ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

តាម Wikipedia, ការបញ្ចូលទឹកដី (Annexation) គឺជាការដណ្តើម និងអះអាងសិទ្ធិស្របច្បាប់លើទឹកដីនៃរដ្ឋមួយដោយរដ្ឋមួយទៀតដោយប្រើកម្លាំង ជាធម្មតាបន្ទាប់ពីការកាន់កាប់ដោយយោធា។ នៅក្នុងច្បាប់អន្តរជាតិបច្ចុប្បន្ន ទង្វើនេះត្រូវបានចាត់ទុកថាខុសច្បាប់។ ការបញ្ចូលទឹកដីខុសគ្នាពីការដណ្តើមយក (conquest) ដែលគ្រាន់តែជាការគ្រប់គ្រងផ្នែករាងកាយ ហើយក៏ខុសពីការប្រគល់ទឹកដី (cession) ដែលជាការផ្ទេរទឹកដីតាមរយៈកិច្ចព្រមព្រៀង ឬសន្ធិសញ្ញា។ ការបញ្ចូលទឹកដីជាធម្មតាកើតឡើងបន្ទាប់ពីសង្គ្រាម ឬការឈ្លានពាន ហើយមានការប្រកាសជាសាធារណៈថារដ្ឋដែលដណ្តើមបាននោះកំពុងទទួលយកទឹកដីនោះជាផ្នែកមួយរបស់ខ្លួន។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

តាម Wikipedia, ការបញ្ចូលទឹកដីនាំឲ្យមានការផ្លាស់ប្តូរព្រំដែន និងប៉ះពាល់ដល់ប្រជាជនដោយផ្ទាល់ រួមទាំងការផ្លាស់ប្តូរសញ្ជាតិ ការភៀសខ្លួន ឬការគាបសង្កត់ផ្នែកវប្បធម៌។ ឧទាហរណ៍ នៅតំបន់សាហារ៉ាខាងលិច ប្រទេសម៉ារ៉ុកបានបញ្ចូលទឹកដីនេះក្នុងឆ្នាំ១៩៧៦ ដែលធ្វើឲ្យប្រជាជនសាហារ៉ាវីជាច្រើននាក់ត្រូវភៀសខ្លួនទៅកាន់ជំរំជនភៀសខ្លួនក្នុងប្រទេសអាល់ហ្សេរី។ ការបញ្ចូលគ្រីមៀដោយរុស្ស៊ីក្នុងឆ្នាំ២០១៤ ក៏បានធ្វើឲ្យប្រជាជនតាតារគ្រីមៀខ្លះចាកចេញ ហើយប្រជាជនរុស្ស៊ីបានផ្លាស់ចូលមកវិញ។ លើសពីនេះ នៅប៉ាពូខាងលិច ដែលឥណ្ឌូនេស៊ីបញ្ចូលក្នុងឆ្នាំ១៩៦៩ ជនជាតិដើមប៉ាពូប្រឈមនឹងការរើសអើង និងការហូរចូលនៃប្រជាជនពីកោះជ្វា។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

តាម Wikipedia, ការបញ្ចូលទឹកដីបានកើតមានឡើងតាំងពីសម័យបុរាណ ដូចជាការពង្រីកអាណាចក្ររ៉ូម ឬម៉ុងហ្គោលជាដើម។ នៅសម័យទំនើប ការបញ្ចូលទឹកដីបានក្លាយជាប្រធានបទសំខាន់ក្នុងច្បាប់អន្តរជាតិ។ ក្រោយសង្គ្រាមលោកលើកទី២ តាម Wikipedia, ធម្មនុញ្ញអង្គការសហប្រជាជាតិបានហាមឃាត់ការប្រើប្រាស់កម្លាំងដើម្បីដណ្តើមទឹកដី ដោយដាក់គោលការណ៍នៃការគោរពសិទ្ធិអធិបតេយ្យ និងបូរណភាពទឹកដីនៃរដ្ឋទាំងអស់។

នៅសម័យអាណានិគម មហាអំណាចអឺរ៉ុបបានបញ្ចូលទឹកដីនៅអាស៊ី អាហ្វ្រិក និងអាមេរិក ដូចជាព័រទុយហ្គាល់នៅឥណ្ឌា (ហ្គោអា) ដែលត្រូវបានឥណ្ឌាបញ្ចូលវិញក្នុងឆ្នាំ១៩៦១។ ករណីសំខាន់មួយទៀតគឺការបញ្ចូលទឹកដីគូវ៉ែតដោយអ៊ីរ៉ាក់ក្នុងឆ្នាំ១៩៩០ ។ តាម Wikipedia, ទង្វើនេះត្រូវបានថ្កោលទោសដោយសហគមន៍អន្តរជាតិ ហើយក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខអង្គការសហប្រជាជាតិបានអនុញ្ញាតឲ្យប្រើកម្លាំងដើម្បីរំដោះទឹកដីនេះ ដែលនាំឲ្យមានសង្គ្រាមឈូងសមុទ្រឆ្នាំ១៩៩១ ហើយទឹកដីគូវ៉ែតត្រូវបានប្រគល់មកវិញ។

ក្នុងឆ្នាំ២០១៤ ប្រទេសរុស្ស៊ីបានបញ្ចូលឧបទ្វីបគ្រីមៀពីអ៊ុយក្រែន បន្ទាប់ពីការដាក់ទ័ពចូលកាន់កាប់ និងរៀបចំប្រជាមតិ។ តាម Wikipedia, ទង្វើនេះត្រូវបានអង្គការសហប្រជាជាតិ និងប្រទេសភាគច្រើនលើពិភពលោកចាត់ទុកថាខុសច្បាប់ ហើយនាំឲ្យមានទណ្ឌកម្មសេដ្ឋកិច្ចប្រឆាំងនឹងរុស្ស៊ី។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

តាម Wikipedia, ការបញ្ចូលទឹកដីអាចជះឥទ្ធិពលដល់សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌របស់តំបន់ដែលត្រូវបញ្ចូល។ ប្រទេសដែលដណ្តើមយកបានតែងតែធ្វើអាជីវកម្មធនធានធម្មជាតិ ដូចជាប្រេង ឧស្ម័ន ឬរ៉ែ ដើម្បីទទួលបានផលប្រយោជន៍សេដ្ឋកិច្ច។ ឧទាហរណ៍ បន្ទាប់ពីបញ្ចូលគ្រីមៀ រុស្ស៊ីបានធ្វើសមាហរណកម្មសេដ្ឋកិច្ចភ្លាមៗ ដូចជាការដាក់ចរាចរណ៍ប្រាក់រៀលរុស្ស៊ី និងភ្ជាប់ប្រព័ន្ធហិរញ្ញវត្ថុជាដើម។

ផ្នែកវប្បធម៌ រដ្ឋដែលបញ្ចូលទឹកដីអាចអនុវត្តគោលនយោបាយបង្កាត់ភាសា និងទំនៀមទម្លាប់របស់ខ្លួន។ នៅប៉ាពូខាងលិច រដ្ឋាភិបាលឥណ្ឌូនេស៊ីត្រូវបានគេរិះគន់ថាបានគាបសង្កត់វប្បធម៌ជនជាតិដើម ខណៈដែលនៅគ្រីមៀ រដ្ឋាភិបាលរុស្ស៊ីបានលុបចោលស្វ័យភាពភាសាតាតារ និងដាក់កម្រិតលើប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយឯករាជ្យ។ នៅសាហារ៉ាខាងលិច ម៉ារ៉ុកបានលើកទឹកចិត្តឲ្យប្រជាជនម៉ារ៉ុកផ្លាស់ទីទៅរស់នៅ ដើម្បីផ្លាស់ប្តូរតុល្យភាពប្រជាសាស្ត្រ ដែលនាំឲ្យមានភាពតានតឹងសង្គម។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

នាពេលបច្ចុប្បន្ន ការបញ្ចូលទឹកដីនៅតែជាប្រធានបទក្តៅគគុកក្នុងនយោបាយអន្តរជាតិ។ ជម្លោះនៅអ៊ុយក្រែន ដែលចាប់ផ្តើមពីការបញ្ចូលគ្រីមៀក្នុងឆ្នាំ២០១៤ បានអូសបន្លាយរហូតដល់សង្គ្រាមទ្រង់ទ្រាយធំ និងបណ្តាលឲ្យមានវិបត្តិមនុស្សធម៌យ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ។ តាម Wikipedia, ការបញ្ចូលទឹកដីនេះនៅតែមិនត្រូវបានទទួលស្គាល់ដោយអង្គការសហប្រជាជាតិ ហើយរុស្ស៊ីនៅបន្តទទួលទណ្ឌកម្មពីលោកខាងលិច។ នៅតំបន់ផ្សេងទៀត ជម្លោះសាហារ៉ាខាងលិច និងសកម្មភាពទាមទារដែនទឹកនៅសមុទ្រចិនខាងត្បូង ក៏ជាការដាស់តឿនអំពីបញ្ហាដណ្តើមទឹកដីដែលមិនទាន់រលត់រលាយ។

សម្រាប់អ្នកអាន KhmerPulse នៅកម្ពុជា ការយល់ដឹងអំពីការបញ្ចូលទឹកដីអាចជួយឲ្យតាមដានព្រឹត្តិការណ៍ពិភពលោក និងតំបន់បានកាន់តែស៊ីជម្រៅ។ ក្នុងនាមជាប្រទេសតូច កម្ពុជាទទួលបានប្រយោជន៍ពីប្រព័ន្ធអន្តរជាតិដែលគោរពបូរណភាពទឹកដី។ ការបោះឆ្នោតគាំទ្រសេចក្តីសម្រេចរបស់អង្គការសហប្រជាជាតិស្តីពីអ៊ុយក្រែន បង្ហាញពីជំហររបស់កម្ពុជាប្រឆាំងនឹងការបញ្ចូលទឹកដីដោយកម្លាំង។ ហេតុដូច្នេះ ការស្វែងយល់ពីពាក្យ «ការបញ្ចូលទឹកដី» ពង្រឹងនូវការយល់ដឹងអំពីសន្តិសុខ និងក្បួនច្បាប់អន្តរជាតិ ដែលជាមូលដ្ឋានសម្រាប់សន្តិភាពក្នុងតំបន់។