អាសហ្គាបាត

ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

អាសហ្គាបាត (Ashgabat) គឺជារដ្ឋធានី និងជាទីក្រុងធំជាងគេរបស់ប្រទេសតួកមេនីស្ថាន ដែលស្ថិតនៅតំបន់អាស៊ីកណ្តាល។ យោងតាមវិគីភីឌា ទីក្រុងនេះស្ថិតនៅចន្លោះវាលខ្សាច់ការ៉ាគូម (Karakum) និងជួរភ្នំកូពែតដាក (Köpetdag) ដែលមានចម្ងាយប្រមាណ ៥០ គីឡូម៉ែត្រពីព្រំដែនប្រទេសអ៊ីរ៉ង់។ អាសហ្គាបាតមានប្រជាជនប្រមាណ ១,០៣០,០៦៣ នាក់ ហើយជាមជ្ឈមណ្ឌលនយោបាយ សេដ្ឋកិច្ច វប្បធម៌ និងការគ្រប់គ្រងរបស់ប្រទេស។ ទីក្រុងនេះត្រូវបានគេស្គាល់ទូទាំងពិភពលោកដោយសារស្ថាបត្យកម្មប្លែកៗ ដែលភាគច្រើនសាងសង់ដោយថ្មម៉ាបពណ៌ស ហើយត្រូវបានដាក់ឈ្មោះក្នុងសៀវភៅកំណត់ត្រា Guinness World Records សម្រាប់ការមានអគារប្រឈ្លាសដោយថ្មម៉ាបពណ៌សច្រើនជាងគេនៅលើពិភពលោក។ លើសពីនេះ អាសហ្គាបាតមានបណ្តាញផ្លូវថ្នល់ធំទូលាយ សួនច្បារស្អាតៗ និងវិមានដ៏ធំអស្ចារ្យជាច្រើន ដែលធ្វើឱ្យទីក្រុងនេះមានរូបរាងប្លែកក្នុងចំណោមរដ្ឋធានីពិភពលោក។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

ទីក្រុងអាសហ្គាបាតស្ថិតនៅភាគខាងត្បូងនៃប្រទេសតួកមេនីស្ថាន ជិតនឹងជើងភ្នំកូពែតដាក ដែលបង្កើតជាព្រំដែនធម្មជាតិជាមួយអ៊ីរ៉ង់។ តំបន់នេះមានអាកាសធាតុទ្វីបខ្លាំង ពោលគឺរដូវក្តៅក្តៅហួតហែង ជាមួយសីតុណ្ហភាពអាចឡើងដល់ ៤០ អង្សាសេ និងរដូវត្រជាក់ត្រជាក់ខ្លាំង ជួនកាលមានព្រិលធ្លាក់ (ដូចខែមករា ឆ្នាំ២០២៣ ដែលមានព្រិលគ្របដណ្តប់)។ ទីក្រុងនេះជាចំណុចស្ថានីយសំខាន់លើផ្លូវដែកឆ្លងកាត់សមុទ្រកាសព្យែន (Trans-Caspian Railway) ហើយមានព្រែកជីកការ៉ាគូម (Karakum Canal) ឆ្លងកាត់ ផ្តល់ទឹកសម្រាប់ប្រើប្រាស់។

យោងតាមវិគីភីឌា អាសហ្គាបាតត្រូវបានបែងចែករដ្ឋបាលជា ៤ បូរុក (boroughs) រួមមាន បាកទីយ៉ាលីក (Bagtyýarlyk), ហ្គារលីយ៉ូលី (Garaşsyzlyk), កុមប៉ូសាន (Köpetdag) និង ខារ៉ាគូម (Karakum)។ ប្រជាជនរស់នៅភាគច្រើនជាជនជាតិតួកមេន ប៉ុន្តែក៏មានជនជាតិភាគតិចដូចជា រុស្ស៊ី អ៊ូសបេគ និងអាស៊ែបៃហ្សង់ជាដើម។ ភាសាផ្លូវការគឺភាសាតួកមេន ចំណែកភាសារុស្ស៊ីនៅតែត្រូវបានប្រើប្រាស់យ៉ាងទូលំទូលាយក្នុងកិច្ចការប្រចាំថ្ងៃ និងអាជីវកម្ម។ សាសនាចម្បងគឺឥស្លាមស៊ុននី ប៉ុន្តែក៏មានសហគមន៍គ្រិស្តអូស្សូដក់រុស្ស៊ីផងដែរ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

តាមវិគីភីឌា ទីក្រុងអាសហ្គាបាតត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅឆ្នាំ១៨៨១ ជាបន្ទាយយោធារបស់ចក្រភពរុស្ស៊ី ក្រោមឈ្មោះ «អាសកាបាដ» (Askhabad)។ ក្រោយមក ទីក្រុងនេះបានក្លាយជាចំណុចប្រសព្វផ្លូវដែកដ៏សំខាន់ និងជាមជ្ឈមណ្ឌលពាណិជ្ជកម្មក្នុងតំបន់ ដោយសារតួនាទីជាច្រកផ្លូវរវាងអាស៊ីកណ្តាល និងអ៊ីរ៉ង់។ នៅដើមសតវត្សរ៍ទី២០ អាសហ្គាបាតក៏ធ្លាប់ជាទីតាំងនៃវិហារបាហៃ (Bahá'í House of Worship) ដំបូងគេនៅលើពិភពលោក ដែលសាងសង់នៅឆ្នាំ១៩០៨ ប៉ុន្តែត្រូវបានខូចខាតជាបន្តបន្ទាប់។

នៅឆ្នាំ១៩២៥ វាក្លាយជាផ្នែកនៃសហភាពសូវៀត ហើយត្រូវបានប្តូរឈ្មោះមកជាអាសហ្គាបាត។ គ្រោះមហន្តរាយដ៏ធំបំផុតមួយក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រទីក្រុងគឺរញ្ជួយដីដ៏ខ្លាំងក្នុងឆ្នាំ១៩៤៨ ដែលមានកម្រិត ៧.១ រិចទ័រ ហើយបានបំផ្លាញទីក្រុងស្ទើរទាំងស្រុង និងបណ្តាលឱ្យមនុស្សស្លាប់ជាង ១១០,០០០ នាក់ ដែលជាតួលេខមរណភាពដ៏ធ្ងន់ធ្ងរ។ ទីក្រុងនេះត្រូវបានសាងសង់ឡើងវិញជាបណ្តើរៗក្នុងអំឡុងសម័យសូវៀត ដោយមានអគារបែបសូវៀតច្រើន ក៏ដូចជាឧស្សាហកម្មវាយនភណ្ឌ (ដូចបង្ហាញលើតែមប្រៃសណីយ៍ឆ្នាំ១៩៥០)។

ក្រោយពេលតួកមេនីស្ថានទទួលបានឯករាជ្យនៅឆ្នាំ១៩៩១ ទីក្រុងនេះបានឈានចូលយុគសម័យស្ថាបត្យកម្មថ្មី ក្រោមការដឹកនាំរបស់អតីតប្រធានាធិបតី សាប៉ារមូរ៉ាត នីយ៉ាហ្សូវ (Saparmurat Niyazov) និងបន្តដោយលោក ហ្គ័របាំងហ្គូលី ប៊ែរឌីមូហាំមេដូវ (Gurbanguly Berdimuhamedow) ។ គម្រោងសំណង់ធំៗជាច្រើនត្រូវបានអនុវត្ត រួមមាន អគាររដ្ឋាភិបាល វិមានឯករាជ្យ វិហារធំៗ និងស្ពានថ្មើរជើង ដែលផ្តល់ឱ្យទីក្រុងនូវរូបរាងទំនើបនិងដ៏អស្ចារ្យ។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

សេដ្ឋកិច្ចរបស់អាសហ្គាបាតពឹងផ្អែកយ៉ាងខ្លាំងលើវិស័យរដ្ឋាភិបាល សេវាកម្ម និងឧស្សាហកម្មប្រេងនិងឧស្ម័នធម្មជាតិរបស់ប្រទេស។ តាមវិគីភីឌា ទីក្រុងនេះជាមជ្ឈមណ្ឌលពាណិជ្ជកម្ម និងហិរញ្ញវត្ថុដ៏សំខាន់ ហើយមានធនាគារ និងស្ថាប័នហិរញ្ញវត្ថុធំៗប្រមូលផ្តុំ។ ទីផ្សារប្រពៃណីដ៏ល្បីមួយគឺ តូលគុឆកា (Tolkuchka Bazaar) ដែលជាកន្លែងលក់ទំនិញដ៏ធំ ផ្តល់ជូនផលិតផលក្នុងស្រុកជាច្រើន រួមមានកម្រាលព្រំតួកមេន គ្រឿងអលង្ការ និងសិប្បកម្មផ្សេងៗ។

ខាងផ្នែកវប្បធម៌ អាសហ្គាបាតល្បីដោយសារស្ថាបត្យកម្មចម្រុះ ដែលរួមបញ្ចូលទាំងឥទ្ធិពលតួកមេនបុរាណ និងទំនើប។ ក្នុងនោះមាន វិមានអាពាហ៍ពិពាហ៍ (Wedding Palace) ដែលមានលំនាំផ្កាយប្រាំបីជ្រុង វិមានឯករាជ្យ (Independence Monument) និងវិហារធំ Türkmenbaşy Ruhy Mosque ដែលជាវិហារអ៊ីស្លាមធំជាងគេមួយនៅអាស៊ីកណ្តាល។ ទីក្រុងនេះក៏មានសារមន្ទីរជាច្រើន ដូចជា សារមន្ទីរជាតិតួកមេនីស្ថាន សាលមហោស្រប សៀកជាតិតួកមេន និងទីកន្លែងសម្រាប់កីឡាប្រណាំងសេះដ៏ធំមួយ (International Equestrian Sports Complex) ដែលឆ្លុះបញ្ចាំងពីស្រឡាញ់សេះជាប្រពៃណី។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

អាសហ្គាបាតកំពុងទទួលបានការចាប់អារម្មណ៍ពីអន្តរជាតិកាន់តែខ្លាំងឡើង ដោយសារការអភិវឌ្ឍន៍ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធយ៉ាងឆាប់រហ័ស និងការរៀបចំព្រឹត្តិការណ៍កីឡាអន្តរជាតិ។ តាមវិគីភីឌា នៅឆ្នាំ២០១៧ ទីក្រុងនេះបានធ្វើជាម្ចាស់ផ្ទះនៃការប្រកួតកីឡាអាស៊ីក្នុងសាលានិងក្បាច់គុន (Asian Indoor and Martial Arts Games) នៅឯមជ្ឈមណ្ឌលអូឡាំពិកដ៏ទំនើប ដែលមានសមត្ថភាពទទួលភ្ញៀវរាប់ម៉ឺននាក់។ ព្រឹត្តិការណ៍នេះបានទាក់ទាញអត្តពលិកមកពីប្រទេសជាង ៦០ និងបង្ហាញពីសមត្ថភាពរបស់តួកមេនីស្ថានក្នុងការធ្វើជាម្ចាស់ផ្ទះព្រឹត្តិការណ៍ធំៗ។

លើសពីនេះ អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិអាសហ្គាបាតថ្មី ដែលមានរូបរាងដូចសត្វគ្រលោ (falcon) ត្រូវបានសម្ពោធក្នុងឆ្នាំ២០១៦ ជានិមិត្តរូបនៃមហិច្ឆតារបស់ប្រទេសក្នុងការក្លាយជាមជ្ឈមណ្ឌលដឹកជញ្ជូនក្នុងតំបន់។ ទោះជាយ៉ាងណា ប្រទេសតួកមេនីស្ថាននៅតែជាប្រទេសបិទជិតមួយ ដែលមានការរឹតបន្តឹងសិទ្ធិសេរីភាពសារព័ត៌មាន និងប្រព័ន្ធនយោបាយផ្តាច់ការ។ សម្រាប់អ្នកអានខ្មែរ អាសហ្គាបាតអាចជាទីក្រុងដែលមិនសូវស្គាល់ ប៉ុន្តែការស្វែងយល់ពីទីនេះអាចផ្តល់ទស្សនវិស័យអំពីប្រទេសមួយដែលមានប្រវត្តិសាស្ត្រដ៏គួរឱ្យចាប់អារម្មណ៍ និងការរីកចម្រើនយ៉ាងគំហុក ទោះបីស្ថិតក្រោមរបបគ្រប់គ្រងដ៏តឹងរ៉ឹងក្តី។