ទិដ្ឋភាពទូទៅ

តាមសព្វវចនាធិប្បាយ Wikipedia, "Baby bonus" ឬ ប្រាក់ឧបត្ថម្ភទារក គឺជាការទូទាត់ពីរដ្ឋាភិបាលមួយ ជូនដល់ឪពុកម្តាយរបស់ទារកទើបនឹងកើត ឬកូនចិញ្ចឹម ក្នុងគោលបំណងជួយកាត់បន្ថយបន្ទុកចំណាយក្នុងការចិញ្ចឹមកូន។ ពាក្យនេះមានប្រភពដើមពីប្រទេសអូស្ត្រាលី ប៉ុន្តែគោលការណ៍ស្រដៀងគ្នានេះមាននៅក្នុងប្រទេសជាច្រើន ដោយមានឈ្មោះខុសៗគ្នា ដូចជា "child benefit" នៅចក្រភពអង់គ្លេស "Kindergeld" នៅអាល្លឺម៉ង់ ឬ "Family Allowance" នៅកាណាដា។ គោលការណ៍នេះគឺជាឧបករណ៍គោលនយោបាយសង្គមដ៏សំខាន់ ដែលត្រូវបានរចនាឡើងដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហាប្រជាសាស្ត្រ និងលើកកម្ពស់សុខុមាលភាពគ្រួសារ។

គោលដៅចម្បងពីរនៃប្រាក់ឧបត្ថម្ភទារកគឺ៖ ទីមួយ ផ្តល់ជំនួយហិរញ្ញវត្ថុដោយផ្ទាល់ដល់គ្រួសារដែលមានសមាជិកថ្មី និងទីពីរ ជំរុញអត្រាកំណើត ជាពិសេសនៅក្នុងសង្គមដែលកំពុងប្រឈមនឹងការថយចុះចំនួនប្រជាជន និងកំណើនប្រជាជនចាស់ជរា។ ប្រាក់ឧបត្ថម្ភនេះអាចត្រូវបានផ្តល់ជាសាច់ប្រាក់មួយដង ការបង់ប្រាក់ប្រចាំខែ ឬរួមបញ្ចូលការឧបត្ថម្ភបន្ថែមដូចជា ការឈប់សម្រាកពលកម្មដោយមានប្រាក់ឈ្នួល ការឧបត្ថម្ភថ្លៃថែទាំកុមារ និងការបើកគណនីសន្សំសម្រាប់កូន។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

យោងតាម Wikipedia, ប្រាក់ឧបត្ថម្ភទារកត្រូវបានអនុវត្តនៅក្នុងប្រទេសជាច្រើននៅទូទាំងពិភពលោក។ នៅទ្វីបអឺរ៉ុប ប្រទេសបារាំង អាល្លឺម៉ង់ ស៊ុយអែត និងចក្រភពអង់គ្លេស សុទ្ធតែមានកម្មវិធីឧបត្ថម្ភគ្រួសារដែលរួមបញ្ចូលប្រាក់សម្រាប់ទារក។ នៅអាមេរិកខាងជើង ប្រទេសកាណាដាមានប្រព័ន្ធ Canada Child Benefit ដែលផ្តល់ការបង់ប្រាក់ប្រចាំខែដល់គ្រប់គ្រួសារដែលមានកូន។ នៅអាស៊ី សិង្ហបុរី ជប៉ុន កូរ៉េខាងត្បូង និងចិន បានដាក់ឱ្យប្រើប្រាស់គោលការណ៍នេះ ដើម្បីប្រឆាំងនឹងអត្រាកំណើតទាបដែលជាលក្ខណៈទូទៅនៅក្នុងតំបន់។ នៅប្រទេសអូស្ត្រាលី កម្មវិធីប្រាក់ឧបត្ថម្ភទារកមានប្រវត្តិយូរអង្វែង ហើយត្រូវបានកែប្រែជាច្រើនដង ដើម្បីឆ្លើយតបទៅនឹងបរិបទសេដ្ឋកិច្ច។

ក្រុមប្រជាជនគោលដៅសម្រាប់ប្រាក់ឧបត្ថម្ភនេះគឺ ឪពុកម្តាយ ឬអាណាព្យាបាលរបស់ទារក ដោយអ្នកទទួលផលត្រូវបំពេញលក្ខខណ្ឌជាក់លាក់ ដូចជាភាពជាពលរដ្ឋ ឬការរស់នៅអចិន្ត្រៃយ៍នៅក្នុងប្រទេសនោះ។ ក្នុងករណីជាច្រើន ការទទួលបានប្រាក់ឧបត្ថម្ភមិនអាស្រ័យលើកម្រិតប្រាក់ចំណូលទេ ដោយមានគោលបំណងធ្វើឱ្យគោលការណ៍នេះមានលក្ខណៈជាសកល និងអាចទទួលបានដោយគ្រប់គ្រួសារ។ ទោះជាយ៉ាងណា ប្រទេសខ្លះកំណត់លក្ខខណ្ឌបន្ថែម ដូចជាការឆ្លងកាត់ការពិនិត្យសុខភាពមាតានិងទារកជាដើម។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

តាមការកត់ត្រារបស់ Wikipedia, ប្រវត្តិនៃប្រាក់ឧបត្ថម្ភទារកអាចត្រូវបានតាមដានទៅដល់ដើមសតវត្សរ៍ទី ២០។ ប្រទេសអូស្ត្រាលី ត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាប្រទេសមួយក្នុងចំណោមប្រទេសដំបូងដែលបានអនុវត្តគោលការណ៍នេះ នៅពេលដែលខ្លួនបានអនុម័តច្បាប់ Maternity Allowance Act នៅឆ្នាំ ១៩១២។ ច្បាប់នេះបានផ្តល់ប្រាក់ឧបត្ថម្ភដោយផ្ទាល់ដល់ម្តាយក្រោយពេលសម្រាលកូន ដោយមិនបានគិតពីស្ថានភាពសេដ្ឋកិច្ច ដែលជាជំហានរីកចម្រើនសម្រាប់សម័យកាលនោះ។ ក្រោយមក គោលការណ៍នេះត្រូវបានកែប្រែ និងពង្រីកជាច្រើនលើករហូតដល់បច្ចុប្បន្ន។

ក្រោយសង្គ្រាមលោកលើកទី ២ ប្រទេសជាច្រើននៅអឺរ៉ុបបានបង្កើតកម្មវិធីឧបត្ថម្ភគ្រួសារ។ នៅប្រទេសកាណាដា កម្មវិធី Family Allowance ត្រូវបានចាប់ផ្តើមនៅឆ្នាំ ១៩៤៥ ក្នុងគោលបំណងជួយគ្រួសារដែលមានកូនក្នុងការចំណាយ និងជំរុញកំណើតប្រជាជនក្រោយសម័យសង្គ្រាម។ ចំណែកនៅប្រទេសបារាំងវិញ គោលការណ៍ "Allocations familiales" ត្រូវបានបង្កើតឡើងតាំងពីឆ្នាំ ១៩៣២ ដោយផ្តោតលើការគាំទ្រគ្រួសារដែលមានកូនច្រើន ហើយក្រោយមកត្រូវបានពង្រីកឱ្យកាន់តែទូលំទូលាយ។

នៅក្នុងទ្វីបអាស៊ី ប្រទេសសិង្ហបុរីបានដាក់ឱ្យប្រើប្រាស់ Baby Bonus Scheme នៅដើមទសវត្សរ៍ ២០០០ ដើម្បីឆ្លើយតបទៅនឹងវិបត្តិអត្រាកំណើតទាបដ៏ធ្ងន់ធ្ងរ។ កម្មវិធីនេះបានវិវត្តពីការទូទាត់មួយដងទៅជាកញ្ចប់ឧបត្ថម្ភពេញលេញ ដែលរួមមានការបើកគណនីសន្សំសម្រាប់កូន និងការឧបត្ថម្ភថ្លៃថែទាំកុមារ។ ប្រទេសជប៉ុន និងកូរ៉េខាងត្បូង ក៏បានធ្វើតាមគំរូនេះដែរ ដោយប្រកាសពង្រឹងកម្មវិធីឧបត្ថម្ភកុមារក្នុងប៉ុន្មានឆ្នាំថ្មីៗនេះ។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

តាមទស្សនៈសេដ្ឋកិច្ច យោងតាម Wikipedia, ប្រាក់ឧបត្ថម្ភទារកត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាការវិនិយោគមួយលើធនធានមនុស្ស។ វាអាចជួយកាត់បន្ថយភាពក្រីក្រក្នុងគ្រួសារ ជំរុញការប្រើប្រាស់ក្នុងរយៈពេលខ្លី និងបង្កើតកម្លាំងពលកម្មសម្រាប់អនាគត។ ប៉ុន្តែ ការសិក្សាស្រាវជ្រាវជាច្រើនបានបង្ហាញថា ប្រសិទ្ធភាពរបស់វាក្នុងការបង្កើនអត្រាកំណើតគឺមានកម្រិត ពីព្រោះការសម្រេចចិត្តមានកូនគឺអាស្រ័យលើកត្តាស្មុគស្មាញជាច្រើន ដូចជា លទ្ធភាពការងាររបស់ស្ត្រី តម្លៃលំនៅដ្ឋាន និងប្រព័ន្ធថែទាំកុមារ។ តាម Wikipedia, អ្នកសេដ្ឋកិច្ចខ្លះបានគូសបញ្ជាក់ថា ប្រាក់ឧបត្ថម្ភទារកអាចជាមធ្យោបាយមួយក្នុងការធ្វើឱ្យសង្គមទទួលបានផលចំណេញពីការចិញ្ចឹមកូន ដែលជាប្រយោជន៍សាធារណៈ (public good)។

ខាងផ្នែកវប្បធម៌ គោលការណ៍នេះឆ្លុះបញ្ចាំងពីគុណតម្លៃសង្គមចំពោះការបង្កើតក្រុមគ្រួសារ និងការចិញ្ចឹមកូន។ នៅក្នុងសង្គមដែលឱ្យតម្លៃខ្ពស់លើគ្រួសារ កម្មវិធីបែបនេះច្រើនតែទទួលបានការគាំទ្រយ៉ាងខ្លាំង។ ផ្ទុយទៅវិញ នៅកន្លែងខ្លះ វាអាចបង្កឱ្យមានការជជែកវែកញែកអំពីតួនាទីរដ្ឋក្នុងការជះឥទ្ធិពលលើជម្រើសផ្ទាល់ខ្លួន និងការព្រួយបារម្ភអំពីការពឹងផ្អែកលើរដ្ឋ។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ នៅក្នុងបរិបទនៃការថយចុះអត្រាកំណើតជាសកល គោលការណ៍នេះកំពុងទទួលបានការចាប់អារម្មណ៍កាន់តែខ្លាំង។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

សព្វថ្ងៃនេះ ប្រាក់ឧបត្ថម្ភទារកកំពុងត្រលប់មកជាប្រធានបទដ៏សំខាន់ឡើងវិញ ដោយសារតែការធ្លាក់ចុះនៃអត្រាកំណើតនៅក្នុងប្រទេសអភិវឌ្ឍន៍និងកំពុងអភិវឌ្ឍន៍ជាច្រើន។ យោងតាម Wikipedia, ប្រទេសជប៉ុន កូរ៉េខាងត្បូង និងចិន សុទ្ធតែបានប្រកាសពង្រីកកម្មវិធីឧបត្ថម្ភកុមាររបស់ខ្លួនក្នុងគោលដៅជំរុញកំណើតប្រជាជន។ ចំណែកប្រទេសបារាំង និងស៊ុយអែត មានប្រព័ន្ធគាំទ្រគ្រួសារដ៏ទូលំទូលាយ ដែលមិនត្រឹមតែផ្តល់ប្រាក់ប៉ុណ្ណោះ ប៉ុន្តែថែមទាំងផ្តល់សេវាថែទាំកុមារ និងការឈប់សម្រាកពលកម្មរយៈពេលយូរសម្រាប់ឪពុកម្តាយ។ Wikipedia ក៏បានកត់ត្រាថា នៅក្នុងឆ្នាំថ្មីៗនេះ ប្រទេសជាច្រើនបានពិនិត្យឡើងវិញ និងកែលម្អគោលការណ៍ឧបត្ថម្ភកុមាររបស់ខ្លួន ដើម្បីឆ្លើយតបទៅនឹងការផ្លាស់ប្តូរបរិបទសេដ្ឋកិច្ច និងសង្គម។

នៅកម្ពុជា ប្រាក់ឧបត្ថម្ភទារកក្នុងទម្រង់ជាប្រព័ន្ធទូទាំងប្រទេសមិនទាន់មាននៅឡើយទេ។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ រដ្ឋាភិបាល រួមជាមួយអង្គការមិនមែនរដ្ឋាភិបាល បាននិងកំពុងអនុវត្តកម្មវិធីសុខភាពមាតា និងទារក ជាពិសេសនៅតំបន់ជនបទ ដើម្បីកាត់បន្ថយអត្រាមរណភាពមាតា និងកុមារ។ ក្នុងបរិបទដែលកម្ពុជាកំពុងអភិវឌ្ឍន៍យ៉ាងឆាប់រហ័ស និងកំពុងឆ្លងកាត់ការផ្លាស់ប្តូរប្រជាសាស្ត្រ ការពិភាក្សាអំពីការដាក់ឱ្យប្រើប្រាស់គោលការណ៍ប្រាក់ឧបត្ថម្ភទារកដ៏ទូលំទូលាយអាចនឹងកើនឡើងនាពេលអនាគត។

សម្រាប់អ្នកអាន KhmerPulse ការយល់ដឹងពីគោលការណ៍ប្រាក់ឧបត្ថម្ភទារកគឺមានសារៈសំខាន់ ពីព្រោះវាជាផ្នែកមួយនៃដំណោះស្រាយចំពោះបញ្ហាប្រជាសាស្ត្រនិងសេដ្ឋកិច្ចពិភពលោក។ តើកម្ពុជាគួរពិចារណាអនុវត្តគោលការណ៍នេះដែរឬទេ? នេះជាសំណួរដែលគួរឱ្យចាប់អារម្មណ៍ ដែលអាចនឹងត្រូវបានពិភាក្សានៅក្នុងវិស័យគោលនយោបាយសង្គមក្នុងរយៈពេលខាងមុខ។