ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

អាសាម គឺជារដ្ឋមួយនៅភាគឦសាននៃប្រទេសឥណ្ឌា ដែលស្ថិតនៅខាងត្បូងជួរភ្នំហិម៉ាល័យបូព៌ា និងមានទីតាំងនៅតាមជ្រលងទន្លេព្រហ្មមុត្រា (Brahmaputra) និងទន្លេបារាក់ (Barak)។ យោងតាមវិគីភីឌា រដ្ឋនេះមានផ្ទៃដី ៧៨ ៤៣៨ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ និងជារដ្ឋធំជាងគេទីពីរនៅភាគឦសានឥណ្ឌា បើគិតតាមផ្ទៃដី។ យោងតាមជំរឿនឆ្នាំ ២០១១ រដ្ឋអាសាមមានប្រជាជន ៣១,២ លាននាក់ ដែលធ្វើឱ្យវាក្លាយជារដ្ឋដែលមានប្រជាជនច្រើនជាងគេនៅក្នុងតំបន់នេះ។ រដ្ឋអាសាមមានព្រំប្រទល់ជាប់ប្រទេសប៊ូតាននៅខាងជើង និងបង់ក្លាដែសនៅភាគនិរតី ហើយក៏មានព្រំប្រទល់ជាប់រដ្ឋឥណ្ឌាផ្សេងទៀតដូចជា អរុណាចាល់ប្រាដេស ណាកាឡែន ម៉ានីពួ មេហ្គាឡាយ៉ា ទ្រីពូរ៉ា មីហ្សូរ៉ាម និងបេងហ្គាល់ខាងលិចជាដើម។ ទីក្រុងឌីសពួរ (Dispur) គឺជារដ្ឋធានីនៃរដ្ឋអាសាម ខណៈឌីប្រុហ្គារ (Dibrugarh) ជារដ្ឋធានីទីពីរ ហើយទីក្រុងហ្គូវ៉ាហាទី (Guwahati) គឺជាទីក្រុងធំជាងគេ។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

តាមវិគីភីឌា ភូមិសាស្ត្ររដ្ឋអាសាមត្រូវបានគ្របដណ្ដប់ដោយជ្រលងទន្លេព្រហ្មមុត្រាដ៏ធំល្វឹងល្វើយ ដែលមានដីមានជីជាតិសម្រាប់កសិកម្ម និងមានព្រៃឈើក្រាស់នៅតាមតំបន់ភ្នំ។ ទន្លេបារាក់នៅភាគខាងត្បូងក៏ជាជ្រលងសំខាន់មួយដែរ។ អាសាមមានអាកាសធាតុមូសុងត្រូពិច ដែលនាំមកនូវភ្លៀងធ្លាក់ខ្លាំងក្នុងរដូវមូសុង។ តំបន់នេះសម្បូរទៅដោយជីវចម្រុះ រួមទាំងឧទ្យានជាតិកាហ្ស៊ីរង្គា (Kaziranga) ដែលជាជម្រករបស់សត្វរមាសស្នែងមួយ (one-horned rhinoceros) និងសត្វកម្រជាច្រើនទៀត។ កោះមចូលី (Majuli) នៅក្នុងទន្លេព្រហ្មមុត្រា គឺជាកោះទន្លេធំជាងគេបំផុតលើពិភពលោក និងជាមជ្ឈមណ្ឌលវប្បធម៌ដ៏សំខាន់។

យោងតាមជំរឿនឆ្នាំ ២០១១ អាសាមមានប្រជាជនប្រមាណ ៣១,២ លាននាក់ ដែលមានភាពចម្រុះជាតិពន្ធុយ៉ាងខ្លាំង។ ក្រុមជនជាតិសំខាន់ៗរួមមាន អាសាមី (Assamese) បូដូ (Bodo) កាប៊ី (Karbi) មីស៊ីង (Mising) និងជនជាតិដើមភាគតិចជាច្រើនទៀត។ ភាសាអាសាមី គឺជាភាសាផ្លូវការ ហើយក៏មានភាសាបូដូ និងភាសាបេងហ្គាលីត្រូវបានទទួលស្គាល់ផងដែរ។ សាសនាហិណ្ឌូគឺជាសាសនាភាគច្រើន ប៉ុន្តែក៏មានសាសនាឥស្លាម គ្រិស្តសាសនា និងសាសនាប្រពៃណីផ្សេងទៀតផងដែរ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

តាមវិគីភីឌា ប្រវត្តិសាស្ត្ររដ្ឋអាសាមចាប់ផ្ដើមពីនគរបុរាណហៅថា កាមរូប៉ា (Kamarupa) ដែលមានអំណាចនៅចន្លោះសតវត្សទី៤ ដល់ទី១២ ដោយមានរាជវង្សវរម័ន (Varman) ម្លេច្ឆៈ (Mlechchha) និងប៉ាឡា (Pala) គ្រប់គ្រង។ នគរនេះត្រូវបានរៀបរាប់នៅក្នុងរឿងមហាភារតៈ (Mahabharata) និងឯកសារបុរាណផ្សេងទៀត។

សម័យកណ្ដាលគឺជាយុគនៃរាជវង្សអាហោម (Ahom) ដែលចាប់ផ្ដើមគ្រប់គ្រងនៅឆ្នាំ ១២២៨ និងសោយរាជ្យអស់រយៈពេលជិត ៦០០ ឆ្នាំ រហូតដល់ការចូលមករបស់ចក្រភពអង់គ្លេស។ រាជវង្សអាហោមបានទប់ទល់នឹងការឈ្លានពានរបស់ចក្រភពមុហ្គាល (Mughal) ជាច្រើនលើក ជាពិសេសសមរភូមិសារ៉ៃហ្កាត (Battle of Saraighat) ក្នុងឆ្នាំ ១៦៧១ ក្រោមការដឹកនាំរបស់មេទ័ព ឡាឆិត បរភូកាន (Lachit Borphukan) ដែលបានបង្ក្រាបកងទ័ពមុហ្គាលយ៉ាងដាច់អហង្ការ។ ក្រៅពីនេះ ក៏មាននគរកុច (Koch) និងកាឆារី (Kachari) ដែលមានឥទ្ធិពលនៅក្នុងតំបន់ដែរ។

នៅឆ្នាំ ១៨២៦ ក្រោយសន្ធិសញ្ញាយ៉ាន់ដាបូ (Treaty of Yandabo) អាសាមត្រូវបានបញ្ចូលទៅក្នុងអាណាចក្រអង់គ្លេស។ ក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់អង់គ្លេស អាសាមបានក្លាយជាផ្នែកមួយនៃខេត្តបេងហ្គាល់ភាគខាងកើត និងអាសាម ហើយក្រោយមកបានដើរតួនាទីសំខាន់ក្នុងឧស្សាហកម្មតែ។ ក្រោយឯករាជ្យឥណ្ឌា អាសាមបានឆ្លងកាត់ការផ្លាស់ប្ដូរព្រំប្រទល់ជាច្រើន ដោយរដ្ឋណាកាឡែន មេហ្គាឡាយ៉ា មីហ្សូរ៉ាម និងអរុណាចាល់ប្រាដេស ត្រូវបានបង្កើតឡើងពីទឹកដីអាសាមដើម។ រដ្ឋធានីក៏ត្រូវបានផ្លាស់ពីទីក្រុងស៊ីល្លុង (Shillong) ទៅកាន់ឌីសពួរ ជាយក្រុងហ្គូវ៉ាហាទី។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមវិគីភីឌា សេដ្ឋកិច្ចរដ្ឋអាសាមពឹងផ្អែកយ៉ាងខ្លាំងលើកសិកម្ម ជាពិសេសការដាំស្រូវ តែ និងជីវ៉ាន់ស៊ុយ។ អាសាមគឺជាតំបន់ដាំតែធំជាងគេនៅលើពិភពលោក ហើយតែអាសាមមានរសជាតិឈ្ងុយឆ្ងាញ់ពិសេស ដោយសារវាត្រូវបានដាំនៅរយៈកម្ពស់ទាបជិតនីវ៉ូទឹកសមុទ្រ។ ក្រៅពីនេះ អាសាមក៏សម្បូរទៅដោយធនធានរ៉ែដូចជា ប្រេងឆៅ (នៅតំបន់ឌីកបយ Digboi ដែលជាអណ្ដូងប្រេងចំណាស់ជាងគេនៅឥណ្ឌា) ឧស្ម័នធម្មជាតិ ថ្មកំបោរ និងធ្យូងថ្ម។ វិស័យទេសចរណ៍ក៏មានសារៈសំខាន់ផងដែរ ដោយសារសម្បត្តិធម្មជាតិ និងប្រវត្តិសាស្ត្រដ៏សម្បូរបែប។

វប្បធម៌អាសាមគឺជាការរួមបញ្ចូលគ្នានៃប្រពៃណីជនជាតិដើមភាគតិច និងឥទ្ធិពលពីខាងក្រៅ។ ពិធីបុណ្យប៊ីហ៊ូ (Bihu) គឺជាពិធីបុណ្យសំខាន់ជាងគេ ដែលមានបីប្រភេទគឺ បុណ្យរ៉ុងហ្កាលី (Rongali) បុណ្យកុងហ្កាលី (Kongali) និងបុណ្យភោហ្កាលី (Bhogali) ដែលប្រារព្ធធ្វើឡើងតាមរដូវកាលកសិកម្ម។ របាំប៊ីហ៊ូ និងតន្ត្រីប្រពៃណីគឺជាផ្នែកមួយនៃជីវិតរស់នៅ។ របាំសាទ្រីយ៉ា (Sattriya) គឺជារបាំបុរាណមួយក្នុងចំណោមរបាំបុរាណទាំងប្រាំបីរបស់ឥណ្ឌា។ សម្លៀកបំពាក់ប្រពៃណីរួមមាន មេខេឡា ឆាឌ័រ (Mekhela Chador) សម្រាប់នារី និងឌូទី (Dhoti) សម្រាប់បុរស។ មួកចាបី (Jaapi) និងកន្សែងហ្កាម៉ូសា (Gamosa) គឺជានិមិត្តសញ្ញាវប្បធម៌ដ៏លេចធ្លោ។ ម្ហូបអាហារអាសាមភាគច្រើនមានបាយ ត្រី សាច់ និងបន្លែដែលមានរសជាតិហឺរបន្តិច ដោយប្រើម្រេចខ្មោច (Bhut Jolokia) ដែលជាម្រេចហឺរជាងគេបំផុតនៅលើពិភពលោក។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

ក្នុងបរិបទបច្ចុប្បន្ន រដ្ឋអាសាមនៅតែជាប្រធានបទព័ត៌មានញឹកញាប់ ដោយសារបញ្ហាជាច្រើនដូចជា ជម្លោះព្រំប្រទល់រដ្ឋ (ឧទាហរណ៍ ជាមួយមេហ្គាឡាយ៉ា និងណាកាឡែន) គ្រោះទឹកជំនន់ និងការបាក់ច្រាំងទន្លេព្រហ្មមុត្រាដែលកើតឡើងជារៀងរាល់ឆ្នាំ ការជជែកវែកញែកអំពីសញ្ជាតិ និងការចុះបញ្ជីសញ្ជាតិជាតិ (National Register of Citizens - NRC) ព្រមទាំងការអភិវឌ្ឍហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធដូចជា ស្ពាន និងផ្លូវដែកជាដើម។ តាមវិគីភីឌា អាសាមក៏ជាមជ្ឈមណ្ឌលអប់រំដ៏សំខាន់មួយនៅភាគឦសានឥណ្ឌា ដោយមានវិទ្យាស្ថានបច្ចេកវិទ្យាឥណ្ឌា IIT Guwahati សាកលវិទ្យាល័យឌីប្រុហ្គារ និងសាកលវិទ្យាល័យហ្គូវ៉ាហាទីជាដើម។ លើសពីនេះ ឧទ្យានជាតិកាហ្ស៊ីរង្គានៅតែជាគោលដៅទេសចរណ៍ដ៏សំខាន់សម្រាប់ភ្ញៀវទេសចរអន្តរជាតិ ដែលចង់ទស្សនាសត្វរមាសស្នែងមួយដ៏កម្រ។ នៅលើឆាកអន្តរជាតិ អាសាមដើរតួនាទីជាច្រករបៀងយុទ្ធសាស្ត្ររវាងឥណ្ឌា និងអាស៊ីអាគ្នេយ៍ តាមរយៈគោលនយោបាយ «សម្លឹងទៅខាងកើត» (Act East Policy) របស់ឥណ្ឌា។