ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ការប្រឆាំងអំពើពុករលួយ គឺជាសកម្មភាពនានាដែលប្រឆាំង ឬទប់ស្កាត់អំពើពុករលួយ។ តាមការរាយការណ៍របស់ Wikipedia អំពើពុករលួយមានទម្រង់ច្រើនយ៉ាង ហើយការឆ្លើយតបផ្នែកប្រឆាំងក៏មានវិសាលភាព និងយុទ្ធសាស្ត្រខុសៗគ្នា។ ជាទូទៅ គេអាចបែងចែកវិធានការប្រឆាំងជាពីរប្រភេទ៖ វិធានការបង្ការ និងវិធានការប្រតិកម្ម។

វិធានការបង្ការរួមមាន ការអប់រំអំពីផលប៉ះពាល់អវិជ្ជមាននៃអំពើពុករលួយ និងកម្មវិធីគោរពតាមច្បាប់ (compliance programs) នៅក្នុងក្រុមហ៊ុន។ រីឯវិធានការប្រតិកម្ម គឺជាការស៊ើបអង្កេតដោយអាជ្ញាធរ ដើម្បីបង្ហាញការពិតពីអំពើពុករលួយ។

អង្គការសហប្រជាជាតិបានដើរតួនាទីសំខាន់តាមរយៈអនុសញ្ញាប្រឆាំងអំពើពុករលួយ (UNCAC) ដែលជាសន្ធិសញ្ញាអន្តរជាតិតែមួយគត់ប្រឆាំងអំពើពុករលួយ។ ប្រទេសសមាជិកភាគច្រើនបានផ្តល់សច្ចាប័ន ដោយសន្យាអនុវត្តវិធានការប្រឆាំងអំពើពុករលួយនៅថ្នាក់ជាតិ។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

អំពើពុករលួយជាបាតុភូតសកល ដូច្នេះការប្រឆាំងអំពើពុករលួយមានវត្តមាននៅគ្រប់តំបន់នៃពិភពលោក។ ស្ទើរតែគ្រប់ប្រទេសមានអង្គការ ឬទីភ្នាក់ងាររដ្ឋាភិបាលប្រឆាំងអំពើពុករលួយ ដូចជា អង្គភាពប្រឆាំងអំពើពុករលួយ (ACU) នៅកម្ពុជា គណៈកម្មការប្រឆាំងអំពើពុករលួយឯករាជ្យ (ICAC) នៅហុងកុង និងការិយាល័យស៊ើបអង្កេតសហព័ន្ធ (FBI) នៅសហរដ្ឋអាមេរិក ដែលមាននាយកដ្ឋានស៊ើបអង្កេតអំពើពុករលួយសាធារណៈ។

តាមការរាយការណ៍របស់ Wikipedia អង្គការមិនមែនរដ្ឋាភិបាលដូចជា Transparency International បានដើរតួយ៉ាងសំខាន់ក្នុងការវាស់វែងកម្រិតអំពើពុករលួយតាមរយៈសន្ទស្សន៍យល់ឃើញពីអំពើពុករលួយ (CPI) ដែលចេញផ្សាយជារៀងរាល់ឆ្នាំ។ អ្នកសារព័ត៌មាន និងសកម្មជនសង្គមក៏ជាកម្លាំងជំរុញដ៏សំខាន់ក្នុងការលាតត្រដាងអំពើពុករលួយផងដែរ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

ប្រវត្តិនៃការប្រឆាំងអំពើពុករលួយអាចត្រូវបានតាមដានទៅដល់សម័យបុរាណ។ ក្នុងចំណោមឯកសារកត់ត្រាដំបូងបំផុតគឺក្រមព្រះហាំមូរ៉ាប៊ី (Code of Hammurabi) ដែលមានអាយុកាលប្រមាណឆ្នាំ ១៧៥៤ មុនគ្រិស្ដសករាជ និងមានចែងអំពីទោសសម្រាប់អំពើពុករលួយរបស់មន្រ្តីរាជការ។

ក្នុងសម័យទំនើប ច្បាប់ប្រឆាំងអំពើពុករលួយដំបូងគេរួមមាន ច្បាប់ស្តីពីការអនុវត្តពុករលួយបរទេស (FCPA) របស់សហរដ្ឋអាមេរិក ដែលត្រូវបានអនុម័តនៅឆ្នាំ ១៩៧៧ បន្ទាប់ពីរឿងអាស្រូវ Watergate។ តាម Wikipedia ច្បាប់នេះហាមឃាត់ក្រុមហ៊ុនអាមេរិកពីការសូកប៉ាន់មន្រ្តីរដ្ឋាភិបាលបរទេស។

តាមការរាយការណ៍របស់ Wikipedia កិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងអន្តរជាតិបានបន្តកើនឡើងនៅទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ១៩៩០ ជាមួយនឹងការបង្កើតអនុសញ្ញាប្រឆាំងអំពើពុករលួយរបស់អង្គការ OECD នៅឆ្នាំ ១៩៩៧ និងជាពិសេសអនុសញ្ញាសហប្រជាជាតិប្រឆាំងអំពើពុករលួយ (UNCAC) ដែលត្រូវបានអនុម័តនៅឆ្នាំ ២០០៣ និងមានប្រទេសជាសមាជិកចំនួន ១៨៩ ប្រទេស។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

អំពើពុករលួយជាឧបសគ្គដ៏ធំមួយសម្រាប់ការអភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ច។ តាមការរាយការណ៍របស់ Wikipedia ការសូកប៉ាន់ និងការកេងប្រវ័ញ្ចបង្កើនចំណាយប្រតិបត្តិការ កាត់បន្ថយការវិនិយោគបរទេស និងធ្វើឲ្យប្រជាពលរដ្ឋបាត់បង់ទំនុកចិត្តលើរដ្ឋាភិបាល។ ដូច្នេះ ការប្រឆាំងអំពើពុករលួយមានសារៈសំខាន់សម្រាប់កំណើនសេដ្ឋកិច្ច និងការកាត់បន្ថយភាពក្រីក្រ។

ផ្នែកវប្បធម៌ក៏មានឥទ្ធិពលលើការប្រឆាំងអំពើពុករលួយ។ នៅក្នុងសង្គមខ្លះ ទំនៀមទម្លាប់ឲ្យអំណោយអាចនាំឲ្យមានការភាន់ច្រឡំជាមួយការសូកប៉ាន់។ ដូច្នេះយុទ្ធនាការប្រឆាំងអំពើពុករលួយជារឿយៗត្រូវគិតគូរពីបរិបទវប្បធម៌ក្នុងស្រុក។ តាម Wikipedia វប្បធម៌នៃការទទួលខុសត្រូវ និងតម្លាភាព ត្រូវបានលើកកម្ពស់តាមរយៈការអប់រំសាធារណៈ និងការចូលរួមរបស់សង្គមស៊ីវិល។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

អំពើពុករលួយជាបញ្ហាក្តៅនៅកម្ពុជា។ តាម Wikipedia រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាបានបង្កើតអង្គភាពប្រឆាំងអំពើពុករលួយ (ACU) នៅឆ្នាំ ២០១០ ក្រោមច្បាប់ស្តីពីការប្រឆាំងអំពើពុករលួយ។ ទោះយ៉ាងណា យោងតាមការវាយតម្លៃរបស់អង្គការ Transparency International កម្ពុជាមានពិន្ទុទាបនៅលើសន្ទស្សន៍យល់ឃើញពីអំពើពុករលួយ ដែលបង្ហាញថាអំពើពុករលួយនៅតែជាបញ្ហាធំ។

KhmerPulse ធ្លាប់រាយការណ៍អំពីករណីពុករលួយជាច្រើន ដែលប៉ះពាល់ដល់សង្គមកម្ពុជា។ អ្នកអានរបស់យើងតែងតែចាប់អារម្មណ៍លើប្រធានបទនេះ ព្រោះវាជះឥទ្ធិពលដល់ជីវភាពរស់នៅ និងអនាគតរបស់ប្រទេស។

យោងតាមរបាយការណ៍ព័ត៌មានថ្មីៗ ការប្រយុទ្ធប្រឆាំងអំពើពុករលួយនៅតែជាប្រធានបទនយោបាយសំខាន់ ហើយសង្គមស៊ីវិល និងអង្គការអន្តរជាតិបន្តដាក់សម្ពាធលើរដ្ឋាភិបាលឲ្យអនុវត្តការកែទម្រង់។