អង់ការ៉ា

ប្រភព: វិគីភីឌា

ទិដ្ឋភាពទូទៅ

យោងតាមសព្វវចនាធិប្បាយវិគីភីឌា ក្រុងអង់ការ៉ាគឺជារដ្ឋធានីនៃសាធារណរដ្ឋតួកគី។ ទីក្រុងនេះស្ថិតនៅប៉ែកកណ្តាលនៃតំបន់អាណាតូលី (Anatolia) ហើយមានប្រជាជននៅក្នុងតំបន់ទីប្រជុំជនជាង ៥,៣ លាននាក់ ក្នុងចំណោមប្រជាជនសរុបប្រមាណ ៦ លាននាក់នៅក្នុងខេត្តអង់ការ៉ា។ អង់ការ៉ាគឺជាទីក្រុងធំជាងគេទី ២ នៅតួកគី បន្ទាប់ពីក្រុងអ៊ីស្ទែនប៊ុល (Istanbul) ហើយមានតួនាទីជាមជ្ឈមណ្ឌលរដ្ឋបាល ស្ថាប័ននីតិប្បញ្ញត្តិ និងផ្នែកការទូតរបស់ប្រទេស។

អង់ការ៉ាបានក្លាយជារដ្ឋធានីនៅឆ្នាំ ១៩២៣ ក្រោមការដឹកនាំរបស់មូស្តាហ្វា កេម៉ាល់ អាតាតួក (Mustafa Kemal Atatürk) ដែលបានជ្រើសរើសយកទីតាំងនេះជាមូលដ្ឋានបញ្ជាការក្នុងសង្គ្រាមឯករាជ្យតួកគី ហើយក្រោយមកបានតែងតាំងជារដ្ឋធានីនៃសាធារណរដ្ឋថ្មី។ ទីក្រុងនេះមានសារមន្ទីរ វិមានប្រវត្តិសាស្ត្រ និងទីតាំងនយោបាយសំខាន់ៗជាច្រើន ដូចជាវិមានអនុស្សាវរីយ៍អាតាតួក (Anıtkabir) និងអគាររដ្ឋសភាតួកគីជាដើម។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: វិគីភីឌា

អង់ការ៉ាស្ថិតនៅចំកណ្តាលខ្ពង់រាបអាណាតូលី ដែលផ្តល់ឱ្យវានូវទីតាំងយុទ្ធសាស្ត្រជាផ្លូវបំបែកនៃបណ្តាញដឹកជញ្ជូនរបស់តួកគី។ ទីក្រុងនេះមានអាកាសធាតុទ្វីប ដោយរដូវរងាត្រជាក់ និងរដូវក្តៅរាំងស្ងួត។ យោងតាមទិន្នន័យពីវិគីភីឌា ប្រជាជនក្នុងតំបន់ទីប្រជុំជនមានជាង ៥,៣ លាននាក់ ដែលធ្វើឱ្យវាក្លាយជាមជ្ឈមណ្ឌលប្រជាជនធំទីពីរបន្ទាប់ពីអ៊ីស្ទែនប៊ុល។

អង់ការ៉ាមានហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធដឹកជញ្ជូនទំនើប រួមមានស្ថានីយរថភ្លើងល្បឿនលឿន (YHT) តភ្ជាប់ទៅកាន់ទីក្រុងផ្សេងៗ និងអាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិអេសេនបូអា (Esenboğa)។ ទីក្រុងនេះក៏មានបណ្តាញផ្លូវថ្នល់ និងមធ្យោបាយដឹកជញ្ជូនសាធារណៈផ្សេងទៀត ដូចជា មេត្រូ និងរថយន្តក្រុងជាដើម។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: វិគីភីឌា

ប្រវត្តិសាស្ត្រនៃអង់ការ៉ាមានឫសគល់យ៉ាងជ្រៅរហូតដល់សម័យបុរាណ។ តាមវិគីភីឌា តំបន់នេះត្រូវបានរស់នៅតាំងពីសម័យសំរិទ្ធ ដោយមានអរិយធម៌ហ៊ីតធីត (Hittite) និងហ្វ្រីហ្កៀន (Phrygian) ជាអ្នកតាំងទីលំនៅដំបូង។ វិមានហ៊ីតធីតសាន់ (Hittite Sun Course Monument) ដែលបានរកឃើញនៅក្នុងតំបន់ ជាសក្ខីភាពបញ្ជាក់ពីអរិយធម៌ដំបូងៗ។

ប្រមាណសតវត្សទី ៣ មុនគ.ស. កុលសម្ព័ន្ធសេលទិកហៅកាឡាតៀន (Galatians) បានមកដល់ ហើយបង្កើតនគរឯករាជ្យ ដោយដាក់ឈ្មោះទីក្រុងថា អេនស៊ីរ៉ា (Ancyra)។ ក្រោយមកត្រូវបានបញ្ចូលទៅក្នុងចក្រភពរ៉ូម ហើយក្លាយជាទីក្រុងខេត្តដ៏រីកចម្រើន។ សំណង់រ៉ូមជាច្រើននៅតែបន្សល់ទុក រួមមាន អាងងូតទឹករ៉ូម (Roman Baths) សសរជូលៀន (Column of Julian) និងប្រាសាទអូស្គូស្តុស និងរ៉ូម (Monumentum Ancyranum) ដែលនៅទីនោះមានច្បាប់ចម្លងនៃស្នាដៃនយោបាយ «Res Gestae» របស់អធិរាជរ៉ូមទីមួយ។

នៅសម័យអូតូម៉ង់ អង់ការ៉ាជាទីក្រុងពាណិជ្ជកម្មរោមអាំងកូរ៉ា (Angora) ដែលល្បីល្បាញទូទាំងពិភពលោក។ ផ្ទះប្រពៃណីអូតូម៉ង់នៅសង្កាត់ហាម៉ាមអូនូ (Hamamönü) នៅតែជាកន្លែងទេសចរណ៍ដ៏ពេញនិយម។ ការផ្លាស់ប្តូរដ៏ធំបំផុតកើតឡើងនៅឆ្នាំ ១៩២៣ នៅពេលដែលមូស្តាហ្វា កេម៉ាល់ អាតាតួក ប្រកាសឱ្យអង់ការ៉ាក្លាយជារដ្ឋធានីនៃសាធារណរដ្ឋតួកគីថ្មី ដោយផ្លាស់ពីអ៊ីស្ទែនប៊ុល។ ចាប់ពីពេលនោះមក ទីក្រុងនេះបានអភិវឌ្ឍន៍យ៉ាងឆាប់រហ័ស ហើយក្លាយជានិមិត្តសញ្ញានៃភាពទំនើប និងឯករាជ្យជាតិ។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: វិគីភីឌា

សេដ្ឋកិច្ចរបស់អង់ការ៉ាភាគច្រើនពឹងផ្អែកលើវិស័យរដ្ឋបាលសាធារណៈ ដោយសារឋានៈជារដ្ឋធានី។ ក្រសួងរដ្ឋាភិបាល ស្ថានទូតបរទេស និងទីភ្នាក់ងាររដ្ឋជាច្រើនមានទីស្នាក់ការនៅទីនេះ។ ក្រៅពីនេះ វិស័យសេវាកម្ម ពាណិជ្ជកម្ម និងហិរញ្ញវត្ថុក៏រីកចម្រើនផងដែរ។ ទីក្រុងនេះមានមជ្ឈមណ្ឌលពាណិជ្ជកម្មទំនើបៗ ដូចជា អគារអេមេក (Emek Business Center) ដែលជាប៉មការិយាល័យ និងផ្សារទំនើបដំបូងគេនៅតួកគី។ ផ្សារទំនើប Armada និង Karum ក៏ជាកន្លែងលក់ទំនិញពេញនិយមសម្រាប់អ្នកក្រុង។

វប្បធម៌នៅអង់ការ៉ាមានភាពសម្បូរបែប ដោយរួមបញ្ចូលទាំងបេតិកភណ្ឌបុរាណ និងសិល្បៈទំនើប។ សារមន្ទីរសំខាន់ៗមានដូចជា សារមន្ទីរអរិយធម៌អាណាតូលី (Museum of Anatolian Civilizations) ដែលតាំងបង្ហាញវត្ថុបុរាណពីសម័យហ៊ីតធីត និងសម័យបុរាណដទៃទៀត សារមន្ទីរជាតិពន្ធុវិទ្យា (Ethnography Museum) សារមន្ទីរសង្គ្រាមឯករាជ្យ (War of Independence Museum) និងសារមន្ទីរសិល្បៈ និងចម្លាក់រដ្ឋ (State Art and Sculpture Museum)។

ផ្នែកសិល្បៈសម្តែងក៏រស់រវើកដែរ ដោយមានរោងមហោស្រពអូប៉េរ៉ានៃរដ្ឋ (Ankara Opera House) និងសាលប្រគំតន្ត្រី CSO Ada Ankara ដែលជាទីស្នាក់ការនៃវង់ភ្លេងស៊ីមហ្វូនីប្រធានាធិបតី (Presidential Symphony Orchestra)។ កន្លែងសាសនាក៏ជាផ្នែកមួយនៃការទាក់ទាញវប្បធម៌ រួមមាន វិហារអ៊ីស្លាមកូកាតេប៉េ (Kocatepe Mosque) ដែលជាវិហារធំជាងគេ និងវិហារបុរាណហាជី បាយរ៉ាម (Hacı Bayram Mosque) ពីសតវត្សទី ១៥។

ទីក្រុងនេះក៏ជាកន្លែងកំណើតនៃពូជសត្វអាំងកូរ៉ាដ៏ល្បីល្បាញ ដូចជា ឆ្មាអាំងកូរ៉ា (Angora cat) ពពែអាំងកូរ៉ា (Angora goat) និងទន្សាយអាំងកូរ៉ា (Angora rabbit) ដែលសុទ្ធតែមានរោមស្រស់ស្អាត និងជានិមិត្តរូបរបស់អង់ការ៉ាប្រចាំពិភពលោក។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: វិគីភីឌា

បច្ចុប្បន្ន អង់ការ៉ាដើរតួនាទីយ៉ាងសំខាន់ក្នុងឆាកនយោបាយអន្តរជាតិ ក្នុងនាមជាមជ្ឈមណ្ឌលសម្រេចចិត្តនៃប្រទេសតួកគី ដែលជាសមាជិកណាតូ និងមានទីតាំងយុទ្ធសាស្ត្ររវាងទ្វីបអឺរ៉ុប និងអាស៊ី។ រាល់ការសម្រេចចិត្តរបស់រដ្ឋាភិបាលតួកគីនៅទីក្រុងនេះ សុទ្ធតែមានផលប៉ះពាល់ដល់នយោបាយក្នុងតំបន់ មិនថាជាជម្លោះនៅស៊ីរី ទំនាក់ទំនងជាមួយសហភាពអឺរ៉ុប ឬវិបត្តិជនភៀសខ្លួននោះទេ។

អង់ការ៉ាក៏ជាគោលដៅទេសចរណ៍ដ៏ពេញនិយម ដោយវិមានអនុស្សាវរីយ៍អាតាតួក (Anıtkabir) ទាក់ទាញភ្ញៀវទេសចររាប់លាននាក់ជារៀងរាល់ឆ្នាំ។ អភិបាលក្រុងបច្ចុប្បន្នគឺលោក ម៉ាន់ស៊ួរ យ៉ាវ៉ាស (Mansur Yavaş) មកពីគណបក្សសាធារណរដ្ឋប្រជាមានិត (CHP) ដែលបានដឹកនាំការអភិវឌ្ឍហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ និងសេវាក្រុងជាច្រើន។

សម្រាប់អ្នកអានខ្មែរ អង់ការ៉ាផ្តល់នូវមេរៀនសំខាន់អំពីការកសាងជាតិទំនើបពីសំណង់ប្រវត្តិសាស្ត្រដ៏សម្បូរបែប ហើយក៏ជាករណីសិក្សាដ៏ល្អអំពីតួនាទីនៃទីក្រុងរដ្ឋធានីក្នុងការកំណត់គោលនយោបាយជាតិ និងអន្តរជាតិ។