ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមសព្វវចនាធិប្បាយវិគីភីឌា ការបំពុលទឹកក្រោមដីដោយអាសេនិច គឺជាទម្រង់មួយនៃការបំពុលទឹកក្រោមដី ដែលជារឿយៗបណ្តាលមកពីការប្រមូលផ្តុំអាសេនិចតាមធម្មជាតិខ្ពស់នៅក្នុងស្រទាប់ទឹកក្រោមដីជ្រៅ។ បញ្ហានេះបានក្លាយជាក្តីព្រួយបារម្ភយ៉ាងខ្លាំង ជាពិសេសដោយសារការប្រើប្រាស់អណ្តូងទឹកជ្រៅសម្រាប់ផ្គត់ផ្គង់ទឹកនៅតំបន់ដីសណ្តរទន្លេគង្គា ដែលបានបង្កឱ្យមានការពុលអាសេនិចធ្ងន់ធ្ងរដល់ប្រជាជនយ៉ាងច្រើន។ ការសិក្សាមួយដែលត្រូវបានចេញផ្សាយក្នុងឆ្នាំ ២០០៧ បានបង្ហាញថា មនុស្សជាង ១៣៧ លាននាក់ នៅក្នុងជាង ៧០ ប្រទេស កំពុងរងគ្រោះដោយសារការពុលអាសេនិចនៅក្នុងទឹកផឹករបស់ពួកគេ។ បញ្ហានេះបានទទួលការចាប់អារម្មណ៍ជាអន្តរជាតិ បន្ទាប់ពីហេតុការណ៍ពុលទឹកដ៏ធំមួយនៅក្នុងប្រទេសបង់ក្លាដែស ដែលជាកន្លែងប្រជាជនរាប់លាននាក់បានទទួលរងនូវជំងឺរ៉ាំរ៉ៃដោយសារតែការផឹកទឹកដែលមានជាតិអាសេនិច។ ការពុលអាសេនិចអាចបង្កឱ្យមានរោគសញ្ញាដូចជាការឡើងស្បែកខ្មៅ ឬស និងដំបៅស្បែក ដូចដែលបានបង្ហាញក្នុងរូបភាព។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

ផែនទីដែលបានបង្ហាញខាងលើបង្ហាញពីតំបន់ដែលមានការបំពុលទឹកក្រោមដីដោយអាសេនិច ដែលគ្របដណ្តប់តំបន់ជាច្រើននៅទូទាំងពិភពលោក។ យោងតាមទិន្នន័យពីវិគីភីឌា ប្រទេសដែលរងផលប៉ះពាល់ខ្លាំងជាងគេគឺនៅតំបន់ដីសណ្តរទន្លេគង្គា ជាពិសេសប្រទេសបង់ក្លាដែស និងរដ្ឋបេងហ្គាល់ខាងលិចនៃប្រទេសឥណ្ឌា។ ប៉ុន្តែបញ្ហានេះមិនមែនកំណត់ត្រឹមតែតំបន់នោះទេ វាក៏មានវត្តមាននៅក្នុងប្រទេសជាច្រើនផ្សេងទៀត ដូចជាសហរដ្ឋអាមេរិក ចិន ឈីលី និងអាហ្សង់ទីន ជាដើម ដូចដែលបានឃើញនៅលើផែនទី។ ជាសរុប ប្រជាជនជាង ១៣៧ លាននាក់នៅក្នុងជាង ៧០ ប្រទេសត្រូវបានប៉ះពាល់ដោយបញ្ហានេះ ដែលធ្វើឱ្យវាក្លាយជាវិបត្តិសុខភាពសកល។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

តាមប្រវត្តិសាស្ត្រ ការប្រើប្រាស់អណ្តូងទឹកជ្រៅត្រូវបានលើកទឹកចិត្តយ៉ាងខ្លាំងនៅតំបន់អាស៊ីខាងត្បូង ដើម្បីជំនួសទឹកលើដីដែលមានមេរោគ ហើយគេជឿថាទឹកក្រោមដីជ្រៅមានសុវត្ថិភាពសម្រាប់ផឹក។ ក៏ប៉ុន្តែ នៅទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ១៩៨០ និង ១៩៩០ គេបានរកឃើញថាអណ្តូងជាច្រើននៅប្រទេសបង់ក្លាដែស និងឥណ្ឌា មានផ្ទុកអាសេនិចក្នុងកម្រិតខ្ពស់ប្រកបដោយគ្រោះថ្នាក់។ ករណីពុលទឹកដ៏ធំនៅបង់ក្លាដែសបានក្លាយជាចំណុចរបត់មួយ និងបានធ្វើឱ្យសហគមន៍អន្តរជាតិចាប់អារម្មណ៍លើបញ្ហានេះ។ ចាប់តាំងពីពេលនោះមក ការសិក្សាជាច្រើនត្រូវបានធ្វើឡើង រួមទាំងការសិក្សាឆ្នាំ ២០០៧ ដែលបានវាយតម្លៃពីទំហំនៃបញ្ហាជាសកល។ ការរកឃើញនេះបានជំរុញឱ្យអង្គការសុខភាពពិភពលោក និងរដ្ឋាភិបាលនានាពង្រឹងការត្រួតពិនិត្យ និងស្វែងរកដំណោះស្រាយ។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ការពុលអាសេនិចមិនត្រឹមតែប៉ះពាល់ដល់សុខភាពប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងជះឥទ្ធិពលដល់សេដ្ឋកិច្ច និងរបៀបរស់នៅរបស់ប្រជាជនផងដែរ។ ការចំណាយលើការព្យាបាលជម្ងឺរ៉ាំរ៉ៃ ការបាត់បង់ផលិតភាពការងារ និងការវិនិយោគលើប្រព័ន្ធចម្រោះទឹក សុទ្ធតែជាបន្ទុកសេដ្ឋកិច្ចដ៏ធ្ងន់សម្រាប់គ្រួសារនិងរដ្ឋាភិបាល។ តាមទស្សនៈវប្បធម៌ នៅក្នុងសហគមន៍ជាច្រើន ទឹកក្រោមដីត្រូវបានគេមើលឃើញថាជាប្រភពទឹកស្អាត និងមានសុវត្ថិភាពជាយូរមកហើយ។ ការជូនដំណឹងពីគ្រោះថ្នាក់នៃអាសេនិច និងការផ្លាស់ប្តូរឥរិយាបថឱ្យប្រើប្រាស់ប្រភពទឹកជំនួស ឬតម្រងទឹក តម្រូវឱ្យមានការអប់រំសហគមន៍ជាបន្តបន្ទាប់ ដែលជាបញ្ហាប្រឈមផ្នែកវប្បធម៌មួយដែរ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

នាពេលបច្ចុប្បន្ន ការបំពុលអាសេនិចនៅតែជាបញ្ហាសុខភាពសកលដ៏សំខាន់មួយ។ ដូចដែលការសិក្សាឆ្នាំ ២០០៧ បានបង្ហាញ វិសាលភាពនៃបញ្ហាគឺធំធេងណាស់ ហើយការត្រួតពិនិត្យជាប្រចាំនៅតែចាំបាច់សម្រាប់តំបន់ដែលមានហានិភ័យ។ តំបន់ដែលមានលក្ខខណ្ឌភូគព្ភសាស្ត្រស្រដៀងគ្នា រួមទាំងតំបន់ខ្លះនៃអាស៊ីអាគ្នេយ៍ ក៏កំពុងត្រូវបានពិនិត្យរកមើលហានិភ័យផងដែរ។ វិគីភីឌាបានកត់សម្គាល់ថា បញ្ហានេះបានធ្វើឱ្យមានការយល់ដឹងកាន់តែខ្លាំងឡើងអំពីគុណភាពទឹកក្រោមដី និងបានជំរុញឱ្យមានការអភិវឌ្ឍន៍បច្ចេកវិទ្យាតម្រងទឹកដែលមានតម្លៃសមរម្យ ដើម្បីជួយដល់សហគមន៍ក្រីក្រ។ ការប្រុងប្រយ័ត្នជាសកលនៅតែត្រូវការជាចាំបាច់ ដើម្បីកាត់បន្ថយផលប៉ះពាល់នៃសារធាតុពុលនេះ។