អារីហ្សូណា

ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមសព្វវចនាធិប្បាយ Wikipedia រដ្ឋអារីហ្សូណា (Arizona) គឺជារដ្ឋមួយដែលមិនមានព្រំដែនជាប់សមុទ្រ ស្ថិតនៅភាគនិរតីនៃសហរដ្ឋអាមេរិក។ រដ្ឋនេះស្ថិតនៅក្នុងតំបន់ Four Corners ដោយមានព្រំប្រទល់ជាប់រដ្ឋខូឡូរ៉ាដូ (Colorado) រដ្ឋញូម៉ិចស៊ិក (New Mexico) និងរដ្ឋយូថាហ៍ (Utah)។ លើសពីនេះ វាមានព្រំប្រទល់ជាប់នឹងរដ្ឋណេវ៉ាដា (Nevada) នៅភាគពាយព្យ និងរដ្ឋកាលីហ្វ័រញ៉ា (California) នៅភាគខាងលិច ហើយក៏មានព្រំដែនអន្តរជាតិជាមួយរដ្ឋ Sonora និង Baja California របស់ប្រទេសម៉ិចស៊ិក នៅភាគខាងត្បូងនិងនិរតី។ ទីក្រុងរដ្ឋធានីនិងទីក្រុងធំបំផុតគឺហ្វីនីក (Phoenix) ដែលជាទីក្រុងរដ្ឋធានីដែលមានប្រជាជនច្រើនបំផុតនៅសហរដ្ឋអាមេរិក និងជាទីក្រុងដែលមានប្រជាជនច្រើនជាងគេទី ៥ ក្នុងប្រទេស។ រដ្ឋអារីហ្សូណាត្រូវបានបែងចែកជា ១៥ ស្រុក (counties)។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

ភូមិសាស្ត្ររបស់រដ្ឋអារីហ្សូណាល្បីល្បាញដោយសារវាលខ្សាច់ដ៏ធំល្វឹងល្វើយ រួមទាំងវត្តមានរបស់ដើមត្រសេកសាហ្កួរ៉ូ (Saguaro) ដែលជាប្រភេទដើមត្រសេកធំជាងគេនៅលើពិភពលោក ហើយរកឃើញតែនៅក្នុងតំបន់វាលខ្សាច់ Sonoran ប៉ុណ្ណោះ។ យោងតាមផែនទីដង់ស៊ីតេប្រជាជនឆ្នាំ ២០២០ ប្រជាជនភាគច្រើនប្រមូលផ្តុំនៅតំបន់ទីក្រុងហ្វីនីក និងធូសុន (Tucson) ខណៈតំបន់វាលខ្សាច់និងភ្នំមានប្រជាជនរស់នៅតិច។ យោងតាមជំរឿនឆ្នាំ ២០២០ ប្រជាជននៅតាមបណ្តាស្រុកភាគខាងត្បូងមានសមាមាត្រខ្ពស់នៃអ្នកមានដើមកំណើតអេស្ប៉ាញឬម៉ិចស៊ិក ដែលឆ្លុះបញ្ចាំងពីបេតិកភណ្ឌវប្បធម៌ចម្រុះ។ ជនជាតិដើមអាមេរិកាំង ដូចជា Navajo, Apache និង Hopi នៅបន្តរស់នៅលើទឹកដីដូនតារបស់ពួកគេ ដូចដែលឃើញក្នុងរូបថតជនជាតិ Navajo ជិះសេះនៅ Monument Valley។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមកំណត់ត្រាប្រវត្តិសាស្ត្រពី Wikipedia អារីហ្សូណាមានប្រវត្តិច្រើនស្រទាប់ ដោយចាប់ផ្តើមពីវត្តមានជនជាតិដើមរាប់ពាន់ឆ្នាំមកហើយ។ នៅឆ្នាំ ១៥៤០ អ្នករុករកជនជាតិអេស្ប៉ាញ Francisco Vázquez de Coronado បានដឹកនាំបេសកកម្មមួយឆ្លងកាត់តំបន់នេះ ហើយសមាជិកបេសកកម្មរបស់គាត់គឺជាជនជាតិអឺរ៉ុបដំបូងគេដែលបានឃើញជ្រលងភ្នំហ្គ្រេនដ៍ខានេយ៉ុន (Grand Canyon)។ ក្រោយមក អេស្ប៉ាញបានបង្កើតបេសកកម្មសាសនា ដូចជា Mission San Xavier del Bac នៅឆ្នាំ ១៧០០ ដែលបន្សល់ទុកនូវស្ថាបត្យកម្មបែបអេស្ប៉ាញនៅសេសសល់សព្វថ្ងៃ។

នៅដើមសតវត្សរ៍ទី ១៩ តំបន់នេះគឺជាផ្នែកមួយនៃប្រទេសម៉ិចស៊ិក (ដូចដែលបង្ហាញក្នុងផែនទីឆ្នាំ ១៨២៤)។ នៅពាក់កណ្តាលសតវត្សរ៍ទី ១៩ ទឹកដីនេះបានក្លាយជារបស់សហរដ្ឋអាមេរិក ហើយក្រោយមកត្រូវបានបង្កើតជារដ្ឋ។ ក្នុងកំឡុងសម័យអន្តរកាលនោះ ជនជាតិ Apache ដូចជាមេដឹកនាំ Geronimo (រូបថតឆ្នាំ ១៨៨៦) បានតស៊ូប្រឆាំងនឹងអ្នកតាំងទីលំនៅទាំងម៉ិចស៊ិកនិងអាមេរិកាំង។

នៅសតវត្សរ៍ទី ២០ អារីហ្សូណាបានឆ្លងកាត់ព្រឹត្តិការណ៍សំខាន់ៗដូចជាវិបត្តិសេដ្ឋកិច្ចធំ (Great Depression) ដែលបាននាំពលករកសិកម្មចល័តទៅកាន់ Pinal County ក្នុងឆ្នាំ ១៩៣៧ និងការបង្កើតមជ្ឈមណ្ឌលឃុំឃាំងជនជាតិជប៉ុន-អាមេរិកាំងក្នុងអំឡុងសង្គ្រាមលោកលើកទី ២ ដូចជាមជ្ឈមណ្ឌល Gila River។ ក្នុងរូបថត លោកស្រី Eleanor Roosevelt បានមកទស្សនកិច្ចមជ្ឈមណ្ឌលនេះនៅថ្ងៃទី ២៣ មេសា ឆ្នាំ ១៩៤៣។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមសព្វវចនាធិប្បាយ Wikipedia សេដ្ឋកិច្ចរដ្ឋអារីហ្សូណាបានរីកចម្រើនយ៉ាងខ្លាំងចាប់តាំងពីពាក់កណ្តាលសតវត្សរ៍ទី ២០ ដោយពឹងផ្អែកលើវិស័យសំខាន់ៗដូចជាទេសចរណ៍ កសិកម្ម និងការអភិវឌ្ឍន៍អចលនទ្រព្យ។ រូបថតកសិដ្ឋានបន្លែ Romaine នៅ Yuma បង្ហាញពីវិស័យកសិកម្មដ៏សំខាន់ ដែលផ្គត់ផ្គង់បន្លែស្រស់ដល់ទូទាំងប្រទេស។ ការអភិវឌ្ឍន៍ជាយក្រុងនៅទីក្រុង Scottsdale (រូបថតឆ្នាំ ២០០៦) ឆ្លុះបញ្ចាំងពីកំណើនប្រជាជននិងការវិនិយោគក្នុងវិស័យសំណង់។

ខាងវប្បធម៌ អារីហ្សូណាសម្បូរទៅដោយមរតកចម្រុះ។ បេសកកម្មសាសនា San Xavier del Bac គឺជាតឹកតាងនៃឥទ្ធិពលអាណានិគមអេស្ប៉ាញ។ វប្បធម៌ជនជាតិដើមអាមេរិកាំង ដូចជាកុលសម្ព័ន្ធ Navajo នៅតែរស់រានយ៉ាងរឹងមាំ ដោយមានតំបន់ទេសចរណ៍ដូចជា Monument Valley ជាតំណាង។ តាមបណ្តោយផ្លូវ Route 66 ដ៏ល្បី ទីក្រុង Winslow មានសួននិងរូបគំនូរជញ្ជាំង "Standin' on the Corner" ដែលរំលឹកពីតន្ត្រីនិងវប្បធម៌ដំណើរកម្សាន្ត។ លើសពីនេះ កីឡាក៏ដើរតួនាទីធំដែរ ដោយមានការប្រកួតកីឡាបេស្បល Spring Training នៅ HoHoKam Park និងការប្រកួត Fiesta Bowl នៅ State Farm Stadium ក្នុង Glendale។ គ្រឹះស្ថានឧត្តមសិក្សាដូចជា University of Arizona, Arizona State University និង Northern Arizona University ក៏បង្ហាញពីវប្បធម៌សិក្សារបស់រដ្ឋផងដែរ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

ក្នុងប៉ុន្មានឆ្នាំថ្មីៗនេះ រដ្ឋអារីហ្សូណាបានក្លាយជាចំណុចផ្តោតនៃព្រឹត្តិការណ៍សង្គមនិងនយោបាយ។ ការធ្វើកូដកម្មរបស់គ្រូបង្រៀនទូទាំងរដ្ឋកាលពីថ្ងៃទី ២៦ មេសា ឆ្នាំ ២០១៨ (ដែលគេស្គាល់ថា #RedForEd) បានគូសបញ្ជាក់ពីវិបត្តិថវិកាអប់រំ និងទាក់ទាញការយកចិត្តទុកដាក់ទូទាំងប្រទេស។ កំណើនទីក្រុងយ៉ាងឆាប់រហ័សនៅ Scottsdale និងតំបន់ Phoenix ធ្វើឲ្យរដ្ឋនេះប្រឈមមុខនឹងការប្រកួតប្រជែងធនធាន ដូចជាទឹក និងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ។ សម្រាប់អ្នកអាន KhmerPulse ការស្វែងយល់អំពីរដ្ឋអារីហ្សូណាផ្តល់នូវបរិបទសំខាន់ៗចំពោះបញ្ហាដែលកំពុងកើតមាននៅសហរដ្ឋអាមេរិក ចាប់ពីកំណែទម្រង់អប់រំ រហូតដល់ការអភិវឌ្ឍន៍ទីក្រុងប្រកបដោយចីរភាព។