អត្តពលិក

ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមវីគីភីឌា ពាក្យ «អត្តពលិក» ត្រូវបានប្រើប្រាស់ជាទូទៅដើម្បីសំដៅទៅលើបុគ្គលដែលចូលរួមក្នុងកីឡាមួយឬច្រើនប្រភេទ ដែលទាមទារនូវសមត្ថភាពរាងកាយដូចជាកម្លាំង ល្បឿន ថាមពល ឬការស៊ូទ្រាំ។ និយមន័យនេះគ្របដណ្តប់លើកីឡាករក្នុងវិស័យផ្សេងៗ ចាប់ពីអ្នករត់ប្រណាំង អ្នកហែលទឹក កីឡាករបាល់ទាត់ រហូតដល់អ្នកលើកទម្ងន់ជាដើម។ ទោះយ៉ាងណា វីគីភីឌាបានកត់សម្គាល់ថា ក្នុងបរិបទខ្លះ ពាក្យ «អត្តពលិក» ត្រូវបានប្រើជាពិសេសសម្រាប់តែអ្នកចូលរួមក្នុងកីឡាអត្តពលកម្ម (track and field) ដូចជាការរត់ប្រណាំង ការលោត និងការបោះជាដើម ដោយមិនរាប់បញ្ចូលកីឡាករក្នុងកីឡាជាក្រុមដូចជាបាល់ទាត់ ឬបាល់បោះនោះទេ។ មួយវិញទៀត ក៏មាននិយមន័យទីបីដែលពង្រីកពាក្យនេះដល់ជនណាដែលមានកាយសម្បទាមាំមួន ទោះបីមិនចូលរួមប្រកួតប្រជែងក៏ដោយ។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

អត្តពលិកមិនត្រូវបានកំណត់ដោយព្រំដែនភូមិសាស្ត្រ ឬលក្ខណៈប្រជាសាស្ត្រណាមួយឡើយ។ យោងតាមវីគីភីឌា កីឡាគឺជាសកលភាសាដែលរួបរួមមនុស្សជាតិ ហើយអត្តពលិកឆ្នើមៗអាចកើតមានពីគ្រប់ទ្វីប។ ឧទាហរណ៍ជាក់ស្តែង ជីម ថូប (Jim Thorpe) ជាជនជាតិដើមអាមេរិកាំង ដែលបានឈ្នះមេដាយមាសទាំងក្នុងវិញ្ញាសាប៉ង់តាថ្លុននិងដេកាថ្លុននៅអូឡាំពិករដូវក្តៅឆ្នាំ១៩១២ ដោយបង្ហាញថាទេពកោសល្យកីឡាមិនប្រកាន់ពូជសាសន៍ឬឋានៈសង្គមឡើយ។ នៅសម័យទំនើប អត្តពលិកបានលេចមុខពីគ្រប់តំបន់ រួមទាំងអាហ្វ្រិក អាស៊ី និងអឺរ៉ុប ដែលធ្វើឲ្យពិភពកីឡាកាន់តែសម្បូរបែប។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

ប្រវត្តិនៃអត្តពលិកមានឫសគល់យ៉ាងជ្រៅក្នុងអតីតកាល។ តាមវីគីភីឌា ភស្តុតាងបុរាណវត្ថុដូចជារូបគំនូរលើសេរ៉ាមិចពីសតវត្សទី៤ មុនគ្រិស្តសករាជ បង្ហាញអំពីអ្នករត់ប្រណាំង ដែលបញ្ជាក់ថាការប្រកួតកីឡាមានតួនាទីសំខាន់ក្នុងសង្គមមនុស្សតាំងពីយូរយារណាស់មកហើយ។ នៅសម័យក្រិកបុរាណ អត្តពលិកត្រូវបានគេគោរពបូជា ហើយការប្រកួតកីឡាអូឡាំពិកបុរាណដែលចាប់ផ្តើមនៅឆ្នាំ៧៧៦ មុនគ.ស. គឺជាព្រឹត្តិការណ៍ដ៏ធំមួយដែលមានទំនាក់ទំនងនឹងសាសនានិងព្រះរាជពិធី។ ក្រោយពីការផ្អាកអស់រាប់ពាន់ឆ្នាំ កីឡាអូឡាំពិកទំនើបត្រូវបានរស់ឡើងវិញនៅទីក្រុងអាថែនស៍ ប្រទេសក្រិក ក្នុងឆ្នាំ១៨៩៦ ក្រោមការដឹកនាំរបស់លោកព្យែរ ដឺ គូប៊ឺតាំង។ យោងតាមវីគីភីឌា ការរស់ឡើងវិញនេះបានផ្តល់កំណើតដល់អត្តពលិកសម័យថ្មី ដែលដំបូងឡើយជាអ្នកស្ម័គ្រចិត្ត ប៉ុន្តែក្រោយមកបានវិវត្តទៅជាអ្នកជំនាញពេញសិទ្ធិ ដោយទទួលបានការហ្វឹកហាត់យ៉ាងម៉ត់ចត់ និងប្រាក់ឈ្នួលសម្រាប់ការប្រកួត។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

អត្តពលិកបានក្លាយជាកម្លាំងសេដ្ឋកិច្ចដ៏សំខាន់មួយនៅសតវត្សទី២១។ តាមវីគីភីឌា អត្តពលិកអាជីពអាចទទួលបានប្រាក់ចំណូលយ៉ាងច្រើនពីកិច្ចសន្យាជាមួយក្លឹប និងពីការឧបត្ថម្ភរបស់ក្រុមហ៊ុនធំៗ។ ព្រឹត្តិការណ៍កីឡាធំៗដូចជាកីឡាអូឡាំពិក ការប្រកួតបាល់ទាត់ពិភពលោក (FIFA World Cup) និងការប្រកួតកីឡាអាជីពផ្សេងៗ អាចទាក់ទាញអ្នកគាំទ្ររាប់ពាន់លាននាក់ និងបង្កើតចំណូលរាប់ពាន់លានដុល្លារ។ ឧទាហរណ៍ អាហ្សាហ្វា ផូវែល (Asafa Powell) ជាអត្តពលិករត់ប្រណាំងជនជាតិចាម៉ៃកា ដែលយោងតាមវីគីភីឌា បានកាន់កាប់កំណត់ត្រារត់ ១០០ ម៉ែត្រក្រោម ១០ វិនាទីច្រើនជាងគេ ហើយបានក្លាយជាតារាល្បីដែលមានឥទ្ធិពលខាងពាណិជ្ជកម្មយ៉ាងខ្លាំង។ ខាងផ្នែកវប្បធម៌ អត្តពលិកត្រូវបានចាត់ទុកជាគំរូនៃការតស៊ូ វិន័យ និងស្មារតីកីឡា ហើយពួកគេមានឥទ្ធិពលយ៉ាងធំធេងទៅលើយុវជន ដោយជំរុញឲ្យមានការចូលរួមក្នុងសកម្មភាពកីឡា និងការថែទាំសុខភាព។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

នៅក្នុងបរិបទបច្ចុប្បន្ន អត្តពលិកបានបង្ហាញថាការកំណត់អាយុមិនមែនជាឧបសគ្គរារាំងសមិទ្ធផលកីឡាឡើយ។ តាមវីគីភីឌា គីម ខូលីន (Kim Collins) ជាអត្តពលិកជនជាតិសាំងគីតនិងនេវីស ដែលជាបុគ្គលតែម្នាក់គត់ក្នុងវ័យ ៤០ ឆ្នាំឡើងទៅ ដែលអាចបំបែករបាំង ១០ វិនាទីក្នុងការរត់ ១០០ ម៉ែត្របាន។ សមិទ្ធផលនេះគឺជាការលើកទឹកចិត្តឲ្យអត្តពលិកគ្រប់វ័យបន្តប្រឹងប្រែង។ សម្រាប់អ្នកអានរបស់ចង្វាក់ខ្មែរ ការយល់ដឹងពីអត្តពលិកគឺមានសារៈសំខាន់ ពីព្រោះកីឡាបានក្លាយជាផ្នែកមួយនៃជីវិតប្រចាំថ្ងៃ មិនថាតាមរយៈការមើលការប្រកួត ឬការចូលរួមលេងដោយផ្ទាល់នោះទេ។ នៅកម្ពុជា អត្តពលិកខ្មែរកំពុងខិតខំប្រឹងប្រែងដើម្បីឈានទៅប្រកួតប្រជែងលើឆាកអន្តរជាតិ ជាពិសេសក្នុងព្រឹត្តិការណ៍ស៊ីហ្គេម (SEA Games) និងអាស៊ីហ្គេម (Asian Games) ដែលកំពុងទាក់ទាញការចាប់អារម្មណ៍ពីសាធារណជនកាន់តែខ្លាំងឡើង។