សម្ព័ន្ធរដ្ឋអារ៉ាប់

ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមសព្វវចនាធិប្បាយវិគីភីឌា សម្ព័ន្ធរដ្ឋអារ៉ាប់ ដែលមានឈ្មោះផ្លូវការថា សម្ព័ន្ធរដ្ឋអារ៉ាប់ (League of Arab States) គឺជាអង្គការតំបន់មួយនៅក្នុងពិភពអារ៉ាប់។ អង្គការនេះត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅទីក្រុងកៃរ៉ូ នៃប្រទេសអេហ្ស៊ីប កាលពីថ្ងៃទី២២ ខែមីនា ឆ្នាំ១៩៤៥ ដោយមានសមាជិកដំបូងចំនួន ៧ ប្រទេសគឺ អេហ្ស៊ីប អ៊ីរ៉ាក់ ហ្សកដានី (ដែលកាលនោះហៅថា Transjordan) លីបង់ អារ៉ាប៊ីសាអូឌីត ស៊ីរី និងយេមេនខាងជើង។ បច្ចុប្បន្ន សម្ព័ន្ធរដ្ឋអារ៉ាប់មានសមាជិកសរុប ២២ ប្រទេស ដោយគ្របដណ្ដប់តំបន់អាហ្វ្រិកខាងជើង និងតំបន់មជ្ឈិមបូព៌ា។ ទីស្នាក់ការកណ្ដាលរបស់សម្ព័ន្ធរដ្ឋអារ៉ាប់មានទីតាំងនៅទីក្រុងកៃរ៉ូ ប្រទេសអេហ្ស៊ីប។

គោលដៅសំខាន់របស់សម្ព័ន្ធរដ្ឋអារ៉ាប់ គឺដើម្បីពង្រឹងទំនាក់ទំនងរវាងរដ្ឋសមាជិក សម្របសម្រួលគោលនយោបាយនានា ការពារឯករាជ្យ និងអធិបតេយ្យភាពរបស់ពួកគេ និងលើកកម្ពស់កិច្ចសហប្រតិបត្តិការលើវិស័យជាច្រើនដូចជា សេដ្ឋកិច្ច វប្បធម៌ និងសន្តិសុខ។ សម្ព័ន្ធរដ្ឋអារ៉ាប់ត្រូវបានចាត់ទុកថាជាអង្គការតំបន់ចំណាស់ជាងគេមួយនៅក្នុងពិភពលោក។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

យោងតាមវិគីភីឌា សមាជិកទាំង ២២ នៃសម្ព័ន្ធរដ្ឋអារ៉ាប់លាតសន្ធឹងពីភាគខាងលិចនៃទ្វីបអាហ្វ្រិកខាងជើង រហូតដល់ឧបទ្វីបអារ៉ាប់ និងតំបន់ដើមទន្លេអឺប្រាត និងទីហ្គ្រីស។ តំបន់នេះរួមមានប្រទេសសម្បូរប្រេង ដូចជាអារ៉ាប៊ីសាអូឌីត អារ៉ាប់រួម និងកាតា ក៏ដូចជាប្រទេសដែលមានអរិយធម៌បុរាណ ដូចជាអេហ្ស៊ីប និងអ៊ីរ៉ាក់ជាដើម។ ប្រជាជនសរុបនៃបណ្តាប្រទេសសមាជិកត្រូវបានប៉ាន់ស្មានថាមានប្រមាណរាប់រយលាននាក់ ដោយភាសាអារ៉ាប់ជាភាសាផ្លូវការ និងភាគច្រើនជាអ្នកកាន់សាសនាឥស្លាម ប៉ុន្តែមានភាពចម្រុះខាងជនជាតិ និងនិកាយសាសនា។ មជ្ឈមណ្ឌលប្រជាជនសំខាន់ៗមាននៅទីក្រុងដូចជា កៃរ៉ូ បាក់ដាដ និងរីយ៉ាដ ជាដើម។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមវិគីភីឌា សម្ព័ន្ធរដ្ឋអារ៉ាប់ត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅថ្ងៃទី២២ ខែមីនា ឆ្នាំ១៩៤៥ នៅទីក្រុងកៃរ៉ូ ដោយប្រទេសស្ថាបនិកចំនួន ៧។ ពេលនោះ តំបន់ជាច្រើននៅអាហ្វ្រិកខាងជើងនិងមជ្ឈិមបូព៌ាស្ថិតក្រោមអាណានិគមនិយមអ៊ឺរ៉ុប ហើយការបង្កើតសម្ព័ន្ធនេះមានគោលបំណងជំរុញឯកភាពអារ៉ាប់ និងគាំទ្រដល់ការទទួលឯករាជ្យរបស់បណ្តាប្រទេសទាំងនោះ។ គោលការណ៍គ្រឹះរបស់សម្ព័ន្ធរួមមាន ការមិនជ្រៀតជ្រែកកិច្ចការផ្ទៃក្នុង និងការគោរពអធិបតេយ្យភាពគ្នាទៅវិញទៅមក។

ក្រោយមក សម្ព័ន្ធរដ្ឋអារ៉ាប់បានទទួលសមាជិកថ្មីៗជាបន្តបន្ទាប់នៅពេលដែលប្រទេសទាំងនោះទទួលបានឯករាជ្យ ដូចជាលីប៊ីក្នុងឆ្នាំ១៩៥៣ ស៊ូដង់ក្នុងឆ្នាំ១៩៥៦ ម៉ារ៉ុកនិងទុយនីស៊ីក្នុងឆ្នាំ១៩៥៨ ជាដើម។ ក្នុងនោះប៉ាឡេស្ទីនត្រូវបានចាត់ទុកជាសមាជិកពេញសិទ្ធិ ទោះបីជាមិនមែនជារដ្ឋដែលមានអធិបតេយ្យភាពពេញលេញក៏ដោយ។ សម្ព័ន្ធរដ្ឋអារ៉ាប់បានដើរតួនាទីយ៉ាងសំខាន់ក្នុងជម្លោះអារ៉ាប់-អ៊ីស្រាអែល និងបានចេញគំនិតផ្តួចផ្តើមសន្តិភាពអារ៉ាប់ (Arab Peace Initiative) នៅឆ្នាំ២០០២ ដើម្បីស្វែងរកដំណោះស្រាយរដ្ឋពីរ។

សម្ព័ន្ធរដ្ឋអារ៉ាប់បានជួបប្រទះនឹងបញ្ហាប្រឈមជាច្រើនក្នុងការរក្សាឯកភាពផ្ទៃក្នុង ជាពិសេសនៅពេលមានវិបត្តិនយោបាយនៅក្នុងប្រទេសសមាជិក។ ទោះបីយ៉ាងណា ខ្លួនបានបន្តដើរតួនាទីជាវេទិកាសម្រាប់ការសម្របសម្រួលគោលជំហររបស់បណ្តាប្រទេសអារ៉ាប់នៅលើឆាកអន្តរជាតិ។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមវិគីភីឌា ទោះបីសម្ព័ន្ធរដ្ឋអារ៉ាប់មិនមែនជាសហភាពសេដ្ឋកិច្ចដូចសហភាពអឺរ៉ុបក៏ដោយ តែខ្លួនបានដើរតួនាទីយ៉ាងសកម្មក្នុងការជំរុញកិច្ចសហប្រតិបត្តិការសេដ្ឋកិច្ចរវាងប្រទេសសមាជិក។ គំនិតផ្តួចផ្តើមសំខាន់រួមមាន កិច្ចព្រមព្រៀងតំបន់ពាណិជ្ជកម្មសេរីអារ៉ាប់ (Greater Arab Free Trade Area - GAFTA) ដែលត្រូវបានអនុម័តក្នុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩៩០ ដើម្បីកាត់បន្ថយពន្ធនាំចូល និងជំរុញពាណិជ្ជកម្មក្នុងតំបន់។ ប្រទេសសមាជិកជាច្រើនគឺជាប្រទេសផលិតប្រេងឆៅធំៗ ហើយអង្គការឯកទេសដូចជា OAPEC (Organization of Arab Petroleum Exporting Countries) មានទំនាក់ទំនងយ៉ាងជិតស្និទ្ធជាមួយសម្ព័ន្ធរដ្ឋអារ៉ាប់។ លើសពីនេះ មូលនិធិអភិវឌ្ឍន៍សេដ្ឋកិច្ចនិងសង្គមអារ៉ាប់ (Arab Fund for Economic and Social Development) ក៏ជាស្ថាប័នហិរញ្ញវត្ថុដ៏សំខាន់សម្រាប់គាំទ្រគម្រោងអភិវឌ្ឍន៍ក្នុងតំបន់។

ក្នុងវិស័យវប្បធម៌ សម្ព័ន្ធរដ្ឋអារ៉ាប់បានបង្កើតអង្គការអប់រំ វប្បធម៌ និងវិទ្យាសាស្ត្រនៃសម្ព័ន្ធរដ្ឋអារ៉ាប់ (ALECSO) ដើម្បីលើកកម្ពស់ការសហការលើវិស័យទាំងនេះ។ ភាសាអារ៉ាប់ និស្ស័យប្រវត្តិសាស្ត្ររួម និងវប្បធម៌ឥស្លាមសាសនា គឺជាចំណុចស្នូលដែលភ្ជាប់ទំនាក់ទំនងរដ្ឋសមាជិក។ ជារៀងរាល់ឆ្នាំ សម្ព័ន្ធរដ្ឋអារ៉ាប់បានប្រកាសទីក្រុងវប្បធម៌អារ៉ាប់ ដើម្បីបង្ហាញពីបេតិកភណ្ឌនិងសិល្បៈអារ៉ាប់។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

បច្ចុប្បន្ន សម្ព័ន្ធរដ្ឋអារ៉ាប់នៅតែជាវេទិកាសំខាន់មួយសម្រាប់បណ្តាប្រទេសអារ៉ាប់ក្នុងការពិភាក្សាអំពីបញ្ហាតំបន់ និងសម្របសម្រួលគោលជំហររួមគ្នា។ ក្នុងប៉ុន្មានឆ្នាំថ្មីៗនេះ អង្គការនេះបានដោះស្រាយបញ្ហាជាច្រើនដូចជា វិបត្តិស៊ីរី ជម្លោះយេមេន ជម្លោះអ៊ីស្រាអែល-ប៉ាឡេស្ទីន និងការស្វែងរកសន្តិភាពនៅស៊ូដង់ជាដើម។ យោងតាមវិគីភីឌា សម្ព័ន្ធរដ្ឋអារ៉ាប់ក៏បានដើរតួនាទីក្នុងកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងមនុស្សធម៌ និងការសម្របសម្រួលជំនួយនៅក្នុងតំបន់។

សម្រាប់អ្នកអាន ចង្វាក់ខ្មែរ សម្ព័ន្ធរដ្ឋអារ៉ាប់ទាក់ទងទៅនឹងប្រធានបទសកលដូចជា សន្តិសុខថាមពល គោលនយោបាយមជ្ឈិមបូព៌ា និងការអភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ច។ កម្ពុជា ដែលជាសមាជិកអាស៊ាន អាចរៀនសូត្រពីបទពិសោធន៍របស់សម្ព័ន្ធរដ្ឋអារ៉ាប់ក្នុងការកសាងសហគមន៍តំបន់ និងដោះស្រាយជម្លោះ។ ក្រៅពីនេះ ប្រទេសសមាជិកអាស៊ានមួយចំនួនមានទំនាក់ទំនងសេដ្ឋកិច្ចនិងការទូតយ៉ាងសកម្មជាមួយប្រទេសសម្ព័ន្ធរដ្ឋអារ៉ាប់ ដែលធ្វើឱ្យការយល់ដឹងអំពីអង្គការនេះកាន់តែមានសារសំខាន់។