ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមសព្វវចនាធិប្បាយ Wikipedia កីឡាអត្តពលកម្មគឺជាក្រុមនៃព្រឹត្តិការណ៍កីឡាដែលរួមមានការរត់ប្រណាំង ការលោត និងការបោះ។ ការប្រកួតតាមផ្លូវនិងក្រឡោប (track and field) គឺជាទម្រង់ទូទៅបំផុត ដោយរួមមានវិញ្ញាសារត់ចម្ងាយខ្លី មធ្យម និងវែង ការរត់ឆ្លងឧបសគ្គ ការរត់បណ្តាក់ទង់ ព្រមទាំងការលោតផ្លោះ លោតខ្ពស់ លោតបីដំណាក់ លោតឈើង និងការបោះគ្រាប់ដែក ឌីស លំពែង និងញញួរផងដែរ។ ព្រឹត្តិការណ៍អត្តពលកម្មដទៃទៀតរួមមាន ការរត់ផ្លូវ (road running) ដូចជាម៉ារ៉ាតុង ការរត់ឆ្លងកាត់ដីដាច់ស្រយាល (cross-country) និងការដើរប្រណាំង (race walking)។ កីឡានេះត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជា“កីឡាមាតាបិតា” ព្រោះចលនាមូលដ្ឋានរបស់មនុស្សគឺការរត់ ការលោត និងការបោះ។ អង្គការគ្រប់គ្រងកីឡាអត្តពលកម្មពិភពលោកគឺ World Athletics (អតីត IAAF) ដែលបានបង្កើតឡើងនៅឆ្នាំ១៩១២ និងទទួលបន្ទុករៀបចំព្រឹត្តិការណ៍ធំៗដូចជាជើងឯកពិភពលោក និងការធ្វើបច្ចុប្បន្នភាពឯតទគ្គកម្ម។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

តាម Wikipedia កីឡាអត្តពលកម្មត្រូវបានអនុវត្តនៅទូទាំងពិភពលោក ដោយមានប្រពៃណីរឹងមាំនៅក្នុងតំបន់ជាច្រើន។ សហរដ្ឋអាមេរិកជាប្រទេសឈានមុខខាងការប្រកួតតាមផ្លូវនិងក្រឡោប ខណៈប្រទេសការ៉ាបៀន ជាពិសេសហ្សាម៉ាអ៊ីក មានភាពល្បីល្បាញខាងវិញ្ញាសារត់ចម្ងាយខ្លី។ នៅទ្វីបអាហ្វ្រិកខាងកើត ប្រទេសកេនយ៉ា និងអេត្យូពី បានផលិតអ្នករត់ចម្ងាយវែងឆ្នើមជាច្រើនរូប។ កីឡាករអត្តពលកម្មមានភាពចម្រុះ ដោយរាប់បញ្ចូលទាំងបុរស ស្ត្រី យុវជន មនុស្សវ័យចាស់ (masters athletics) និងជនពិការដែលចូលរួមក្នុងកីឡា Paralympics។ ព្រឹត្តិការណ៍ម៉ារ៉ាតុងធំៗដូចជានៅទីក្រុងញូវយ៉ក បូស្តុន និងឡុងដ៍ បានទាក់ទាញអ្នកចូលរួមរាប់ម៉ឺននាក់ រួមទាំងអ្នកស្ម័គ្រចិត្ត ដែលបញ្ជាក់ពីការរីករាលដាលនៃកីឡានេះក្នុងសង្គមទូទៅ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាម Wikipedia កីឡាអត្តពលកម្មមានប្រវត្តិយូរលង់ណាស់មកហើយ ដោយអាចតាមដានទៅដល់ព្រឹត្តិការណ៍កីឡាអូឡាំពិកបុរាណ ដែលបានចាប់ផ្តើមនៅឆ្នាំ៧៧៦ មុនគ.ស. នៅឯទីក្រុងអូឡាំពានៃប្រទេសក្រិកបុរាណ។ ព្រឹត្តិការណ៍ទាំងនោះរួមមានការរត់ ការបោះឌីស ការបោះលំពែង និងការលោតផ្លោះ។ ក្នុងសតវត្សរ៍ទី១៩ កីឡាអត្តពលកម្មសម័យទំនើបបានរីកចម្រើននៅអឺរ៉ុប ជាពិសេសនៅចក្រភពអង់គ្លេស និងសហរដ្ឋអាមេរិក តាមរយៈការបង្កើតក្លឹបនិងការប្រកួតក្នុងស្រុក។ ការប្រារព្ធកីឡាអូឡាំពិកទំនើបលើកដំបូងនៅក្រុងអាថែនក្នុងឆ្នាំ១៨៩៦ បានដាក់បញ្ចូលអត្តពលកម្មជាកីឡាស្នូល ហើយចាប់តាំងពីពេលនោះមក កីឡានេះបានក្លាយជាមុខកាត់សំខាន់នៃព្រឹត្តិការណ៍អន្តរជាតិ។ សហព័ន្ធកីឡាអត្តពលកម្មអន្តរជាតិ (IAAF) ត្រូវបានបង្កើតនៅឆ្នាំ១៩១២ ដើម្បីកំណត់ស្តង់ដារច្បាប់ និងកត់ត្រាឯតទគ្គកម្មផ្លូវការ ហើយក្រោយមកប្តូរឈ្មោះជា World Athletics នៅឆ្នាំ២០១៩។ ការចូលរួមរបស់ស្ត្រីបានចាប់ផ្តើមនៅដើមសតវត្សរ៍ទី២០ ដោយស្ត្រីបានប្រកួតក្នុងកីឡាអូឡាំពិកជាលើកដំបូងនៅឆ្នាំ១៩២៨ ហើយបានពង្រីកវិសាលភាពជាលំដាប់រហូតគ្របដណ្តប់គ្រប់វិញ្ញាសាដូចបុរសនៅបច្ចុប្បន្ន។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាម Wikipedia កីឡាអត្តពលកម្មមានឥទ្ធិពលសេដ្ឋកិច្ចយ៉ាងសំខាន់។ ព្រឹត្តិការណ៍ធំៗដូចជាកីឡាអូឡាំពិក និងជើងឯកពិភពលោក World Athletics បង្កើតប្រាក់ចំណូលរាប់ពាន់លានដុល្លារ តាមរយៈសិទ្ធិផ្សាយបន្តផ្ទាល់ ការលក់សំបុត្រ និងការឧបត្ថម្ភពីសាជីវកម្មធំៗ។ កីឡាករឆ្នើមដូចជា Usain Bolt និង Eliud Kipchoge បានក្លាយជាតារាសកល ដោយមានកិច្ចសន្យាផ្សាយពាណិជ្ជកម្មដ៏ធំសម្បើម។ ការរត់ម៉ារ៉ាតុងនៅទីក្រុងសំខាន់ៗក៏ជួយជំរុញសេដ្ឋកិច្ចក្នុងស្រុកតាមរយៈការទេសចរណ៍កីឡាផងដែរ។

ផ្នែកវប្បធម៌ កីឡាអត្តពលកម្មគឺជាសសរទ្រូងនៃចលនាអូឡាំពិក ដែលផ្សព្វផ្សាយឧត្តមគតិនៃការប្រកួតប្រជែងដោយស្មោះត្រង់ និងសាមគ្គីភាពអន្តរជាតិ។ ព្រឹត្តិការណ៍កីឡានៅតាមសាលារៀន និងសហគមន៍បានធ្វើឲ្យអត្តពលកម្មក្លាយជាផ្នែកមួយនៃជីវិតប្រចាំថ្ងៃសម្រាប់មនុស្សរាប់លាននាក់ ចាប់ពីក្មេងរហូតដល់មនុស្សចាស់។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

បច្ចុប្បន្ននេះ កីឡាអត្តពលកម្មកំពុងប្រឈមមុខនឹងបញ្ហាសំខាន់ៗមួយចំនួន ដូចជាការប្រើប្រាស់សារធាតុរំញោច (doping) ការវិវត្តបច្ចេកវិទ្យាស្បែកជើងដែលមានបន្ទះកាបូនជួយបង្កើនល្បឿន និងច្បាប់ស្តីពីអត្តសញ្ញាណយេនឌ័រសម្រាប់កីឡាការិនី។ តាម Wikipedia ករណីរបស់ Foekje Dillema ដែលត្រូវបានហាមឃាត់មិនឲ្យប្រកួតក្នុងផ្នែកស្ត្រីនៅឆ្នាំ១៩៥០ គឺជាឧទាហរណ៍ប្រវត្តិសាស្ត្រនៃការត្រួតពិនិត្យយេនឌ័រ។ បច្ចុប្បន្ន World Athletics មានច្បាប់ជាក់លាក់សម្រាប់កីឡាការិនីដែលមានកម្រិតតេស្តូស្តេរ៉ូនខ្ពស់ដោយធម្មជាតិ ដែលបានបង្កជាការពិភាក្សាយ៉ាងក្តៅគគុកក្នុងពិភពកីឡា។

លើសពីនេះ កីឡា Paralympics បានផ្តល់ឱកាសដល់កីឡាករពិការឱ្យបង្ហាញសមត្ថភាព ដោយទទួលបានការចាប់អារម្មណ៍កាន់តែខ្លាំងពីសាធារណជន។ សម្រាប់អ្នកអាន KhmerPulse នៅកម្ពុជា កីឡាអត្តពលកម្មក៏ជាផ្នែកមួយនៃការអភិវឌ្ឍកីឡាជាតិ ដោយមានការចូលរួមពីសហព័ន្ធកីឡាអត្តពលកម្មកម្ពុជាក្នុងការបណ្តុះបណ្តាលយុវជន និងការបញ្ជូនកីឡាករទៅប្រកួតក្នុងព្រឹត្តិការណ៍ដូចជាស៊ីហ្គេម និងកីឡាអូឡាំពិក។