តំបន់អាប៉ាឡាឈី

ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

តំបន់អាប៉ាឡាឈីគឺជាភូមិភាគភូមិសាស្ត្រ និងវប្បធម៌មួយ ដែលស្ថិតនៅជុំវិញជួរភ្នំអាប៉ាឡាឈី នៅភាគខាងកើតនៃទ្វីបអាមេរិកខាងជើង។ យោងតាមសព្វវចនាធិប្បាយ Wikipedia តំបន់នេះលាតសន្ធឹងពីឧទ្យានរដ្ឋ Mount Carleton ក្នុងរដ្ឋ New Brunswick ប្រទេសកាណាដា នៅភាគខាងជើង បន្តទៅទិសខាងត្បូងតាមជួរភ្នំ Blue Ridge និង Great Smoky Mountains រហូតដល់ភាគខាងជើងនៃរដ្ឋ Georgia រដ្ឋ Alabama និងរដ្ឋ Mississippi។ រដ្ឋ West Virginia គឺជារដ្ឋតែមួយគត់ដែលមានទឹកដីទាំងមូលស្ថិតក្នុងតំបន់អាប៉ាឡាឈី។ នៅឆ្នាំ២០២១ តំបន់នេះមានប្រជាជនប្រមាណ ២៦.៣ លាននាក់។ អាប៉ាឡាឈីមានភាពល្បីល្បាញដោយសារទេសភាពធម្មជាតិស្រស់ត្រកាល ប្រវត្តិសាស្ត្រដ៏ស្មុគស្មាញ វប្បធម៌ប្លែកៗ និងបញ្ហាសេដ្ឋកិច្ចសង្គមដែលជាប់រហូតមកដល់បច្ចុប្បន្ន។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

ជួរភ្នំអាប៉ាឡាឈីគឺជាភ្នំចំណាស់មួយ ដែលបានបង្កើតឡើងតាំងពីរាប់រយលានឆ្នាំមុន មានទ្រង់ទ្រាយជាជួរភ្នំស្របគ្នា លាតសន្ធឹងពីទិសឥសានទៅនិរតី ប្រវែងជាង ៣,០០០ គីឡូម៉ែត្រ។ តាមការរាយការណ៍របស់ Wikipedia តំបន់អាប៉ាឡាឈីទាំងមូលមានផ្ទៃដីប្រមាណ ៥៣០,០០០ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ គ្របដណ្តប់ផ្នែកខ្លះនៃរដ្ឋចំនួន ១៣ ដោយត្រូវបានកំណត់និយមន័យដោយគណៈកម្មាធិការតំបន់អាប៉ាឡាឈី (ARC) ដែលជាស្ថាប័នសហព័ន្ធសម្រាប់អភិវឌ្ឍន៍សេដ្ឋកិច្ច។ ទេសភាពរួមមានព្រៃឈើក្រាស់ ជ្រលងភ្នំជ្រៅ ទន្លេហូររថាវ និងវាលស្មៅខ្ពស់ៗ។ ប្រជាជនអាប៉ាឡាឈីរួមមានជនជាតិស្បែកសភាគច្រើនដែលមានដើមកំណើតពីអង់គ្លេស អៃរឡង់ និងស្គតឡែន ព្រមទាំងសហគមន៍ជនជាតិដើមអាមេរិក និងជនជាតិអាហ្វ្រិកអាមេរិកផងដែរ។ ទីក្រុងសំខាន់ៗរួមមាន Pittsburgh (Pennsylvania) Birmingham (Alabama) Knoxville (Tennessee) និង Asheville (North Carolina) ជាដើម។ ភាសានិយាយគឺភាសាអង់គ្លេស ដែលមានទម្រង់ភាសាអង់គ្លេសអាប៉ាឡាឈី (Appalachian English) ពិសេសខុសពីភាសាអង់គ្លេសស្តង់ដារ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

តំបន់អាប៉ាឡាឈីមានប្រវត្តិយូរលង់ណាស់មកហើយ។ មុនពេលអឺរ៉ុបមកដល់ កុលសម្ព័ន្ធជនជាតិដើមដូចជា Cherokee និង Shawnee បានរស់នៅក្នុងតំបន់នេះអស់រាប់ពាន់ឆ្នាំ។ យោងតាម Wikipedia ការលេចឡើងដំបូងនៃឈ្មោះ «Appalachia» គឺនៅលើផែនទីឆ្នាំ១៥៦២ ដែលគូរដោយលោក Diego Gutiérrez អ្នកធ្វើផែនទីជនជាតិអេស្ប៉ាញ។ អ្នករុករកអេស្ប៉ាញបានចូលមកដល់ក្នុងសតវត្សទី១៦ ប៉ុន្តែការតាំងទីលំនៅធំដំបូងដោយជនជាតិអឺរ៉ុបបានចាប់ផ្ដើមនៅសតវត្សទី១៨។ អ្នកត្រួសត្រាយដូចជាលោក Daniel Boone បាននាំអ្នកតាំងលំនៅឆ្លងកាត់ច្រក Cumberland Gap ចូលទៅក្នុងដែនដីភាគខាងលិច ដោយពង្រីកឥទ្ធិពលអាណានិគមអង់គ្លេស។

នៅសតវត្សទី១៩ អាប៉ាឡាឈីបានក្លាយជាតំបន់ដែលមានវប្បធម៌ដាច់ដោយឡែក ដោយសារភាពឯកោពីតំបន់ផ្សេងទៀតដោយសារភ្នំនិងកង្វះផ្លូវគមនាគមន៍។ ក្នុងអំឡុងសង្គ្រាមស៊ីវិលអាមេរិក (១៨៦១-១៨៦៥) មតិក្នុងតំបន់មានការបែងចែកយ៉ាងខ្លាំង ហើយខេត្តមួយចំនួនបានបោះឆ្នោតប្រឆាំងនឹងការផ្តាច់ខ្លួនពីសហភាព។ រដ្ឋ West Virginia បានបង្កើតឡើងក្នុងឆ្នាំ១៨៦៣ ដោយការបំបែកខ្លួនចេញពីរដ្ឋ Virginia ដែលបានចូលរួមជាមួយសហព័ន្ធ។ នៅចុងសតវត្សទី១៩ និងដើមសតវត្សទី២០ ឧស្សាហកម្មធ្យូងថ្មបានរីកចម្រើនយ៉ាងខ្លាំង ទាក់ទាញកម្មកររាប់ពាន់នាក់ ប៉ុន្តែក៏នាំមកនូវវិវាទការងារនិងការកេងប្រវ័ញ្ចដ៏ធ្ងន់ធ្ងរ។ សង្គ្រាមរវាងសហជីពនិងក្រុមហ៊ុន (Coal Wars) រួមទាំងសង្គ្រាម Mine Wars (១៩២០-១៩២១) នៅ West Virginia បានបន្សល់ទុកនូវប្រវត្តិសាស្ត្រដ៏ឈឺចាប់។ ក្នុងពាក់កណ្តាលសតវត្សទី២០ តំបន់នេះទទួលបានគម្រោងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធធំៗដូចជា TVA (Tennessee Valley Authority) និងកម្មវិធី “សង្គ្រាមប្រឆាំងភាពក្រីក្រ” ក្នុងទសវត្សរ៍ ១៩៦០ ប៉ុន្តែតំបន់ដាច់ស្រយាលជាច្រើននៅមិនទាន់មានការអភិវឌ្ឍន៍នៅឡើយ។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

សេដ្ឋកិច្ចអាប៉ាឡាឈីធ្លាប់ពឹងផ្អែកយ៉ាងខ្លាំងលើឧស្សាហកម្មបឋមដូចជា ការជីកយករ៉ែធ្យូងថ្ម ការកាប់ឈើព្រៃ និងកសិកម្ម (ថ្នាំជក់ ផ្លែប៉ោម)។ ក្នុងប៉ុន្មានទសវត្សរ៍ចុងក្រោយ វិស័យទាំងនេះបានធ្លាក់ចុះ ហើយតំបន់កំពុងព្យាយាមងាកទៅរកសេវាកម្ម ការផលិតកម្រិតខ្ពស់ និងទេសចរណ៍ធម្មជាតិវិញ។ យោងតាម Wikipedia តំបន់ខ្លះនៅមានអត្រាភាពក្រីក្រខ្ពស់ជាងមធ្យមភាគសហរដ្ឋអាមេរិក ហើយបញ្ហាការបាត់បង់ការងារ និងការចំណាកស្រុកនៅតែបន្ត។

ទោះមានបញ្ហាសេដ្ឋកិច្ចក្តី វប្បធម៌អាប៉ាឡាឈីគឺជាកំណប់ដ៏មានឥទ្ធិពលដល់វប្បធម៌អាមេរិកទាំងមូល។ តន្ត្រីប្រពៃណីដូចជា bluegrass, country, folk និង gospel មានឫសគល់យ៉ាងជ្រៅនៅទីនេះ ដោយមានឧបករណ៍ banjo និង fiddle ជាតួឯក។ រឿងនិទាន របាំប្រពៃណី ពិធីសាសនា (ភាគច្រើនជាគ្រិស្តនិកាយបាទីស្ទ៍) និងរូបភាពឯកសារដូចជារឿងជម្លោះក្រុមគ្រួសារ Hatfield–McCoy សុទ្ធតែជាផ្នែកនៃអត្តសញ្ញាណតំបន់។ ទោះជារូបភាព "អ្នកភ្នំ" (hillbilly) ត្រូវបានប្រើប្រាស់ក្នុងប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយក៏ដោយ ក៏សហគមន៍ទាំងនេះមានមោទនភាពចំពោះភាពធន់និងប្រពៃណីរបស់ខ្លួន។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

នៅសតវត្សទី២១ តំបន់អាប៉ាឡាឈីបានទទួលការយកចិត្តទុកដាក់ជាថ្មី ទាំងក្នុងឆាកនយោបាយនិងវប្បធម៌។ វិបត្តិថ្នាំញៀនអូពីអូអ៊ីត (opioid crisis) បានបំផ្លិចបំផ្លាញសហគមន៍ជាច្រើន ដោយសារការចេញវេជ្ជបញ្ជាជ្រុលហួសហេតុ និងការបាត់បង់ឱកាសការងារ ដែលនាំឱ្យអត្រាស្លាប់កើនឡើងខ្ពស់ជាងមធ្យមភាគជាតិ។ បញ្ហាបរិស្ថានដូចជា mountaintop removal mining ក៏បានបង្កឱ្យមានការព្រួយបារម្ភយ៉ាងខ្លាំងពីអង្គការការពារធម្មជាតិ។

ក៏ប៉ុន្តែ ក្នុងពេលជាមួយគ្នានេះ មានការរស់ឡើងវិញនៃមោទនភាពវប្បធម៌។ តារាចម្រៀងនិងអ្នកនិពន្ធដូចជា Tyler Childers បានប្រើប្រាស់តន្ត្រីរបស់ខ្លួនដើម្បីចាក់ផ្សាយបញ្ហាប្រព័ន្ធនៅក្នុងតំបន់។ ទេសចរណ៍ធម្មជាតិ ដូចជានៅឧទ្យានជាតិ Great Smoky Mountains និងផ្លូវ Blue Ridge Parkway កំពុងទាក់ទាញភ្ញៀវទេសចរណ៍រាប់លាននាក់ជារៀងរាល់ឆ្នាំ។ សម្រាប់អ្នកអាននៅកម្ពុជា តំបន់នេះផ្តល់មេរៀនគួរឱ្យចាប់អារម្មណ៍អំពីការអភិវឌ្ឍន៍ជនបទ ផលប៉ះពាល់នៃឧស្សាហូបនីយកម្ម និងរបៀបដែលសហគមន៍មួយអាចរក្សាអត្តសញ្ញាណវប្បធម៌ខ្លួននៅក្នុងសម័យសកលភាវូបនីយកម្ម។