ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមវិគីភីឌា តំបន់អាស៊ី-ប៉ាស៊ីហ្វិក (Asia-Pacific ឬ APAC) ជាតំបន់ភូមិសាស្ត្រនយោបាយ និងសេដ្ឋកិច្ចដ៏សំខាន់មួយ ដែលស្ថិតនៅជាប់នឹងមហាសមុទ្រប៉ាស៊ីហ្វិកខាងលិច និងរួមបញ្ចូលផ្នែកនៃពិភពលោកចាស់ (Old World) ដែលស្ថិតនៅខាងក្រៅតំបន់ EMEA (អឺរ៉ុប មជ្ឈិមបូព៌ា និងអាហ្វ្រិក)។ ព្រំដែនពិតប្រាកដនៃតំបន់នេះ មានភាពប្រែប្រួលអាស្រ័យលើបរិបទ ប៉ុន្តែជាទូទៅតំបន់នេះរួមបញ្ចូលប្រទេស និងដែនដីនៅតំបន់ចុងបូព៌ា (Far East) តំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍ និងតំបន់ប៉ាស៊ីហ្វិក។ ក្នុងបរិបទទូលំទូលាយជាងនេះ ប្រទេសនៅអាស៊ីកណ្ដាល និងសូម្បីតែប្រទេសនៅទ្វីបអាមេរិកដែលនៅជាប់មហាសមុទ្រប៉ាស៊ីហ្វិក ក៏អាចត្រូវបានរាប់បញ្ចូលផងដែរ។ ឧទាហរណ៍ កិច្ចសហប្រតិបត្តិការសេដ្ឋកិច្ចអាស៊ី-ប៉ាស៊ីហ្វិក (APEC) មានសមាជិកចំនួន ២១ ដោយក្នុងនោះរួមមានសេដ្ឋកិច្ចចំនួន ៥ មកពីពិភពថ្មី (New World) ដូចជា សហរដ្ឋអាមេរិក និងកាណាដា ជាដើម។

តាមវិគីភីឌា ពាក្យ "អាស៊ី-ប៉ាស៊ីហ្វិក" បានក្លាយជាការពេញនិយមចាប់តាំងពីចុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩៨០ ក្នុងវិស័យពាណិជ្ជកម្ម ហិរញ្ញវត្ថុ និងនយោបាយ។ ទោះបីជាតំបន់នេះមានសេដ្ឋកិច្ចដែលខុសៗគ្នាយ៉ាងខ្លាំងក៏ដោយ ក៏ប្រទេសនីមួយៗភាគច្រើនសុទ្ធតែជាសេដ្ឋកិច្ចទីផ្សារកំពុងរីកចម្រើន (emerging markets) ដែលកំពុងមានកំណើនគួរឲ្យកត់សម្គាល់។ ក្នុងករណីខ្លះ គេប្រើពាក្យ "អាស៊ី-ប៉ាស៊ីហ្វិក ដោយមិនរាប់បញ្ចូលជប៉ុន" (APEJ) ដើម្បីផ្ដោតលើទីផ្សារកំពុងអភិវឌ្ឍន៍។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

យោងតាមវិគីភីឌា តំបន់អាស៊ី-ប៉ាស៊ីហ្វិកជាទូទៅគ្របដណ្ដប់តំបន់អាស៊ីបូព៌ា (East Asia) អាស៊ីអាគ្នេយ៍ អូសេអានី និងក្នុងករណីខ្លះរួមបញ្ចូលអាស៊ីខាងត្បូង (South Asia) ផងដែរ។ ប្រទេសសំខាន់ៗដែលត្រូវបានចាត់ទុកថាជាផ្នែកមួយនៃតំបន់នេះរួមមាន ចិន ជប៉ុន កូរ៉េខាងត្បូង ឥណ្ឌា អូស្ត្រាលី និងប្រទេសសមាជិកអាស៊ាន។ ផ្ទៃដីសរុបគឺធំធេងណាស់ ហើយរួមបញ្ចូលប្រជាជនរាប់ពាន់លាននាក់។ តំបន់នេះមានភាពចម្រុះនៃភាសា សាសនា និងវប្បធម៌យ៉ាងខ្លាំង ដែលធ្វើឲ្យវាក្លាយជាផ្នែកមួយដ៏មានឥទ្ធិពលបំផុតនៃពិភពលោក។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

តាមវិគីភីឌា ការលេចឡើងនៃពាក្យ "អាស៊ី-ប៉ាស៊ីហ្វិក" មានទំនាក់ទំនងជាមួយនឹងកំណើនសេដ្ឋកិច្ចនៅអាស៊ីបូព៌ា និងការធ្វើសាកលភាវូបនីយកម្មនៅចុងសតវត្សរ៍ទី២០។ នៅឆ្នាំ១៩៨៩ អង្គការ APEC ត្រូវបានបង្កើតឡើង ដែលជាការទទួលស្គាល់ដំបូងមួយនៃតំបន់នេះជាក្រុមសេដ្ឋកិច្ចរួម។ ចាប់តាំងពីពេលនោះមក តំបន់អាស៊ី-ប៉ាស៊ីហ្វិកបានក្លាយជាមជ្ឈមណ្ឌលពាណិជ្ជកម្មនិងនយោបាយដ៏សំខាន់ ដោយមានកំណើនពាណិជ្ជកម្មនិងការវិនិយោគយ៉ាងឆាប់រហ័ស។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

យោងតាមវិគីភីឌា ទោះបីជាមានភាពខុសគ្នាខាងសេដ្ឋកិច្ចយ៉ាងខ្លាំងក៏ដោយ ក៏ប្រទេសនៅក្នុងតំបន់អាស៊ី-ប៉ាស៊ីហ្វិកភាគច្រើនស្ថិតក្នុងក្រុមសេដ្ឋកិច្ចទីផ្សារកំពុងរីកចម្រើន ដែលកំពុងមានកំណើនយ៉ាងលឿន។ សេដ្ឋកិច្ចធំៗដូចជា ចិន ជប៉ុន និងឥណ្ឌា បានដើរតួនាទីយ៉ាងសំខាន់ក្នុងសេដ្ឋកិច្ចពិភពលោក។ ពាណិជ្ជកម្មក្នុងតំបន់ត្រូវបានជំរុញដោយខ្សែសង្វាក់ផ្គត់ផ្គង់សកល ហើយកំពង់ផែសំខាន់ៗជាច្រើនស្ថិតនៅក្នុងតំបន់។

ផ្នែកវប្បធម៌ តំបន់អាស៊ី-ប៉ាស៊ីហ្វិកគឺជាផ្ទះរបស់អរិយធម៌បុរាណជាច្រើន ដូចជា ចិន ឥណ្ឌា និងបណ្តារដ្ឋនៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍។ ភាពចម្រុះនៃវប្បធម៌នេះរួមមានភាសា សាសនា មុខម្ហូប សិល្បៈ និងប្រពៃណីផ្សេងៗ ដែលបានផ្លាស់ប្តូរតាមរយៈពាណិជ្ជកម្ម និងបច្ចេកវិទ្យា។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

សម្រាប់អ្នកអាន KhmerPulse នៅកម្ពុជា ការយល់ដឹងអំពីតំបន់អាស៊ី-ប៉ាស៊ីហ្វិកគឺមានសារៈសំខាន់ ព្រោះកម្ពុជាជាផ្នែកមួយនៃតំបន់នេះ ទាំងក្នុងក្របខ័ណ្ឌអាស៊ាន និងកិច្ចព្រមព្រៀងពាណិជ្ជកម្មសេរីដូចជា RCEP។ ព្រឹត្តិការណ៍សំខាន់ៗដូចជា ភាពតានតឹងភូមិសាស្ត្រនយោបាយ ការផ្លាស់ប្តូរខ្សែចង្វាក់ផ្គត់ផ្គង់ និងការស្តារសេដ្ឋកិច្ចក្រោយជំងឺកូវីដ-១៩ កំពុងជះឥទ្ធិពលដល់ប្រទេសកម្ពុជា។ KhmerPulse បានរាយការណ៍អំពីប្រធានបទទាំងនេះជាប្រចាំ ដូចជាការពង្រីកឥទ្ធិពលរបស់មហាអំណាចក្នុងតំបន់ និងផលប៉ះពាល់លើពាណិជ្ជកម្មក្នុងស្រុក។