អង់តាណាណារីវ៉ូ

ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

អង់តាណាណារីវ៉ូ (Antananarivo) ឬត្រូវបានគេស្គាល់ជាទូទៅថា តាណា (Tana) គឺជារដ្ឋធានី និងជាទីក្រុងធំបំផុតរបស់ប្រទេសម៉ាដាហ្គាស្ការ ។ យោងតាមវិគីភីឌា តំបន់រដ្ឋបាលរបស់ទីក្រុងនេះ ហៅថា អង់តាណាណារីវ៉ូ-រ៉េនីវូហ៊ីត្រា (Antananarivo-Renivohitra) គឺជារដ្ឋធានីនៃភូមិភាគអាណាឡាម៉ាន់ហ្គា (Analamanga) ។ ទីក្រុងនេះស្ថិតនៅកម្ពស់ ១២៨០ ម៉ែត្រពីលើនីវ៉ូសមុទ្រ នៅកណ្តាលកោះ ដែលធ្វើឱ្យវាក្លាយជារដ្ឋធានីដែលមានកម្ពស់ខ្ពស់ជាងគេបំផុតក្នុងចំណោមប្រទេសកោះទាំងឡាយ ។

អង់តាណាណារីវ៉ូជាមជ្ឈមណ្ឌលប្រជាជនធំបំផុតតាំងពីសតវត្សទី ១៨ មកម៉្លេះ ។ ទីនេះមានទីស្នាក់ការប្រធានាធិបតី រដ្ឋសភា ព្រឹទ្ធសភា តុលាការកំពូល ព្រមទាំងបេសកកម្មការទូតចំនួន ២១ និងការិយាល័យក្រុមហ៊ុនជាតិ និងអន្តរជាតិធំៗជាច្រើន ។ តាមការរាយការណ៍របស់វិគីភីឌា អង់តាណាណារីវ៉ូមានសាកលវិទ្យាល័យ ក្លឹបរាត្រី មជ្ឈមណ្ឌលសិល្បៈ និងសេវាថែទាំសុខភាពច្រើនជាងទីក្រុងផ្សេងៗនៅលើកោះ ។ ក្រុមបាល់អូប (rugby) ជាតិដែលឈ្នះជើងឯកឈ្មោះ Makis ក៏មានមូលដ្ឋាននៅទីនេះដែរ ។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

អង់តាណាណារីវ៉ូស្ថិតនៅចំកណ្តាលកោះម៉ាដាហ្គាស្ការ លើតំបន់ខ្ពង់រាបកណ្តាល ។ កម្ពស់ ១២៨០ ម៉ែត្រពីនីវ៉ូសមុទ្រ ធ្វើឱ្យទីក្រុងនេះក្លាយជារដ្ឋធានីដែលមានកម្ពស់ខ្ពស់ជាងគេក្នុងចំណោមប្រទេសកោះទាំងអស់ ។ តាមសេចក្តីរាយការណ៍របស់វិគីភីឌា ទីក្រុងនេះជាមជ្ឈមណ្ឌលប្រជាជនធំបំផុតរបស់ប្រទេសតាំងពីសតវត្សទី ១៨ មក ។ ប្រជាជននៅទីនេះនិយាយភាសាម៉ាឡាហ្គាស៊ី (Malagasy) និងភាសាបារាំងជាផ្លូវការ ប៉ុន្តែភាសាម៉ាឡាហ្គាស៊ីជាភាសាប្រចាំថ្ងៃ ។

តំបន់ប្រវត្តិសាស្ត្រនៃទីក្រុង ដែលហៅថា «haute ville» មានផ្ទះបែបបុរាណហៅថា trano gasy ដែលសាងសង់ឡើងនៅសតវត្សទី ១៩ ហើយនៅតែរក្សាបានយ៉ាងល្អ ។ ព្រះរាជវាំងរូវ៉ា (Rova) ត្រូវបានកសាងនៅលើកំពូលភ្នំអាណាឡាម៉ាន់ហ្គា ដែលជាភ្នំខ្ពស់បំផុតនៃទីក្រុង ហើយគ្របដណ្តប់លើជើងមេឃរបស់អង់តាណាណារីវ៉ូ ។ ការ៉េប្រវត្តិសាស្ត្រអាន់ដូហាឡូ (Andohalo) ធ្លាប់ជាកន្លែងដែលអធិបតេយ្យធ្វើសន្ទរកថាទៅកាន់ប្រជាពលរដ្ឋ ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

ប្រវត្តិសាស្ត្ររបស់អង់តាណាណារីវ៉ូជាប់ទាក់ទងយ៉ាងជិតស្និទ្ធជាមួយព្រះរាជាណាចក្រមេរីណា ។ យោងតាមវិគីភីឌា ព្រះបាទអាន់ឌ្រៀណាំប៉ូនីមេរីណា (Andrianampoinimerina) ដែលសោយរាជ្យពីឆ្នាំ ១៧៨៧ ដល់ ១៨១០ បានបង្កើតផ្សារហ្សូម៉ា (Zoma) ដ៏ធំដែលជាមជ្ឈមណ្ឌលពាណិជ្ជកម្មរបស់ទីក្រុង រហូតដល់ត្រូវបានបញ្ឈប់នៅឆ្នាំ ១៩៩៧ ។ ព្រះនាងរ៉ាណាវ៉ាឡូណាទី ១ (Ranavalona I) បានកសាងជណ្តើរតភ្ជាប់ផ្សារអាណាឡាកេលី (Analakely) ទៅកាន់អាន់តានីណារ៉េនីណា (Antaninarenina) និងអាមបុងដ្រូណា (Ambondrona) នៅឆ្នាំ ១៨៣២ ។

នៅសតវត្សទី ១៩ គេបានបង្កើតបឹងអាណូស៊ី (Lake Anosy) ដើម្បីផ្គត់ផ្គង់ថាមពលវារីអគ្គិសនីដល់រោងចក្រឧស្សាហកម្ម ។ ព្រះបរមរាជវាំងអាន់ដាហ្វៀវ៉ារ៉ាត្រា (Andafiavaratra) ធ្លាប់ជាលំនៅឋានរបស់នាយករដ្ឋមន្ត្រីរ៉ាអ៊ីណាឡៃអារីវ៉ូនី (Rainilaiarivony) ។ នៅក្បែរនោះ មានទីតាំងអាំប៉ាម៉ារីណាណា (Ampamarinana) ដែលជាកន្លែងដែលពួកគ្រីស្ទានត្រូវបានសម្លាប់នៅឆ្នាំ ១៨៤៩ ក្នុងសម័យបៀតបៀនសាសនា ។ ព្រះបាទរ៉ាដាម៉ា (Radama) បានបញ្ជាឱ្យសាលាក្តីត្រូវបើកចំហបីជ្រុងដើម្បីឱ្យសាធារណជនអាចមើលសវនាការបាន ។

ក្នុងសម័យអាណានិគមបារាំង ផ្លូវធំអាវ៉ឺនូដឺលីនដេប៉ង់ដង់ (Avenue de l’Indépendance) ត្រូវបានសាងសង់នៅទសវត្សឆ្នាំ ១៩៣០ ដោយមានអាគារផ្សារទំនើបនៅសងខាង ។ ក្រោយការទទួលឯករាជ្យ សាកលវិទ្យាល័យអង់តាណាណារីវ៉ូត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅឆ្នាំ ១៩៥៨ ។ ពេលនោះ សាលាក្រុងចាស់ត្រូវបានដុតបំផ្លាញក្នុងចលនាតវ៉ារ៉ូតាកាឆ្នាំ ១៩៧២ ហើយអគារសាលាក្រុងថ្មី (Hôtel de Ville) ត្រូវបានសម្ពោធនៅឆ្នាំ ២០០៩ ។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

តាមសេចក្តីរាយការណ៍របស់វិគីភីឌា អង់តាណាណារីវ៉ូគឺជាមជ្ឈមណ្ឌលសេដ្ឋកិច្ចដ៏សំខាន់របស់ម៉ាដាហ្គាស្ការ ដោយមានទីផ្សារធំៗ និងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធពាណិជ្ជកម្មជាច្រើន ។ ផ្សារហ្សូម៉ាដែលបានបង្កើតដោយព្រះបាទអាន់ឌ្រៀណាំប៉ូនីមេរីណា ធ្លាប់ជាមជ្ឈមណ្ឌលពាណិជ្ជកម្មដ៏រស់រវើកអស់រយៈពេលជាង ២ សតវត្ស មុនពេលត្រូវបិទនៅឆ្នាំ ១៩៩៧ ។ សព្វថ្ងៃ ផ្លូវអាវ៉ឺនូដឺលីនដេប៉ង់ដង់ ជាសរសៃឈាមសេដ្ឋកិច្ចដ៏សំខាន់ ដោយមានអាគារផ្សារដែលសាងសង់ដោយបារាំងនៅទសវត្សឆ្នាំ ១៩៣០ ហើយស្ថានីយរថភ្លើងសូរ៉ានូ (Soarano) ស្ថិតនៅចុងផ្លូវនេះ ដើរតួនាទីជាច្រកដឹកជញ្ជូនដ៏សំខាន់ ។

ផ្នែកវប្បធម៌វិញ ទីក្រុងនេះមានរោងកុនដូចជា Rex និង Ritz ព្រះវិហារកាតូលិក Immaculate Conception និងកន្លែងសិល្បៈសម្តែងជាច្រើន ។ សាកលវិទ្យាល័យអង់តាណាណារីវ៉ូ ដែលបង្កើតឡើងនៅឆ្នាំ ១៩៥៨ បានក្លាយជាមជ្ឈមណ្ឌលអប់រំធំជាងគេក្នុងប្រទេស ។ ក្រៅពីនេះ ក្រុមកីឡាបាល់អូបជាតិ Makis ដែលទទួលបានជោគជ័យថ្នាក់ជើងឯក ក៏ធ្វើឱ្យទីក្រុងនេះក្លាយជាមជ្ឈមណ្ឌលកីឡាដ៏សំខាន់ផងដែរ ។ វិគីភីឌារាយការណ៍ថា អង់តាណាណារីវ៉ូមានសេវាថែទាំសុខភាព និងមជ្ឈមណ្ឌលកម្សាន្តពេលយប់ច្រើនជាងគេ ដែលឆ្លុះបញ្ចាំងពីភាពរស់រវើកនៃជីវិតទីក្រុង ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

បច្ចុប្បន្ន អង់តាណាណារីវ៉ូនៅតែជាបេះដូងនយោបាយ សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌របស់ម៉ាដាហ្គាស្ការ ។ ទីក្រុងនេះធ្វើជាទីស្នាក់ការរបស់បេសកកម្មការទូតចំនួន ២១ និងអង្គការមិនមែនរដ្ឋាភិបាលជាច្រើន ព្រមទាំងក្រុមហ៊ុនជាតិ និងអន្តរជាតិធំៗ ។ ស្ថាប័នរដ្ឋាភិបាលសំខាន់ៗដូចជា ការិយាល័យប្រធានាធិបតី រដ្ឋសភា ព្រឹទ្ធសភា និងតុលាការកំពូល សុទ្ធមានទីតាំងនៅក្នុងរដ្ឋធានីនេះ ។

តាមសេចក្តីរាយការណ៍របស់វិគីភីឌា ទីក្រុងនេះមានសាកលវិទ្យាល័យជាច្រើន និងជាមជ្ឈមណ្ឌលនៃការស្រាវជ្រាវ និងការច្នៃប្រឌិត ។ ទោះបីជាអង់តាណាណារីវ៉ូប្រឈមមុខនឹងបញ្ហាទំនើបកម្មដូចជា កំណើនប្រជាជន និងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធមិនគ្រប់គ្រាន់ក៏ដោយ ក៏វានៅតែរក្សាតួនាទីជាកន្លែងប្រមូលផ្តុំនៃជីវិតសាធារណៈ និងជានិមិត្តរូបនៃឯករាជ្យ និងអត្តសញ្ញាណជាតិម៉ាដាហ្គាស្ការ ។ សម្រាប់អ្នកអានខ្មែរ អង់តាណាណារីវ៉ូអាចជាឧទាហរណ៍មួយនៃរដ្ឋធានីកំពុងអភិវឌ្ឍន៍ដែលមានប្រវត្តិសាស្ត្រដ៏សម្បូរបែប និងការផ្លាស់ប្តូរឥតឈប់ឈរ ។