រដ្ឋអាកានសាស

ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមសព្វវចនាធិប្បាយ Wikipedia អាកានសាស (Arkansas) គឺជារដ្ឋមួយនៅតំបន់ភាគខាងត្បូង-កណ្ដាលនៃសហរដ្ឋអាមេរិក ដោយគ្មានច្រកចេញទៅសមុទ្រ។ វាមានព្រំប្រទល់ជាប់រដ្ឋមីសស៊ូរីខាងជើង រដ្ឋថេនណេស៊ីនិងមីសស៊ីពីខាងកើត រដ្ឋល្វីសៀណាខាងត្បូង រដ្ឋតិចសាស់ខាងនិរតី និងរដ្ឋអូក្លាហូម៉ាខាងលិច។ ឈ្មោះរបស់រដ្ឋនេះក្លាយមកពីភាសាជនជាតិអូសេច (Osage) ហើយសំដៅទៅលើសាច់ញាតិរបស់ពួកគេ គឺជនជាតិក្វាប៉ូ (Quapaw)។ រដ្ឋអាកានសាសត្រូវបានគេស្គាល់ជាទូទៅថាជា “រដ្ឋធម្មជាតិ” (The Natural State) ដោយសារភាពចម្រុះនៃទេសភាព រាប់ចាប់ពីភ្នំអូហ្សាកនិងវ៉ាស៊ីតា (Ozark & Ouachita) — ដែលបង្កើតជាតំបន់ខ្ពង់រាបក្នុងដីគោក (U.S. Interior Highlands) — រហូតដល់ព្រៃក្រាស់ភាគខាងត្បូងហៅថា Arkansas Timberlands និងវាលទំនាបខាងកើតតាមបណ្ដោយទន្លេមីសស៊ីពី ដែលរួមមានដីសណ្ដអាកានសាស (Arkansas Delta)។ ទីក្រុងសំខាន់ជាងគេគឺ Little Rock ហើយរដ្ឋនេះក៏ជាស្រុកកំណើតអតីតប្រធានាធិបតី លោក Bill Clinton ផងដែរ។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

តាម Wikipedia ទេសភាពរបស់អាកានសាសមានលក្ខណៈផ្ទុយគ្នាខ្លាំងរវាងតំបន់ខ្ពស់និងទំនាប។ នៅភាគពាយ័ព្យ ជ្រលងភ្នំ Boxley Valley (ដូចរូបភាព) និងឧទ្យានរដ្ឋ Petit Jean មានទឹកធ្លាក់ Cedar Falls ដែលស្ថិតនៅចំកណ្ដាលជួរភ្នំអូហ្សាក។ តំបន់នេះក៏មានរូងភ្នំ Blanchard Springs Caverns នៅ Stone County និងទន្លេ Buffalo National River ដែលជាតំបន់អភិរក្សដ៏ល្បី។ ផ្ទុយពីនេះ តំបន់ខាងកើតគឺជាវាលទំនាបល្ហល្ហេវ ដូចរូបភាពដីសណ្ដ Desha County ដែលបង្ហាញពីផ្ទៃដីរាបនិងដីមានជីជាតិសម្រាប់កសិកម្ម។ បណ្ដាញទន្លេសំខាន់ៗរួមមានទន្លេអាកានសាស ទន្លេស (White River) និងទន្លេមីសស៊ីពី។ អាកាសធាតុនៅរដ្ឋនេះជាទូទៅមានរដូវរងាកម្រនឹងមានព្រិល ដូចដែលបានកត់ត្រានូវពេលព្រិលធ្លាក់ដ៏កម្រនៅ Historic Washington State Park។

ផ្អែកលើផែនទីដង់ស៊ីតេឆ្នាំ២០២០ និងផែនទីការផ្លាស់ប្តូរប្រជាជនពីឆ្នាំ២០០០ ដល់ឆ្នាំ២០១០ ប្រជាជនប្រមូលផ្តុំច្រើននៅក្នុងនិងជុំវិញ Little Rock រីឯតំបន់ជនបទវិញមានការថយចុះ។ ផែនទីដើមកំណើតជនជាតិឆ្នាំ២០២០ បង្ហាញថាប្រជាជនភាគច្រើនមានដើមកំណើតអឺរ៉ុប (ដូចជាអង់គ្លេស អាល្លឺម៉ង់ អៀរឡង់) និងជនជាតិអាហ្វ្រិកអាមេរិកាំង រីឯសហគមន៍អេស្ប៉ាញនិងអាស៊ីកំពុងរីកចម្រើនជាលំដាប់។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

ប្រវត្តិសាស្ត្ររដ្ឋអាកានសាសចាប់ផ្ដើមពីសម័យបុរេប្រវត្តិនៃក្រុមជនជាតិដើមបុរាណ។ តាមការរាយការណ៍របស់ Wikipedia សហគមន៍ជនជាតិដើមក្នុងសម័យ Woodland និង Mississippian បានកសាងប្រាសាទដីខ្ពស់ៗ (Platform mounds) ជាច្រើន ដូចឃើញក្នុងរូបភាព Toltec Mounds។ ក្រោយមក ទឹកដីនេះបានក្លាយជាផ្នែកនៃការទិញ Louisiana Purchase ហើយត្រូវបានរៀបចំជាដែនដីអាកានសាសនៅដើមសតវត្សទី១៩ (ដូចផែនទីបង្ហាញ)។

អាកានសាសបានក្លាយជារដ្ឋទី២៥នៃសហរដ្ឋអាមេរិកនៅថ្ងៃទី១៥ ខែមិថុនា ឆ្នាំ១៨៣៦ ដែលជាខួបមួយរយឆ្នាំត្រូវបានប្រារព្ធលើត្រាប្រៃសណីយ៍ពិសេសក្នុងឆ្នាំ១៩៣៦។ នៅមុនសង្គ្រាមស៊ីវិល សេដ្ឋកិច្ចពឹងផ្អែកលើចម្ការនិងទាសករ ដូចជា Lakeport Plantation ដែលកសាងប្រហែលឆ្នាំ១៨៥៩ ជាសក្ខីភាព។ ក្នុងសង្គ្រាមស៊ីវិល (១៨៦១-១៨៦៥) រដ្ឋនេះបានចូលរួមជាមួយសហព័ន្ឋភាគខាងត្បូង ហើយមានសមរភូមិសំខាន់ៗដូចជាសមរភូមិពីរីជ (Battle of Pea Ridge) ដែលសំណល់កាណុងនៅតែរក្សាទុក។

ក្រោយសង្គ្រាម សម័យ Recon­struc­tion និង Jim Crow បាននាំមកនូវការបែងចែកពូជសាសន៍យ៉ាងតឹងរ៉ឹង ដូចរូបថតក្មេងប្រុសអាហ្វ្រិកអាមេរិកាំងនៅ Little Rock ឆ្នាំ១៩៣៨ បានបង្ហាញ។ គ្រោះទឹកជំនន់ដ៏ធំឆ្នាំ១៩២៧ បានជន់លិចតំបន់ធំៗនៃដីសណ្ដ ដូចផែនទីផ្ទៃដីលិចទឹកដែល Wikipedia បានផ្ដល់។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

សេដ្ឋកិច្ចរដ្ឋនេះមានមូលដ្ឋានចម្រុះ។ តំបន់ដីសណ្ដនិងវាលទំនាបមានជីជាតិផ្ដល់ផលកសិកម្មសម្បូរបែប ចំណែកទីក្រុង Little Rock ជាមជ្ឈមណ្ឌលសេដ្ឋកិច្ចដែលមានអគារ Simmons Tower ជាអគារខ្ពស់បំផុតរបស់រដ្ឋ និងមានមជ្ឈមណ្ឌលវេជ្ជសាស្ត្រ UAMS ដ៏ធំ។ ប្រព័ន្ធដឹកជញ្ជូនរួមមានផ្លូវដែក Missouri and Northern Arkansas Railroad និងស្ពាន Hernando de Soto ដែលឆ្លងកាត់ទន្លេមីសស៊ីពីទៅកាន់ West Memphis បង្ហាញពីសារៈសំខាន់ផ្នែកភ័ស្តុភារកម្ម។

ខាងវប្បធម៌ មជ្ឈមណ្ឌលប្រធានាធិបតី William J. Clinton នៅ Little Rock ជាកន្លែងទាក់ទាញទេសចរអន្តរជាតិ និងជានិមិត្តរូបនៃតួនាទីរដ្ឋក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រនយោបាយអាមេរិក។ ស្ថាបត្យកម្មនិងបូជនីយដ្ឋានដូចជា Van Buren Confederate Monument ឆ្លុះបញ្ចាំងពីការចងចាំដ៏ស្មុគស្មាញនៃសម័យសង្គ្រាមស៊ីវិល។ ធនធានធម្មជាតិដ៏សម្បូរបែប ដូចជាជម្រកសត្វព្រៃ Wapanocca National Wildlife Refuge និងឧទ្យានជាតិ Buffalo National River ធ្វើឱ្យរដ្ឋនេះក្លាយជាគោលដៅទេសចរណ៍ធម្មជាតិដ៏សំខាន់។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

ក្នុងបរិបទអន្តរជាតិ អាកានសាសជាផ្នែកមួយនៃសេដ្ឋកិច្ចធំបំផុតលើលោក ហើយគោលនយោបាយពាណិជ្ជកម្មនិងកសិកម្មរបស់សហរដ្ឋអាមេរិក ដែលរដ្ឋនេះរួមចំណែក អាចជះឥទ្ធិពលដល់ប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍ដូចជាកម្ពុជា។ ដោយសារតំបន់ដីសណ្ដមានវិស័យកសិកម្មរឹងមាំ ការប្រែប្រួលទីផ្សារអាចមានផលប៉ះពាល់ដល់ខ្សែចង្វាក់ផ្គត់ផ្គង់ស្បៀង រួមទាំងអ្នកនាំចេញស្រូវរបស់កម្ពុជា។ បទពិសោធន៍គ្រប់គ្រងគ្រោះទឹកជំនន់របស់រដ្ឋ ក៏ដូចជាគំរូនៃការអភិរក្សធម្មជាតិ អាចជាមេរៀនសម្រាប់ការអភិវឌ្ឍប្រកបដោយចីរភាពនៅកម្ពុជាផងដែរ។