ទិដ្ឋភាពទូទៅ

តាមវិគីភីឌាជាភាសាអង់គ្លេស អំពើវាយប្រហារគឺជាពាក្យបច្ចេកទេសក្នុងវិស័យច្បាប់ ដែលសំដៅលើអំពើរបស់មនុស្សម្នាក់ដែលបង្កឱ្យមានការខូចខាតផ្នែករាងកាយ ឬការប៉ះពាល់រាងកាយដែលមនុស្សម្នាក់ទៀតមិនចង់បាន។ ក្នុងនិយមន័យច្បាប់មួយចំនួន អំពើនេះក៏រួមបញ្ចូលទាំងការគំរាមកំហែង ឬការប៉ុនប៉ងធ្វើអំពើបែបនេះផងដែរ។

វិគីភីឌាបានរាយការណ៍ថា អំពើវាយប្រហារគឺជាទាំងឧក្រិដ្ឋកម្ម និងជាអំពើខុសច្បាប់ផ្នែករដ្ឋប្បវេណី (tort)។ ដូច្នេះ វាអាចនាំទៅរកការបន្តបន្ទុកតាមផ្លូវព្រហ្មទណ្ឌ ការទទួលខុសត្រូវផ្នែករដ្ឋប្បវេណី ឬទាំងពីរផ្សំគ្នា។

ឯកសារដដែលបន្តថា អំពើវាយប្រហារអាចប្រព្រឹត្តដោយមាន ឬគ្មានអាវុធ ហើយកម្រិតនៃអំពើនេះអាចមានចាប់ពីហិង្សាផ្ទាល់ខ្លួន រហូតដល់ការគំរាមកំហែងប្រើហិង្សា។ នេះធ្វើឱ្យអំពើវាយប្រហារមានវិសាលភាពធំជាងការប៉ះពាល់រាងកាយធម្មតា ព្រោះវាអាចរួមបញ្ចូលទាំងការគំរាមកំហែងដោយពាក្យសម្ដី។

និយមន័យផ្នែកច្បាប់ និងធាតុផ្សំ

តាមវិគីភីឌា អំពើវាយប្រហារក៏ត្រូវបានកំណត់ថាជាអំពើព្រហ្មទណ្ឌ ដែលមនុស្សម្នាក់បង្កឱ្យមនុស្សម្នាក់ទៀតមានការភ័យខ្លាចពីការខូចខាតផ្នែករាងកាយ ឬការប៉ះពាល់ដែលជាការប្រមាថ ដោយចេតនា។ ធាតុសំខាន់នៅទីនេះគឺចេតនា ពោលគឺអ្នកប្រព្រឹត្តត្រូវមានបំណងបង្កឱ្យមានការភ័យខ្លាច ឬការប៉ះពាល់នោះ។

វិគីភីឌាបន្តថា អំពើវាយប្រហារត្រូវបានគេចាត់ទុកជាញឹកញាប់ថាជាការប៉ុនប៉ងប្រព្រឹត្តអំពើប្រើកម្លាំងរាងកាយ (battery) ដែលមានន័យថាការប្រើកម្លាំងរាងកាយដោយចេតនាប្រឆាំងនឹងមនុស្សម្នាក់ទៀត។ ក្នុងន័យនេះ អំពើវាយប្រហារអាចមើលឃើញជាសកម្មភាពឆ្ពោះទៅរកការប្រើកម្លាំងរាងកាយជាក់ស្តែង។

លើសពីនេះ និយមន័យមួយទៀតដែលអាចរកឃើញនៅក្នុងប្រព័ន្ធច្បាប់ជាច្រើន គឺការបង្កឱ្យមានការភ័យខ្លាច ការថប់បារម្ភ ឬការភ័យតក់ស្លុត ដោយចេតនា។ និយមន័យនេះបង្ហាញថា អំពើវាយប្រហារមិនចាំបាច់ទាមទារឱ្យមានការប៉ះពាល់រាងកាយជាក់ស្តែងទេ ប្រសិនបើជនរងគ្រោះមានការភ័យខ្លាចដោយសារការគំរាមកំហែងរបស់អ្នកប្រព្រឹត្ត។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ឯកសារយោងរបស់វិគីភីឌាមិនបានផ្តល់ព័ត៌មានលម្អិតអំពីកាលបរិច្ឆេទ ឬព្រឹត្តិការណ៍ប្រវត្តិសាស្ត្រជាក់លាក់នៃអំពើវាយប្រហារទេ។ ប៉ុន្តែឯកសារនោះបង្ហាញថា គំនិតច្បាប់នេះត្រូវបានទទួលស្គាល់នៅក្នុងប្រព័ន្ធច្បាប់ជាច្រើន ហើយនិយមន័យរបស់វាមានភាពខុសគ្នាពីប្រព័ន្ធច្បាប់មួយទៅប្រព័ន្ធច្បាប់មួយ។

យោងតាមវិគីភីឌា ប្រព័ន្ធច្បាប់ខ្លះកំណត់អំពើវាយប្រហារថាជាការបង្កឱ្យមានការភ័យខ្លាច ឬភាពរន្ធត់ដោយចេតនា ខណៈដែលនិយមន័យដែលគេប្រើជាទូទៅចាត់ទុកវាជាការប៉ុនប៉ងប្រព្រឹត្តអំពើប្រើកម្លាំងរាងកាយ។ ភាពខុសគ្នានេះបង្ហាញថា ប្រព័ន្ធច្បាប់នីមួយៗមានវិធីសាស្ត្រផ្ទាល់ខ្លួន ក្នុងការកំណត់ថាអំពើណាមួយត្រូវចាត់ទុកជាអំពើវាយប្រហារ។

ទណ្ឌកម្ម និងផលវិបាកផ្នែកច្បាប់

ប្រភព: Wikipedia

តាមវិគីភីឌា ផលវិបាកនៃអំពើវាយប្រហារអាចមានភាពខុសគ្នាយ៉ាងខ្លាំង អាស្រ័យលើភាពធ្ងន់ធ្ងរនៃអំពើ។ ទោសអាចមានចាប់ពីការផាកពិន័យ ការជាប់គុក រហូតដល់ទោសប្រហារជីវិត ក្នុងករណីដែលធ្ងន់ធ្ងរបំផុត។

ដោយសារអំពើវាយប្រហារជាទាំងអំពើព្រហ្មទណ្ឌ និងជាអំពើខុសច្បាប់ផ្នែករដ្ឋប្បវេណី ការទទួលខុសត្រូវតាមផ្លូវរដ្ឋប្បវេណីអាចកើតឡើងដោយឡែក ឬរួមជាមួយនីតិវិធីព្រហ្មទណ្ឌ។ នេះមានន័យថា ជនល្មើសអាចប្រឈមមុខទាំងការជាប់ទោសព្រហ្មទណ្ឌ និងការទទួលខុសត្រូវផ្នែករដ្ឋប្បវេណីក្នុងពេលតែមួយ។

ការសិក្សារបស់ក្រសួងយុត្តិធម៌សហរដ្ឋអាមេរិក ដែលបង្ហាញក្នុងរូបភាពខាងលើ គឺជាឧទាហរណ៍មួយនៃការចងក្រងទិន្នន័យជាផ្លូវការ ស្តីពីការកាត់ទោសឧក្រិដ្ឋកម្មនៅតុលាការរដ្ឋ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

សម្រាប់អ្នកអាន KhmerPulse ការយល់ដឹងអំពីអំពើវាយប្រហារមានសារៈសំខាន់ ព្រោះពាក្យនេះលេចឡើងជាញឹកញាប់នៅក្នុងសេចក្តីរាយការណ៍ព័ត៌មានអំពីឧក្រិដ្ឋកម្ម និងសកម្មភាពតុលាការនៅជុំវិញពិភពលោក។

តាមវិគីភីឌា ព្រំដែនរវាងការគំរាមកំហែងដោយពាក្យសម្ដី និងការប៉ះពាល់រាងកាយជាក់ស្តែង មានភាពខុសគ្នាទៅតាមប្រព័ន្ធច្បាប់នីមួយៗ។ ដូច្នេះ ក្នុងសំណុំរឿងជាក់ស្តែង ការកំណត់ថាអំពើណាមួយស្ថិតក្នុងកម្រិតណា គឺអាស្រ័យលើច្បាប់នៃប្រទេសនោះ។

ការយល់ដឹងអំពីលក្ខណៈពីរផ្នែកនៃអំពើវាយប្រហារ — ជាអំពើព្រហ្មទណ្ឌ និងជាអំពើខុសច្បាប់រដ្ឋប្បវេណី — ក៏ជួយឱ្យអ្នកអានយល់ច្បាស់អំពីនីតិវិធីផ្សេងៗគ្នា ដែលអាចកើតឡើងបន្ទាប់ពីហេតុការណ៍ហិង្សា។ ចំណែកកម្រិតទោស ដែលអាចរាប់ពីការផាកពិន័យរហូតដល់ទោសប្រហារជីវិត បង្ហាញថាប្រធានបទនេះពាក់ព័ន្ធផ្ទាល់នឹងសុវត្ថិភាព និងសិទ្ធិរបស់ប្រជាជន។