងសម័យនេះ អ្នកទេវវិទូដូចជា Thomas Cranmer បានសរសេរសៀវភៅការអធិស្ឋានទូទៅ (Book of Common Prayer) ដែលជាមូលដ្ឋាននៃពិធីសាសនារបស់អង់គ្លិកង់ ហើយ Richard Hooker បានអភិវឌ្ឍទ្រឹស្តីទេវវិទ្យាដែលកំណត់អត្តសញ្ញាណនៃនិកាយនេះ ។ Wikipedia បានបន្ថែមថា ការរីករាលដាលនៃចក្រភពអង់គ្លេសបាននាំសាសនាអង់គ្លិកង់ទៅកាន់អាមេរិកខាងជើង អាហ្វ្រិក និងទ្វីបផ្សេងទៀត ។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

សៀវភៅការអធិស្ឋានទូទៅឆ្នាំ ១៥៩៦ ដែលជាឯកសារគន្លឹះនៃពិធីសាសនាអង់គ្លិកង់ ប្រភព: Wikipedia

តាម Wikipedia, វប្បធម៌របស់អង់គ្លិកង់ត្រូវបានគេស្គាល់តាមរយៈការប្រើប្រាស់សៀវភៅការអធិស្ឋានទូទៅ ដែលដឹកនាំពិធីសាសនា និងការអធិស្ឋានប្រចាំថ្ងៃ ។ ពិធីសាសនាសំខាន់ៗរួមមាន ពិធី Eucharist (ពិធីជប់លៀងព្រះអង្គ) និងពិធីបុណ្យជ្រមុជទឹក ដែលត្រូវបានចាត់ទុកជាសាក្រាម៉ង់ធំៗ ។ លក្ខណៈពិសេសមួយទៀតគឺការប្រើប្រាស់សម្លៀកបំពាក់សាសនា (vestments) ដូចជាអាវធំ និងក្រវាត់ក ដែលបង្ហាញពីកេរដំណែលខាងពិធីបុណ្យ ។ Wikipedia ក៏បានរាយការណ៍អំពីចលនាស្តារកាតូលិកនៅសតវត្សទី ១៩ ដែលបានធ្វើឱ្យវត្តមានពិធីសាសនាដ៏ឧឡារិក ដូចជាពិធី High Mass ឡើងវិញ ។ តន្ត្រីសាសនាក៏ជាផ្នែកសំខាន់ ដោយមានការប្រើប្រាស់ក្រុមចម្រៀង និងសរីរាង្គបំពង់នៅក្នុងព្រះវិហារធំៗ ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

អ្នកកាន់សាសនា Anglican ចូលរួមដង្ហែជីវិតនៅទីក្រុងវ៉ាស៊ីនតោន ឆ្នាំ២០១៥ ប្រភព: Wikipedia

យោងតាម Wikipedia, នៅក្នុងសតវត្សទី ២០ និង ២១ អង់គ្លិកង់បានក្លាយជាវេទិកាសម្រាប់ការពិភាក្សាអំពីបញ្ហាសីលធម៌ និងសង្គមផ្សេងៗ ដូចជាការតែងតាំងស្ត្រីជាបូជាចារ្យ និងប៊ីស្សព ព្រមទាំងអាពាហ៍ពិពាហ៍ភេទដូចគ្នាជាដើម ។ Wikipedia រាយការណ៍ថា ការបែកបាក់គ្នាបានកើតឡើង ដោយសាខាខ្លះនៅទ្វីបអាហ្វ្រិក និងអាស៊ីបានប្រឆាំងនឹងការផ្លាស់ប្តូរទាំងនេះ ហើយបានបង្កើតចលនា GAFCON (Global Anglican Future Conference) ឡើង ។ បច្ចុប្បន្ន អគ្គញោមនៃ Canterbury ដើរតួជាអ្នកសម្របសម្រួល ប៉ុន្តែសាមគ្គីភាពនៃសហគមន៍កំពុងស្ថិតក្នុងភាពតានតឹង ។ សម្រាប់អ្នកអាន KhmerPulse ការយល់ដឹងអំពីអង់គ្លិកង់មានសារៈសំខាន់ ព្រោះវាឆ្លុះបញ្ចាំងពីនិន្នាការសកលនៃការសម្របខ្លួនខាងសាសនាទៅនឹងសង្គមទំនើប ដែលអាចមានផលប៉ះពាល់ដល់សហគមន៍គ្រិស្តសាសនានៅកម្ពុជាផងដែរ ។

អត្ថបទពាក់ព័ន្ធ

មិនទាន់មានអត្ថបទទេ។