ប្រទេសបារ៉ែន

ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមសព្វវចនាធិប្បាយវិគីភីឌា ប្រទេសបារ៉ែន (Bahrain) ដែលមានឈ្មោះជាផ្លូវការថា ព្រះរាជាណាចក្របារ៉ែន គឺជាប្រទេសកោះតូចមួយស្ថិតនៅតំបន់ឈូងសមុទ្រពែរ្ស ភាគខាងលិចនៃទ្វីបអាស៊ី។ ឈ្មោះ "បារ៉ែន" ជាភាសាអារ៉ាប់មានន័យថា "សមុទ្រពីរ" ដែលសំដៅទៅលើប្រភពទឹកសាបក្រោមបាតសមុទ្រ និងទឹកសមុទ្រប្រៃដែលហ៊ុមព័ទ្ធ។

ប្រទេសនេះមានផ្ទៃដីសរុបត្រឹមតែ ៧៦០ គីឡូម៉ែត្រក្រឡាប៉ុណ្ណោះ ដែលធ្វើឱ្យវាក្លាយជាប្រទេសតូចបំផុតទី ៣ នៅអាស៊ី បន្ទាប់ពីម៉ាល់ឌីវ និងសិង្ហបុរី។ យោងតាមតួលេខប្រជាសាស្ត្រឆ្នាំ ២០២៤ ប្រជាជនសរុបមានចំនួន ១ ៥៨៨ ៦៧០ នាក់ ក្នុងនោះជាពលរដ្ឋបារ៉ែន ៧៣៩ ៧៣៦ នាក់ និងជនបរទេស ៨៤៨ ៩៣៤ នាក់។ រាជធានីនិងទីក្រុងធំបំផុតគឺ ម៉ាណាម៉ា (Manama) ដែលជាមជ្ឈមណ្ឌលសេដ្ឋកិច្ច នយោបាយ និងវប្បធម៌របស់ប្រទេស។

បារ៉ែនមានទីតាំងយុទ្ធសាស្ត្រនៅចន្លោះប្រទេសកាតានិងអារ៉ាប៊ីសាអូឌីត ដោយត្រូវបានតភ្ជាប់ទៅកាន់ទឹកដីអារ៉ាប៊ីសាអូឌីតតាមរយៈស្ពានយក្ស King Fahd Causeway ដែលមានប្រវែងប្រហែល ២៥ គីឡូម៉ែត្រ។ ប្រទេសនេះគ្រប់គ្រងដោយរបបរាជាធិបតេយ្យអាស្រ័យរដ្ឋធម្មនុញ្ញ ក្រោមព្រះរាជាធិបតីភាពនៃព្រះមហាក្សត្រហាម៉ាដ ប៊ីន អ៊ីសា អាល់ខាលីហ្វា (Hamad bin Isa Al Khalifa) ចាប់តាំងពីឆ្នាំ ១៩៩៩។ សេដ្ឋកិច្ចដែលធ្លាប់ពឹងផ្អែកលើការប្រមូលគុជខ្យងកាលពីអតីតកាល បានវិវត្តមកពឹងផ្អែកលើប្រេងកាត និងកំពុងធ្វើពិពិធកម្មទៅកាន់វិស័យធនាគារ ហិរញ្ញវត្ថុ និងទេសចរណ៍។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

តាមការពិពណ៌នារបស់វិគីភីឌា បារ៉ែនជាប្រជុំកោះមួយដែលមានកោះធម្មជាតិចំនួន ៣៣ និងកោះសិប្បនិម្មិតប្រមាណ ៥០ បន្ថែមទៀត ដោយកោះបារ៉ែន (Bahrain Island) គ្របដណ្តប់ប្រមាណ ៨០% នៃផ្ទៃដីសរុប។ ទេសភាពភាគច្រើនជាវាលខ្សាច់រាប លើកលែងតែប៉មភ្នំតូចៗមួយចំនួន។ អាកាសធាតុមានលក្ខណៈជាវាលខ្សាច់ ដោយមានរដូវក្តៅហើយស្ងួតខ្លាំងពីខែមេសាដល់ខែតុលា និងរដូវរងារស្រាលចាប់ពីខែវិច្ឆិកាដល់ខែមីនា។

ប្រជាជនបារ៉ែនមានភាពចម្រុះជាតិសាសន៍ ដោយសារតែពលករបរទេសដ៏ច្រើនដែលមកពីបណ្តាប្រទេសអាស៊ីខាងត្បូង ដូចជាឥណ្ឌា ប៉ាគីស្ថាន និងបង់ក្លាដែស និងពីអាស៊ីអាគ្នេយ៍ដូចជាហ្វីលីពីន។ ភាសាអារ៉ាប់ជាភាសាផ្លូវការ ប៉ុន្តែភាសាអង់គ្លេសត្រូវបានប្រើប្រាស់យ៉ាងទូលំទូលាយក្នុងវិស័យជំនួញ ការអប់រំ និងទំនាក់ទំនងផ្លូវការ។

សាសនាឥស្លាមគឺជាសាសនារបស់រដ្ឋ ហើយប្រជាជនភាគច្រើនកាន់សាសនាឥស្លាម ដោយមានសហគមន៍ស៊ីអាត និងស៊ុននី។ យ៉ាងណាក៏ដោយ បារ៉ែនមានកេរ្តិ៍ឈ្មោះល្អខាងការអត់ឱនខាងសាសនា ដោយមានវត្តមាននៃព្រះវិហារគ្រីស្ទានដូចជាព្រះវិហារ National Evangelical Church និងប្រាសាទហិណ្ឌូដូចជាប្រាសាទ Shrinathji ជាដើម។ លក្ខណៈពិសេសខាងធម្មជាតិដ៏ល្បីបំផុតគឺ ដើមឈើនៃជីវិត (Tree of Life) ដែលជាដើមឈើអាយុកាលជាង ៤០០ ឆ្នាំ ដុះឯកោនៅវាលខ្សាច់ដោយមិនពឹងប្រភពទឹកច្បាស់លាស់ និងសត្វផ្ការីកធំ (greater flamingos) ដែលជាសត្វបក្សីនិមិត្តរូបរបស់ប្រទេស។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមឯកសារប្រវត្តិសាស្ត្រដែលប្រមូលដោយវិគីភីឌា តំបន់បារ៉ែនធ្លាប់ស្ថិតក្រោមអាណាចក្រពែរ្សសម័យសាស្សានីដ (Sassanid) នៅប្រហែលសតវត្សទី ៦ មុនគ.ស.។ ព្រឹត្តិការណ៍ដ៏សំខាន់មួយនៅក្នុងប្រវត្តិសាសនាបានកើតឡើងនៅឆ្នាំ ៦២៨ នៅពេលដែលព្យាការីមូហាំម៉ាត់ (Muhammad) បានផ្ញើលិខិតមួយច្បាប់ទៅកាន់អភិបាល Munzir ibn-Sawa al-Tamimi ដើម្បីផ្សព្វផ្សាយសាសនាឥស្លាម ដែលនាំឱ្យប្រជាជននៅទីនោះទទួលយកសាសនានេះជាបណ្តើរៗ។

នៅសតវត្សទី ១៦ ប្រទេសបារ៉ែនបានធ្លាក់ក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់អាណាចក្រព័រទុយហ្គាល់ ចន្លោះឆ្នាំ ១៥២១ ដល់ ១៦០២ ដោយបន្សល់ទុកនូវបន្ទាយព័រទុយហ្គាល់ (Portuguese Fort) ដែលនៅតែជាតំបន់ទេសចរណ៍ប្រវត្តិសាស្ត្រដ៏សំខាន់។ ក្រោយមករាជវង្សអាល់ខាលីហ្វា (Al Khalifa) បានឡើងកាន់អំណាចនៅឆ្នាំ ១៧៨៣ ហើយបានគ្រប់គ្រងប្រទេសរហូតមកដល់បច្ចុប្បន្ន។ ក្នុងសតវត្សទី ១៩ បារ៉ែនបានក្លាយជារដ្ឋអាណាព្យាបាលរបស់ចក្រភពអង់គ្លេស ដូចដែលអាចមើលឃើញតាមរយៈផែនទីសម័យនោះដូចជាផែនទីឆ្នាំ ១៧៤៥ និង ១៨២៥ និងរូបថតកំពង់ផែម៉ាណាម៉ាប្រហែលឆ្នាំ ១៨៧០។

ប្រទេសនេះបានទទួលឯករាជ្យពេញលេញពីចក្រភពអង់គ្លេសនៅថ្ងៃទី ១៥ ខែសីហា ឆ្នាំ ១៩៧១។ ប៉ុន្តែព្រឹត្តិការណ៍ដែលផ្លាស់ប្តូរមុខមាត់សង្គម និងសេដ្ឋកិច្ចបារ៉ែនគឺការរកឃើញប្រេងកាតនៅឆ្នាំ ១៩៣១ ដែលធ្វើឱ្យវាក្លាយជាប្រទេសទីមួយនៅឈូងសមុទ្រពែរ្សដែលផលិតប្រេង។ នៅឆ្នាំ ១៩៣៣ ពិធីឡើងគ្រងរាជ្យរបស់ហាម៉ាដ ប៊ីន អ៊ីសា អាល់ខាលីហ្វា បានសម្គាល់សម័យកាលថ្មីមួយ។ នាឆ្នាំ ២០១១ ចលនាតវ៉ាប្រឆាំងនឹងរាជវង្សអាល់ខាលីហ្វា ដែលជាផ្នែកនៃអារ៉ាប់ស្ព្រីង (Arab Spring) បានផ្ទុះឡើងនៅឯរង្វង់មូលគុជខ្យង (Pearl Roundabout) ដែលក្រោយមកត្រូវបានរដ្ឋាភិបាលវាយកម្ទេច។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

តាមវិគីភីឌា សេដ្ឋកិច្ចបារ៉ែនពឹងផ្អែកខ្លាំងលើការនាំចេញប្រេងកាត និងឧស្ម័ន ដែលផ្តល់ចំណូលភាគច្រើនដល់រដ្ឋ។ ទោះយ៉ាងណា បារ៉ែនត្រូវបានទទួលស្គាល់ថាជាប្រទេសមួយក្នុងចំណោមប្រទេសដំបូងគេនៅឈូងសមុទ្រដែលបានព្យាយាមធ្វើពិពិធកម្មសេដ្ឋកិច្ច ដោយផ្តោតលើវិស័យធនាគារ ហិរញ្ញវត្ថុ និងទេសចរណ៍។ ម៉ាណាម៉ាបានក្លាយជាមជ្ឈមណ្ឌលហិរញ្ញវត្ថុដ៏សំខាន់មួយនៅមជ្ឈិមបូព៌ា។

វប្បធម៌បារ៉ែនជាការលាយបញ្ចូលគ្នារវាងប្រពៃណីអារ៉ាប់ និងទំនើបកម្ម។ ផ្សារបុរាណម៉ាណាម៉ា (Manama Souq) ជាកន្លែងប្រមូលផ្តុំសិប្បកម្មប្រពៃណី ដូចជាការផលិតគ្រឿងស្មូន (pottery) និងគ្រឿងអលង្ការមាស ដែលអាចទិញបានពីសិប្បករក្នុងស្រុក។ ទន្ទឹមនឹងនេះ សំណង់ទំនើបៗដូចជាមជ្ឈមណ្ឌលផ្សារទំនើប The Avenues និងអាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិបារ៉ែនថ្មី ក៏បានបង្ហាញពីការអភិវឌ្ឍហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធដ៏ឆាប់រហ័សរបស់ប្រទេស។

បារ៉ែនក៏ជាម្ចាស់ផ្ទះនៃព្រឹត្តិការណ៍កីឡាអន្តរជាតិធំៗផងដែរ ជាពិសេសការប្រណាំងរថយន្ត Formula One Grand Prix ដែលទាក់ទាញភ្ញៀវទេសចររាប់ម៉ឺននាក់ជារៀងរាល់ឆ្នាំ។ កីឡាប្រដាល់សេរី (Mixed Martial Arts) ក៏កំពុងរីកចម្រើនផងដែរ តាមរយៈអង្គការ BRAVE Combat Federation ដែលមានមូលដ្ឋាននៅបារ៉ែន។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមវិគីភីឌា ក្នុងវិស័យនយោបាយនិងសន្តិសុខ បារ៉ែនជាសម្ព័ន្ធមិត្តយុទ្ធសាស្ត្រដ៏យូរអង្វែងរបស់សហរដ្ឋអាមេរិក។ កងនាវាចរទីប្រាំរបស់អាមេរិកមានមូលដ្ឋាននៅទីនេះ ហើយប្រទេសនេះកំពុងធ្វើទំនើបកម្មកងទ័ពរបស់ខ្លួនជាមួយនឹងការទិញយន្តហោះចម្បាំង F-16 Block 70។ បារ៉ែនក៏ដើរតួយ៉ាងសកម្មក្នុងក្រុមប្រឹក្សាសហប្រតិបត្តិការឈូងសមុទ្រ (GCC) និងបានចូលរួមក្នុងកិច្ចព្រមព្រៀង Abraham Accords ជាមួយអ៊ីស្រាអែលនៅឆ្នាំ ២០២០។

ទោះបីជាមានការអភិវឌ្ឍខាងសេដ្ឋកិច្ចក៏ដោយ បារ៉ែននៅតែប្រឈមនឹងការរិះគន់ពីសហគមន៍អន្តរជាតិលើបញ្ហាសិទ្ធិមនុស្ស ជាពិសេសករណីរបស់សកម្មជន Nabeel Rajab និងការបង្ក្រាបសិទ្ធិសេរីភាពនៃការបញ្ចេញមតិ។ ចលនាតវ៉ាពីឆ្នាំ ២០១១ បានបន្សល់ទុកនូវស្លាកស្នាមយ៉ាងជ្រៅក្នុងនយោបាយ និងសង្គមបារ៉ែន។

សម្រាប់ទស្សនិកជននៅកម្ពុជា បារ៉ែនជាករណីសិក្សាដ៏គួរឱ្យចាប់អារម្មណ៍នៃប្រទេសតូចមួយដែលព្យាយាមធ្វើពិពិធកម្មសេដ្ឋកិច្ចពីការពឹងផ្អែកលើប្រេង ទៅកាន់វិស័យសេវាកម្ម និងទេសចរណ៍ ខណៈដែលរុករកទំនាក់ទំនងភូមិសាស្ត្រនយោបាយដ៏ស្មុគស្មាញ។ បទពិសោធន៍ទាំងនេះអាចផ្តល់មេរៀនសម្រាប់ការអភិវឌ្ឍប្រកបដោយចីរភាពនៅកម្ពុជា។