ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ការជួញដូរទារក គឺជាទម្រង់មួយនៃការជួញដូរមនុស្ស ដែលពាក់ព័ន្ធនឹងការលក់ ការទិញ ការផ្ទេរ ឬការទទួលទារកដោយខុសច្បាប់ ក្នុងគោលបំណងកេងប្រវ័ញ្ច រួមមានការចិញ្ចឹមកូនខុសច្បាប់ ការប្រើប្រាស់ទារកក្នុងរូបភាពផ្សេងៗ ឬការជួញដូរសរីរាង្គ។ យោងតាមវិគីភីឌា បទល្មើសនេះត្រូវបានចាត់ទុកជាឧក្រិដ្ឋកម្មប្រឆាំងនឹងមនុស្សជាតិ និងត្រូវបានហាមឃាត់ដោយច្បាប់អន្តរជាតិជាច្រើន។ អង្គការសហប្រជាជាតិ បានចាត់ទុកការជួញដូរកុមារជាអាទិភាពធំមួយ ហើយបានដាក់ចេញនូវពិធីសារស្តីពីការទប់ស្កាត់ បង្រ្កាប និងផាកពិន័យមនុស្សជួញដូរ (Trafficking Protocol)។

របាយការណ៍ពី UNODC បានបង្ហាញថា ឧក្រិដ្ឋកម្មជួញដូរមនុស្សបង្កើតប្រាក់ចំណូលខុសច្បាប់រាប់ពាន់លានដុល្លារក្នុងមួយឆ្នាំ ហើយទារក និងកុមារតូចៗ គឺជាក្រុមដែលងាយរងគ្រោះបំផុត។ កត្តាជំរុញចម្បងរួមមានភាពក្រីក្រ វិសមភាពសង្គម និងគម្លាតក្នុងការអនុវត្តច្បាប់។ ទោះជាមានកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងអន្តរជាតិ ការជួញដូរទារកនៅតែបន្តរីកដុះដាលក្នុងរូបភាពស្មុគស្មាញ តាមរយៈការសុំកូនចិញ្ចឹមក្លែងបន្លំ និងការពពោះជំនួសដោយគ្មានការអនុញ្ញាត។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

បាតុភូតនេះកើតឡើងទូទាំងពិភពលោក ប៉ុន្តែមានសកម្មភាពខ្ពស់ជាពិសេសនៅក្នុងតំបន់អាស៊ី (ដូចជា កម្ពុជា វៀតណាម ឥណ្ឌា និងចិន) អាហ្វ្រិក អាមេរិកឡាទីន និងអឺរ៉ុបខាងកើត។ នៅកម្ពុជា ក្រោយរបបខ្មែរក្រហម ប្រព័ន្ធច្បាប់ខ្សោយ និងភាពក្រីក្ររីករាលដាល បានធ្វើឲ្យប្រទេសនេះក្លាយជាប្រភព និងចំណុចឆ្លងកាត់នៃការជួញដូរទារក។ ទារកជាច្រើនត្រូវបានបញ្ជូនទៅកាន់ប្រទេសអភិវឌ្ឍន៍ ដូចជាសហរដ្ឋអាមេរិក បារាំង និងអូស្ត្រាលី តាមរយៈសេវាសុំកូនចិញ្ចឹមខុសច្បាប់។

ជនរងគ្រោះភាគច្រើនជាទារកដែលកើតពីគ្រួសារក្រីក្រខ្លាំង ឬម្តាយដែលត្រូវបានបញ្ឆោត ឬបង្ខំ។ ក្រុមជួញដូរជារឿយៗរួមមានបុគ្គលក្នុងស្រុកដែលស្គាល់សហគមន៍ ដោយសហការជាមួយបណ្តាញឧក្រិដ្ឋកម្មរៀបចំអន្តរជាតិ។ ពួកគេប្រើប្រាស់ឯកសារក្លែង ការសូកប៉ាន់ និងការកេងប្រវ័ញ្ចចន្លោះច្បាប់ ដើម្បីដឹកជញ្ជូនទារកឆ្លងដែនដោយរលូន។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ការជួញដូរកុមារ រួមទាំងទារក មានប្រវត្តិយូរអង្វែង តាមរយៈការលក់កុមារជាទាសករ ឬការផ្ទេរកុមារដើម្បីបំណុល។ យ៉ាងណា ក្នុងសតវត្សទី ២០ ការជួញដូរទារកបានផ្លាស់ប្តូរទម្រង់យ៉ាងខ្លាំង ជាមួយនឹងកំណើននៃការសុំកូនចិញ្ចឹមឆ្លងដែនបន្ទាប់ពីសង្គ្រាមលោកលើកទី ២។ ប្រទេសដែលរងគ្រោះដោយសង្គ្រាម និងគ្រោះធម្មជាតិ ច្រើនតែក្លាយជាចំណុចប្រភពនៃទារកងាយរងគ្រោះ។

នៅទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ១៩៨០ និង ១៩៩០ មានរបាយការណ៍រំខានពីអាមេរិកឡាទីន អំពី "ការលួចទារក" ដើម្បីយកទៅចិញ្ចឹមនៅបរទេស។ ក្នុងអំឡុងពេលដូចគ្នា នៅអាស៊ី ប្រទេសកម្ពុជា វៀតណាម និងថៃ ធ្លាប់ជាមជ្ឈមណ្ឌលនៃការជួញដូរទារក ដោយមានគ្រឹះស្ថានសុំកូនចិញ្ចឹមមួយចំនួនធ្វើសកម្មភាពដោយគ្មានការត្រួតពិនិត្យ។ របាយការណ៍របស់អង្គការ UNICEF នៅពេលនោះ បានបង្ហាញពីការចូលរួមរបស់មន្ត្រីរដ្ឋាភិបាលក្នុងការសម្របសម្រួលការជួញដូរ។

នៅដើមសតវត្សទី ២១ កិច្ចព្រមព្រៀងអន្តរជាតិដូចជាអនុសញ្ញាទីក្រុងឡាអេស្តីពីការការពារកុមារ និងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការក្នុងបញ្ហាសុំកូនចិញ្ចឹមឆ្លងដែន (១៩៩៣) បានដាក់ចេញនូវស្តង់ដារតឹងរឹងជាងមុន។ ប៉ុន្តែការជួញដូរបានវិវត្តទៅជារូបភាពថ្មី ដូចជាការពពោះជំនួសពាណិជ្ជកម្មឆ្លងដែន ដែលពេលខ្លះរំលោភសិទ្ធិស្ត្រី និងផលិតទារកសម្រាប់ទីផ្សារជាក់លាក់។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

សេដ្ឋកិច្ចជាកត្តាចម្បងជំរុញឱ្យមានការជួញដូរទារក។ នៅក្នុងសហគមន៍ក្រីក្រ ឪពុកម្តាយអាចត្រូវបានបង្ខំដោយស្ថានភាពហិរញ្ញវត្ថុឱ្យលក់កូនរបស់ខ្លួន ឬទុកចិត្តលើអ្នកសន្យាថានឹងផ្តល់អនាគតល្អដល់កូន។ តម្រូវការពីគ្រួសារអ្នកមាននៅក្នុងប្រទេសអភិវឌ្ឍន៍ ដែលមានអត្រាភាពគ្មានកូនកើនឡើង ឬដែលចង់បានកូនដោយមិនចង់រង់ចាំនីតិវិធីយូរ បង្កើតទីផ្សារដ៏ធំសម្រាប់ការសុំកូនចិញ្ចឹមរហ័ស ទោះជាខុសច្បាប់ក៏ដោយ។ តម្លៃនៃទារកអាចឡើងដល់រាប់ម៉ឺនដុល្លារ ដែលធ្វើឲ្យឧស្សាហកម្មនេះកាន់តែទាក់ទាញសម្រាប់ឧក្រិដ្ឋជន។

វប្បធម៌ក៏ដើរតួសំខាន់ដែរ។ នៅក្នុងសង្គមដែលឲ្យតម្លៃកូនប្រុសជាងកូនស្រី ទារកស្រីអាចត្រូវបានគេបោះបង់ចោល ឬលក់ឲ្យគេយកទៅចិញ្ចឹម ជាពិសេសនៅពេលមានកម្មវិធីកំណត់ចំនួនកូន (ដូចនៅប្រទេសចិនកាលពីមុន)។ ទំនៀមទម្លាប់ដែលមើលងាយភាពគ្មានកូន ជំរុញឲ្យគូស្វាមីភរិយាមួយចំនួនស្វែងរកមធ្យោបាយសម្ងាត់ដើម្បីទទួលបានកូន ដើម្បីជៀសវាងការរើសអើងសង្គម។ លើសពីនេះ អំពើពុករលួយនៅក្នុងប្រព័ន្ធចុះឈ្មោះកំណើត អាចជួយសម្រួលដល់ការក្លែងបន្លំអត្តសញ្ញាណទារកដើម្បីជួញដូរ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

សម្រាប់អ្នកអាន KhmerPulse បញ្ហាការជួញដូរទារកមានសារៈសំខាន់ជាបន្ទាន់ ដោយសារកម្ពុជានៅតែជាប្រទេសដែលមានហានិភ័យ។ នាពេលថ្មីៗនេះ រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាបានចាប់ផ្តើមការស៊ើបអង្កេតលើបណ្តាញសុំកូនចិញ្ចឹមមួយចំនួន និងបានពង្រឹងកិច្ចសហការជាមួយអង្គការអន្តរជាតិដូចជា UNICEF និង INTERPOL។ របាយការណ៍ព័ត៌មានពីអន្តរជាតិ និងក្នុងស្រុក បានរាយការណ៍អំពីការបង្ក្រាបបណ្តាញជួញដូរទារកនៅភាគខាងជើងកម្ពុជា ក្នុងឆ្នាំ ២០២៥ ដែលបង្ហាញពីការបន្តមាននៃបញ្ហានេះ។

សម្រាប់សហគមន៍កម្ពុជា ទាំងក្នុងប្រទេស និងនៅបរទេស ការបង្កើនការយល់ដឹងអំពីសញ្ញាប្រាប់ពីការជួញដូរ ដូចជាការស្នើសុំទារកតាមរយៈបណ្តាញសង្គម ឬការផ្តល់ជូនថវិកាដល់ស្ត្រីមានគភ៌ គឺសំខាន់ណាស់។ អង្គការសង្គមស៊ីវិលក្នុងស្រុក បានដើរតួនាទីយ៉ាងសកម្មក្នុងការផ្តល់ការអប់រំ និងការប្រឹក្សាយោបល់ ខណៈដែលក្រសួងសង្គមកិច្ច អតីតយុទ្ធជន និងយុវនីតិសម្បទា បាននិងកំពុងធ្វើកំណែទម្រង់ច្បាប់ដើម្បីបិទចន្លោះប្រហោងផ្លូវច្បាប់។ ការរក្សាការប្រុងប្រយ័ត្ន និងការគាំទ្រជនរងគ្រោះ គឺជាកូនសោដើម្បីលុបបំបាត់ឧក្រិដ្ឋកម្មដ៏អាម៉ាស់នេះចេញពីសង្គមខ្មែរ។