ទិដ្ឋភាពទូទៅ

អាជ្ញាធរជាតិអប្សរា (APSARA National Authority) គឺជាស្ថាប័នរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាដែលទទួលខុសត្រូវលើការគ្រប់គ្រង ការពារ អភិរក្ស និងអភិវឌ្ឍន៍រមណីយដ្ឋានអង្គរ និងតំបន់បេតិកភណ្ឌពិភពលោកផ្សេងទៀតក្នុងខេត្តសៀមរាប។ ឈ្មោះ "អប្សរា" ជាអក្សរកាត់ពីភាសាបារាំង "Autorité pour la Protection du Site et l'Aménagement de la Région d'Angkor" និងសំដៅទៅលើទេពអប្សរក្នុងវប្បធម៌ខ្មែរ។ តាមរបាយការណ៍របស់អង្គការយូណេស្កូ អង្គរត្រូវបានដាក់បញ្ចូលជាសម្បត្តិបេតិកភណ្ឌពិភពលោកនៅឆ្នាំ ១៩៩២ ហើយអាជ្ញាធរនេះត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅឆ្នាំ ១៩៩៥ ដោយព្រះរាជក្រឹត្យ ដើម្បីសម្របសម្រួលកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងអភិរក្សអន្តរជាតិ។ អាជ្ញាធរមានទីស្នាក់ការកណ្តាលនៅក្រុងសៀមរាប និងបុគ្គលិកដែលរួមមានអ្នកជំនាញខាងបុរាណវិទ្យា ស្ថាបត្យកម្ម និងគ្រប់គ្រងធនធានវប្បធម៌។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ឧទ្យានបុរាណវិទ្យាអង្គរគ្របដណ្តប់លើផ្ទៃដីប្រមាណ ៤០០ គីឡូម៉ែត្រក្រឡានៅក្នុងខេត្តសៀមរាប រួមមានប្រាសាទសំខាន់ៗដូចជា អង្គរវត្ត បាយ័ន តាព្រហ្ម ព្រមទាំងព្រៃឈើ បឹង និងប្រព័ន្ធទឹកបុរាណ។ យោងតាមការបែងចែករបស់ UNESCO តំបន់នេះមាន ៥ តំបន់គ្រប់គ្រងដោយមានកំហិតលើការសាងសង់និងការប្រើប្រាស់ដីខុសគ្នា។ មានប្រជាជនរាប់ពាន់នាក់រស់នៅក្នុងតំបន់នេះ ដែលភាគច្រើនប្រកបរបរកសិកម្ម នេសាទ និងសេវាកម្មទេសចរណ៍ ហើយពួកគេកំពុងប្រឈមនឹងការរឹតត្បិតកាន់តែខ្លាំងលើការពង្រីកភូមិ និងការប្រើប្រាស់ដី។ អាជ្ញាធរជាតិអប្សរាមានតួនាទីសំខាន់ក្នុងការរៀបចំផែនការដីធ្លី និងការដោះស្រាយជម្លោះរវាងការអភិរក្ស និងសិទ្ធិសហគមន៍មូលដ្ឋាន។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ក្រោយការដាក់បញ្ចូលអង្គរជាបេតិកភណ្ឌពិភពលោកនៅឆ្នាំ ១៩៩២ កម្ពុជាបានទទួលជំនួយអន្តរជាតិយ៉ាងច្រើនសម្រាប់ការជួសជុល និងការបោសសម្អាតមីន។ អាជ្ញាធរជាតិអប្សរាត្រូវបានបង្កើតជាផ្លូវការនៅថ្ងៃទី ២៤ មេសា ១៩៩៥ (តាមព្រះរាជក្រឹត្យ) ហើយបានធ្វើការយ៉ាងជិតស្និទ្ធជាមួយគណៈកម្មាធិការ ICC-Angkor ដែលបង្កើតឡើងនៅឆ្នាំ ១៩៩៣ ក្រោមការសហធនបារាំង-ជប៉ុន ក្នុងការសម្របសម្រួលគម្រោងជួសជុលធំៗ។ តាមកាសែតភ្នំពេញប៉ុស្តិ៍ គម្រោងអន្តរជាតិជាង ៥០ បានដំណើរការសម្រាប់ការស្តារប្រាសាទដូចជាអង្គរវត្ត បាយ័ន និងតាព្រហ្ម។

នៅទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ២០០០ ការកើនឡើងយ៉ាងឆាប់រហ័សនៃវិស័យទេសចរណ៍បានជំរុញឲ្យអាជ្ញាធររៀបចំផែនការគ្រប់គ្រងទីក្រុង កំណត់កម្ពស់អគារ និងអនុវត្តប្រព័ន្ធលក់សំបុត្រដើម្បីបង្កើនចំណូលសម្រាប់ការអភិរក្ស។ ប៉ុន្តែការអភិវឌ្ឍន៍ហួសហេតុក៏បាននាំឲ្យមានការបណ្តេញអ្នកស្រុក និងការខូចខាតបរិស្ថាន ដែលត្រូវបានរិះគន់ដោយអង្គការសិទ្ធិមនុស្សដូចជា Amnesty International នៅក្នុងរបាយការណ៍ឆ្នាំ ២០១៨។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

វិស័យទេសចរណ៍នៅអង្គរគឺជាប្រភពចំណូលដ៏សំខាន់សម្រាប់សេដ្ឋកិច្ចកម្ពុជា។ មុនឆ្នាំ ២០២០ ចំនួនភ្ញៀវទេសចរអន្តរជាតិទៅកាន់អង្គរមានដល់ជាង ២ លាននាក់ក្នុងមួយឆ្នាំ (តាមទិន្នន័យក្រសួងទេសចរណ៍) ដែលបង្កើតប្រាក់ចំណូលរាប់រយលានដុល្លារ។ ប្រាក់ចំណូលពីការលក់សំបុត្រចូលទស្សនាត្រូវបានគ្រប់គ្រងដោយក្រុមហ៊ុន Angkor Enterprise និងអាជ្ញាធរ ហើយត្រូវបានបែងចែកសម្រាប់ការអភិរក្សប្រាសាទ និងការអភិវឌ្ឍន៍សហគមន៍មូលដ្ឋាន (តាមរបាយការណ៍ហិរញ្ញវត្ថុក្រសួងសេដ្ឋកិច្ច)។ កំឡុងជំងឺរាតត្បាតកូវីដ-១៩ ចំណូលបានធ្លាក់ចុះយ៉ាងខ្លាំង ប៉ុន្តែក្នុងរយៈពេលប៉ុន្មានខែចុងក្រោយនេះ មានសញ្ញាស្ទុះងើបឡើងវិញជាបណ្តើរៗ (តាមកាសែតខ្មែរថាមស៍)។

ខាងវប្បធម៌ អាជ្ញាធរដើរតួស្នូលក្នុងការថែរក្សាប្រាសាទបុរាណ ក៏ដូចជាគាំទ្រដល់របាំអប្សរា ដែលជាសម្បត្តិបេតិកភណ្ឌអរូបីយរបស់មនុស្សជាតិចាប់តាំងពីឆ្នាំ ២០០៣ (តាម UNESCO)។ កិច្ចសហការជាមួយដៃគូអន្តរជាតិបានជួយបណ្តុះបណ្តាលអ្នកជំនាញខ្មែរ និងផ្ទេរបច្ចេកវិទ្យាទំនើបសម្រាប់ការជួសជុលប្រកបដោយចីរភាព។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

នៅថ្ងៃទី ២២ កុម្ភៈ ឆ្នាំ ២០២៤ រាជរដ្ឋាភិបាលបានផ្ទេរអាជ្ញាធរជាតិអប្សរាពីក្រោមទីស្តីការគណៈរដ្ឋមន្ត្រីទៅក្រសួងវប្បធម៌ និងវិចិត្រសិល្បៈ តាមអនុក្រឹត្យលេខ ២៩ ដើម្បីបង្កើនប្រសិទ្ធភាពគ្រប់គ្រង (តាមសេចក្តីប្រកាសព័ត៌មានផ្លូវការ)។ មិនយូរប៉ុន្មានកន្លងមក ប្រាសាទកោះកែរដែលស្ថិតនៅខេត្តព្រះវិហារ បានចុះក្នុងបញ្ជីបេតិកភណ្ឌពិភពលោកនៅខែកញ្ញា ២០២៣ ហើយត្រូវបានដាក់ឲ្យស្ថិតក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់អាជ្ញាធរជាតិអប្សរាផងដែរ (តាម UNESCO)។

ជាមួយនឹងការបើកដំណើរការអាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិសៀមរាបថ្មីនៅចុងឆ្នាំ ២០២៣ អាជ្ញាធរប្រឈមនឹងឱកាសនិងបញ្ហាថ្មីៗក្នុងការគ្រប់គ្រងកំណើនភ្ញៀវទេសចរ និងការពារបរិស្ថាន។ ទោះជាយ៉ាងណា ការចោទប្រកាន់ពីក្រុមសង្គមស៊ីវិលពាក់ព័ន្ធនឹងការរំលោភសិទ្ធិមនុស្ស និងការគ្រប់គ្រងថវិកាមិនត្រឹមត្រូវនៅតែជាបញ្ហាប្រឈមដ៏ធំសម្រាប់អាជ្ញាធរ (តាមរបាយការណ៍របស់អង្គការ ADHOC)។ សម្រាប់អ្នកអាន KhmerPulse ការយល់ដឹងពីតួនាទី និងការវិវត្តរបស់អាជ្ញាធរជាតិអប្សរាគឺចាំបាច់ដើម្បីតាមដានព្រឹត្តិការណ៍ដែលជះឥទ្ធិពលដល់បេតិកភណ្ឌ សេដ្ឋកិច្ច និងសង្គមនៅខេត្តសៀមរាប។