កម្មវិធីអាតេមីស
ទិដ្ឋភាពទូទៅ
ប្រភព: Wikipedia
តាមទិន្នន័យពីវិគីភីឌា កម្មវិធីអាតេមីស គឺជាកម្មវិធីរុករកឋានព្រះចន្ទមួយដែលដឹកនាំដោយអង្គការណាសា (NASA) របស់សហរដ្ឋអាមេរិក។ កម្មវិធីនេះមានគោលដៅបញ្ជូនមនុស្សត្រឡប់ទៅកាន់ឋានព្រះចន្ទវិញជាលើកដំបូងចាប់តាំងពីកម្មវិធីអាប៉ូឡូ (Apollo) នៅសតវត្សទី ២០ និងដើម្បីសាងសង់មូលដ្ឋានឋានព្រះចន្ទជាអចិន្ត្រៃយ៍។ វាត្រូវបានបង្កើតឡើងជាផ្លូវការនៅឆ្នាំ ២០១៧ តាមរយៈប្រកាសគោលនយោបាយអវកាសលេខ ១ (Space Policy Directive-1) ដោយប្រធានាធិបតីដូណាល់ ត្រាំ។
កម្មវិធីនេះក៏រួមបញ្ចូលផែនការសាងសង់ស្ថានីយអវកាសគន្លងព្រះចន្ទ (Lunar Gateway) ដែលជាកិច្ចសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិជាមួយអឺរ៉ុប (ESA) កាណាដា ជប៉ុន និងប្រទេសដទៃទៀត។ គំនិតផ្តួចផ្តើមពាណិជ្ជកម្មតាមរយៈកម្មវិធីសេវាកម្មដឹកជញ្ជូនទៅឋានព្រះចន្ទ (CLPS) ក៏ជាផ្នែកសំខាន់មួយដើម្បីផ្គត់ផ្គង់ឧបករណ៍និងបច្ចេកវិទ្យាមុនពេលបញ្ជូនយានិកទៅចុះចត។
ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន
ប្រភព: Wikipedia
ភូមិសាស្ត្រនៃកម្មវិធីអាតេមីសលាតសន្ធឹងពីផែនដីទៅកាន់ឋានព្រះចន្ទ ដោយមូលដ្ឋានបាញ់បង្ហោះសំខាន់ស្ថិតនៅមជ្ឈមណ្ឌលអវកាស Kennedy (Kennedy Space Center) រដ្ឋ Florida សហរដ្ឋអាមេរិក។ ការគ្រប់គ្រងបេសកកម្មធ្វើឡើងនៅមជ្ឈមណ្ឌល Johnson ក្នុងរដ្ឋ Texas។ ដៃគូអន្តរជាតិចូលរួមចំណែកផ្នែកម៉ូឌុលសេវាកម្ម (European Service Module) ផ្នែករ៉ូបូត និងឧបករណ៍វិទ្យាសាស្ត្រ ដែលពង្រឹងវិសាលភាពអន្តរជាតិនៃកម្មវិធី។
ចំណែកផ្នែកប្រជាជន យោងតាមវិគីភីឌា គោលបំណងមួយសំខាន់របស់កម្មវិធីគឺបញ្ជូនស្ត្រីដំបូង និងបុគ្គលពណ៌សម្បុរដំបូងទៅកាន់ឋានព្រះចន្ទ។ ក្រុមយានិកនៃបេសកកម្មអាតេមីសទី ២ ជាឧទាហរណ៍ រួមមាន Christina Koch (ស្ត្រី), Victor Glover (ជនជាតិអាហ្វ្រិកអាមេរិក), Jeremy Hansen (យានិកកាណាដា) និង Reid Wiseman (មេបញ្ជាការ)។ ការជ្រើសរើសនេះឆ្លុះបញ្ចាំងពីកិច្ចសហការអន្តរជាតិ និងភាពចម្រុះដែលជាសារសំខាន់របស់កម្មវិធី។
ប្រវត្តិសាស្ត្រ
ប្រភព: Wikipedia
ឫសគល់នៃការត្រឡប់ទៅឋានព្រះចន្ទវិញត្រូវបានដាក់ចេញតាំងពីឆ្នាំ ២០០៤ ដោយប្រធានាធិបតី George W. Bush ជាមួយកម្មវិធី Constellation ដែលរាប់បញ្ចូលទាំងយាន Orion និងគ្រាប់រ៉ុក្កែត Ares។ ប៉ុន្តែនៅឆ្នាំ ២០១០ ប្រធានាធិបតី Barack Obama បានលុបចោលកម្មវិធីនេះដោយសារហេតុផលថវិកា។ ទោះយ៉ាងណា យាន Orion ត្រូវបានរក្សាទុក ហើយគ្រាប់រ៉ុក្កែតដឹកជញ្ជូនធុនធ្ងន់ថ្មីដែលក្រោយមកក្លាយជា SLS ត្រូវបានអនុម័ត។
ការប្តូរទិសដៅយ៉ាងសំខាន់កើតឡើងនៅឆ្នាំ ២០១៧ នៅពេលប្រធានាធិបតីដូណាល់ ត្រាំ ចុះហត្ថលេខាលើ Space Policy Directive-1 ដោយបង្គាប់ឱ្យ NASA ផ្តោតលើការរុករកឋានព្រះចន្ទជាអាទិភាព។ កម្មវិធីអាតេមីសត្រូវបានបង្កើតឡើងជាផ្លូវការ និងរួមបញ្ចូលទាំងការរួមចំណែកពីវិស័យឯកជន។ នៅឆ្នាំ ២០១៤ បេសកកម្មសាកល្បងហោះហើរដំបូង EFT-1 បានបង្ហាញពីសមត្ថភាពនៃកោន Orion ដោយជោគជ័យ។
ចំណុចសំខាន់មួយទៀតគឺបេសកកម្មអាតេមីសទី ១ ដែលជាការហោះហើរសាកល្បងគ្មានមនុស្សបញ្ជា។ យាន Orion ត្រូវបានបាញ់បង្ហោះដោយគ្រាប់រ៉ុក្កែត SLS នៅខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ ២០២២ គោចរជុំវិញឋានព្រះចន្ទ និងចុះចតទឹកដោយសុវត្ថិភាពនៅថ្ងៃទី ១១ ខែធ្នូ។ យោងតាមវិគីភីឌា ជោគជ័យនេះបានត្រួសត្រាយផ្លូវសម្រាប់បេសកកម្មមនុស្សជាបន្តបន្ទាប់។
សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌
ប្រភព: Wikipedia
កម្មវិធីអាតេមីសមានតម្លៃរាប់ម៉ឺនលានដុល្លារ ហើយបានជំរុញកំណើនសេដ្ឋកិច្ចអវកាសយ៉ាងខ្លាំង។ តាមរយៈកម្មវិធី CLPS ក្រុមហ៊ុនពាណិជ្ជកម្មដូចជា Astrobotic Technology, Intuitive Machines និង OrbitBeyond គឺជាបីក្រុមហ៊ុនដំបូងដែលត្រូវបានជ្រើសរើសដើម្បីផ្តល់សេវាដឹកជញ្ជូនឧបករណ៍ទៅផ្ទៃឋានព្រះចន្ទ។ ក្រៅពីនេះ NASA ក៏បានចុះកិច្ចសន្យាជាមួយ SpaceX ដើម្បីផលិតយានចុះចតឋានព្រះចន្ទជំនាន់ថ្មី (Starship HLS) សម្រាប់បេសកកម្មមនុស្សនាពេលអនាគត។ ការវិនិយោគទាំងនេះបង្កើតការងារ និងបច្ចេកវិទ្យាថ្មីៗ។
ខាងផ្នែកវប្បធម៌វិញ កម្មវិធីនេះជានិមិត្តរូបនៃកិច្ចសហប្រតិបត្តិការសន្តិភាព និងការស្វែងរកចំណេះដឹងរបស់មនុស្សជាតិ។ ការបញ្ជូនស្ត្រីនិងជនជាតិភាគតិចទៅឋានព្រះចន្ទ ផ្ញើសារអំពីសមភាព និងបំផុសគំនិតយុវជនទូទាំងពិភពលោកឱ្យចាប់អារម្មណ៍លើវិស័យវិទ្យាសាស្ត្រ និងបច្ចេកវិទ្យា (STEM)។ វាក៏ជាការរំឭកពីសមត្ថភាពរបស់មនុស្សក្នុងការជំនះឧបសគ្គ និងឈានទៅរកអនាគតថ្មី។
ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន
ប្រភព: Wikipedia
នៅថ្ងៃទី ១ ខែមេសា ឆ្នាំ ២០២៦ បេសកកម្មអាតេមីសទី ២ បានបាញ់បង្ហោះដោយជោគជ័យ ដោយដឹកក្រុមយានិក ៤ នាក់ធ្វើដំណើរហោះកាត់ជុំវិញឋានព្រះចន្ទ។ នេះជាលើកដំបូងចាប់តាំងពីឆ្នាំ ១៩៧២ ដែលមនុស្សធ្វើដំណើរលើសពីគន្លងផែនដីទាប។ បេសកកម្មនេះជាជំហានសំខាន់ដើម្បីសាកល្បងប្រព័ន្ធទ្រទ្រង់ជីវិត និងត្រៀមសម្រាប់ការចុះចតនៅពេលខាងមុខ។
បេសកកម្មបន្ទាប់ អាតេមីសទី ៣ មានគោលដៅចុះចតមនុស្សនៅតំបន់ប៉ូលខាងត្បូងនៃឋានព្រះចន្ទ ដែលកំណត់ពេលប្រហែលឆ្នាំ ២០២៧ តែអាចនឹងពន្យារពេលដោយសារបញ្ហាអភិវឌ្ឍន៍យានចុះចត និងការប្រកួតប្រជែងថវិកា។ ប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយអន្តរជាតិតាមដានយ៉ាងយកចិត្តទុកដាក់ ព្រោះជោគជ័យនឹងបើកផ្លូវទៅកាន់ការសាងសង់មូលដ្ឋានឋានព្រះចន្ទ។
សម្រាប់អ្នកអាន KhmerPulse នៅកម្ពុជា និងតំបន់អាស៊ាន កម្មវិធីអាតេមីសជាការបំផុសគំនិតយ៉ាងខ្លាំងដល់យុវជនដែលស្រឡាញ់វិទ្យាសាស្ត្រ និងបច្ចេកវិទ្យាអវកាស។ ទោះកម្ពុជាមិនទាន់មានតួនាទីផ្ទាល់ ក្តីសុបិនក្នុងការស្វែងយល់លំហអវកាសគឺជាកម្មសិទ្ធិរួមរបស់មនុស្សជាតិ ហើយភាពជោគជ័យនេះអាចជំរុញឱ្យមានការវិនិយោគក្នុងវិស័យអប់រំ STEM នៅក្នុងប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍ផងដែរ។
អត្ថបទពាក់ព័ន្ធ
NASA ប្រកាសដំណាក់កាលទី ១ នៃផែនការមូលដ្ឋានឋានព្រះចន្ទ
NASA បានដាក់ចេញដំណាក់កាលដំបូងនៃផែនការសាងសង់មូលដ្ឋានឋានព្រះចន្ទ និងផ្តល់កុងត្រារាប់រយលានដុល្លារដល់ក្រុមហ៊ុនអាមេរិក ៤ សម្រាប់យានចុះចត យានរុករក និងដ្រូន។