ទិដ្ឋភាពទូទៅ

តាមវីគីភីឌា ទីផ្សារហិរញ្ញវត្ថុអាស៊ី គឺជាបណ្តាញនៃទីផ្សារមូលបត្រ មូលបត្របំណុល និងរូបិយវត្ថុដែលមានទីតាំងនៅទ្វីបអាស៊ី។ ទីផ្សារទាំងនេះមានតួនាទីដ៏សំខាន់នៅក្នុងសេដ្ឋកិច្ចពិភពលោក ដោយសារកំណើនសេដ្ឋកិច្ចលឿននៃប្រទេសក្នុងតំបន់ និងចំនួនប្រជាជនវិនិយោគដ៏ច្រើនសន្ធឹកសន្ធាប់។ ផ្សារមូលបត្រធំៗរួមមាន ផ្សារមូលបត្រក្រុងតូក្យូ (TSE) នៃប្រទេសជប៉ុន ផ្សារមូលបត្រសៀងហៃ (SSE) នៃប្រទេសចិន ផ្សារមូលបត្រហុងកុង (HKEX) និងផ្សារមូលបត្របុមបៃ (BSE) នៃប្រទេសឥណ្ឌា។ យោងតាមវីគីភីឌា ក្រៅពីផ្សារមូលបត្រ ទីផ្សារអាស៊ីក៏មានទីផ្សារមូលបត្របំណុលធំៗ ដូចជាទីផ្សារមូលបត្របំណុលជប៉ុន និងទីផ្សារប្តូរប្រាក់បរទេស (forex) ដែលមានមជ្ឈមណ្ឌលនៅសិង្ហបុរី និងហុងកុង។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

មជ្ឈមណ្ឌលហិរញ្ញវត្ថុសំខាន់ៗនៅអាស៊ីមានទីតាំងនៅក្នុងទីក្រុងធំៗជាច្រើន។ តាមវីគីភីឌា ទីក្រុងតូក្យូ (ជប៉ុន) សៀងហៃ (ចិន) ហុងកុង សិង្ហបុរី និងបុមបៃ (ឥណ្ឌា) គឺជាមជ្ឈមណ្ឌលពាណិជ្ជកម្មហិរញ្ញវត្ថុដ៏សំខាន់។ ក្រៅពីនេះ ទីក្រុងសេអ៊ូល (កូរ៉េខាងត្បូង) តៃប៉ិ (តៃវ៉ាន់) បាងកក (ថៃ) គូឡាឡាំពួ (ម៉ាឡេស៊ី) និងចាកាតា (ឥណ្ឌូនេស៊ី) ក៏មានវត្តមានទីផ្សារមូលបត្រនិងសកម្មភាពហិរញ្ញវត្ថុយ៉ាងសកម្មដែរ។ ប្រជាជនក្នុងតំបន់ទាំងនេះនិយាយភាសាចម្រុះដូចជា ជប៉ុន ចិន អង់គ្លេស និងភាសាក្នុងស្រុកជាច្រើនទៀត។ អ្នកវិនិយោគនៅក្នុងទីផ្សារអាស៊ីមានទាំងវិនិយោគិនបុគ្គល និងវិនិយោគិនស្ថាប័ន ហើយចំនួនវិនិយោគិនបុគ្គលកំពុងកើនឡើងជាពិសេសនៅចិន និងឥណ្ឌា ដោយសារកំណើនថ្នាក់កណ្តាល។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ផ្សារមូលបត្រដែលមានអាយុកាលយូរជាងគេនៅអាស៊ីគឺ ផ្សារមូលបត្របុមបៃ (BSE) ត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅឆ្នាំ១៨៧៥ នាប្រទេសឥណ្ឌា។ បន្ទាប់មក ផ្សារមូលបត្រក្រុងតូក្យូ (TSE) ត្រូវបានបង្កើតនៅឆ្នាំ១៨៧៨ ហើយបានរីកចម្រើនទៅជាទីផ្សារធំជាងគេនៅអាស៊ី។ តាមវីគីភីឌា នៅពាក់កណ្តាលសតវត្សរ៍ទី២០ ប្រទេសជាច្រើនក្នុងតំបន់បានរងផលប៉ះពាល់ដោយសង្រ្គាមនិងការបិទសេដ្ឋកិច្ច តែក្រោយមកបានស្តារឡើងវិញ។ ការបើកច្រកសេដ្ឋកិច្ចចិនក្រោមការដឹកនាំរបស់លោកដេង ស៊ាវពីង នៅចុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩៧០ បាននាំឲ្យមានការបង្កើតផ្សារមូលបត្រសៀងហៃ (SSE) នៅឆ្នាំ១៩៩០ និងផ្សារមូលបត្រសិនចិន (SZSE) នៅឆ្នាំ១៩៩១។ នៅទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩៩០ វិបត្តិហិរញ្ញវត្ថុអាស៊ីឆ្នាំ១៩៩៧ បានធ្វើឲ្យទីផ្សារមូលបត្រនិងរូបិយវត្ថុជាច្រើនធ្លាក់ចុះយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ ប៉ុន្តែបណ្តាប្រទេសភាគច្រើនបានស្តារសេដ្ឋកិច្ចឡើងវិញនៅដើមទសវត្សរ៍ឆ្នាំ២០០០។ យោងតាមវីគីភីឌា ក្រោយវិបត្តិហិរញ្ញវត្ថុពិភពលោកឆ្នាំ២០០៨ ទីផ្សារអាស៊ីជាពិសេសចិនបានបន្តរីកចម្រើន ក្លាយជាកម្លាំងចលករនៃទីផ្សារពិភពលោក។ ចាប់ពីឆ្នាំ២០១០ មក ទីផ្សារមូលបត្រចិនបានពង្រីកយ៉ាងឆាប់រហ័ស ហើយនៅឆ្នាំ២០១៥ ការធ្លាក់ចុះយ៉ាងខ្លាំងនៃទីផ្សារចិនបានបង្កឲ្យមានផលប៉ះពាល់ជាសកល។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

តាមការប៉ាន់ប្រមាណរបស់វីគីភីឌា ទីផ្សារមូលបត្រអាស៊ីរួមគ្នាមានមូលធនទីផ្សារសរុបរាប់សិបពាន់លានដុល្លារអាមេរិក ដែលស្មើនឹងភាគរយយ៉ាងច្រើននៃមូលធនពិភពលោក។ ទីផ្សារទាំងនេះបម្រើជាឆានែលប្រមូលទុនដ៏សំខាន់សម្រាប់ក្រុមហ៊ុនក្នុងស្រុក និងទាក់ទាញវិនិយោគពីបរទេសយ៉ាងច្រើន។ នៅក្នុងវិស័យវប្បធម៌ ការវិនិយោគលក់រាយ (retail trading) បានក្លាយជាផ្នែកមួយនៃជីវិតប្រចាំថ្ងៃរបស់ប្រជាជនក្នុងប្រទេសមួយចំនួន ជាពិសេសចិន ដែលមានកម្មវិធីជួញដូរតាមទូរស័ព្ទដៃប្រើប្រាស់យ៉ាងទូលំទូលាយ។ តាមវីគីភីឌា ការប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យាហិរញ្ញវត្ថុ (fintech) បានជម្រុញឲ្យមានកំណើនវិនិយោគិនថ្មីៗ និងធ្វើឲ្យទីផ្សារកាន់តែងាយស្រួល។ ទន្ទឹមគ្នានេះ សហគមន៍សេដ្ឋកិច្ចអាស៊ាន (AEC) បានជម្រុញកិច្ចសហប្រតិបត្តិការហិរញ្ញវត្ថុ ដូចជាគម្រោង ASEAN Trading Link ដែលមានគោលបំណងភ្ជាប់ផ្សារមូលបត្រក្នុងតំបន់។ យោងតាមវីគីភីឌា ប្រព័ន្ធធនាគារនិងហិរញ្ញវត្ថុនៅអាស៊ីបានអភិវឌ្ឍរួមគ្នា ដោយមានការចូលរួមពីធនាគារកណ្តាលនិងស្ថាប័នអន្តរជាតិ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

សម្រាប់អ្នកអាន KhmerPulse នៅកម្ពុជា ទីផ្សារហិរញ្ញវត្ថុអាស៊ីមានភាពពាក់ព័ន្ធដោយផ្ទាល់ តាមរយៈផ្សារមូលបត្រកម្ពុជា (CSX) ដែលត្រូវបានបង្កើតឡើងក្នុងឆ្នាំ២០១១ និងជាសមាជិកនៃសហគមន៍ទីផ្សារមូលបត្រអាស៊ី។ តាមវីគីភីឌា CSX ផ្តល់វេទិកាសម្រាប់ក្រុមហ៊ុនកម្ពុជារៃអង្គាសទុន ដែលរួមចំណែកដល់ការអភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ចជាតិ។ ជាមួយគ្នានេះ កម្ពុជាកំពុងអភិវឌ្ឍទីផ្សារមូលបត្ររបស់ខ្លួនជាបណ្តើរៗ ហើយក្រុមហ៊ុនកាន់តែច្រើនកំពុងចុះបញ្ជីជាសាធារណៈ។ ការវិវត្តនៃទីផ្សារធំៗដូចជាចិន ជប៉ុន និងអាស៊ាន អាចជះឥទ្ធិពលដល់លំហូរទុនមកកម្ពុជា និងស្ថិរភាពរូបិយវត្ថុ។ ក្នុងប៉ុន្មានឆ្នាំថ្មីៗនេះ ភាពតានតឹងពាណិជ្ជកម្មរវាងចិននិងសហរដ្ឋអាមេរិក និងជំងឺរាតត្បាតសកល បានបង្កើតឲ្យមានការប្រែប្រួលយ៉ាងខ្លាំងនៅក្នុងទីផ្សារអាស៊ី ដែលត្រូវបានរាយការណ៍យ៉ាងទូលំទូលាយដោយ Bloomberg និង Reuters។ អ្នកវិនិយោគកម្ពុជានិងអ្នកសង្កេតការណ៍ចាំបាច់ត្រូវតាមដាននិន្នាការទាំងនេះដើម្បីពង្រឹងការសម្រេចចិត្តហិរញ្ញវត្ថុ។