ទិដ្ឋភាពទូទៅ

កាំជ្រួចបាល្លីស្ទិក (ballistic missile) គឺជាប្រភេទកាំជ្រួចដែលហោះតាមគន្លងបាល្លីស្ទិក ដើម្បីដឹកជញ្ជូនក្បាលគ្រាប់មួយ ឬច្រើនទៅកាន់គោលដៅដែលបានកំណត់ទុកជាមុន។ តាមវិគីភីឌា (Wikipedia) កាំជ្រួចប្រភេទនេះត្រូវបានជំរុញដោយកម្លាំងម៉ាស៊ីនតែក្នុងដំណាក់កាលដំបូងដ៏ខ្លីប៉ុណ្ណោះ ហើយផ្នែកដ៏ធំនៃការហោះហើរទាំងមូល គឺជាការហោះហើរដោយគ្មានកម្លាំងម៉ាស៊ីនជំរុញ។ ក្រោយពេលម៉ាស៊ីនឈប់ដំណើរការ កាំជ្រួចបន្តធ្វើដំណើរតាមគន្លងដែលកំណត់ដោយល្បឿនចេញដំបូង និងកម្លាំងទំនាញរបស់ផែនដី។ គន្លងបែបនេះស្រដៀងនឹងគន្លងរបស់វត្ថុដែលគេបាញ់បោះទៅលើអាកាស ហើយធ្លាក់តាមខ្សែកោងមួយដោយសារកម្លាំងទំនាញ។ ដូច្នេះ គន្លងរបស់កាំជ្រួចបាល្លីស្ទិកត្រូវបានកំណត់ជាមូលដ្ឋានតាំងពីដំណាក់កាលដំបូងនៃការបាញ់បង្ហោះ។ ដោយសារការហោះហើរភាគច្រើនគ្មានកម្លាំងម៉ាស៊ីនជំរុញ កាំជ្រួចប្រភេទនេះក៏ខុសពីកាំជ្រួចមួយចំនួនផ្សេងទៀត ដែលត្រូវបានជំរុញ និងបញ្ជាទិសដៅពេញមួយផ្លូវហោះហើរ។

តាមជួរហោះហើរ កាំជ្រួចបាល្លីស្ទិកត្រូវបានគេបែងចែកជាច្រើនប្រភេទ ចាប់ពីកាំជ្រួចបាល្លីស្ទិកជួរខ្លី (SRBM) រហូតដល់កាំជ្រួចបាល្លីស្ទិកអន្តរទ្វីប (ICBM) ដែលជាប្រភេទមានជួរហោះហើរឆ្ងាយបំផុត។ តាមវិគីភីឌា កាំជ្រួច ICBM ដែលមានទំហំធំបំផុត មានសមត្ថភាពហោះហើរបានពេញមួយគន្លងជុំវិញផែនដី (full orbital flight)។ សមត្ថភាពហោះហើរបានឆ្ងាយរហូតដល់អន្តរទ្វីប គឺជាលក្ខណៈពិសេសដ៏សំខាន់របស់កាំជ្រួចបាល្លីស្ទិក ហើយក៏ជាហេតុផលមួយដែលព័ត៌មានអំពីកាំជ្រួចប្រភេទនេះតែងតែលេចឡើងជាប្រធានបទសំខាន់ក្នុងសារព័ត៌មានអន្តរជាតិ។

ប្រភេទ និងលក្ខណៈបច្ចេកទេស

ប្រភព: Wikipedia

រូបភាពខាងលើបង្ហាញតារាងជួរហោះហើរនៃប្រភេទកាំជ្រួចបាល្លីស្ទិកផ្សេងៗគ្នា ចាប់ពីប្រភេទជួរខ្លីរហូតដល់ប្រភេទជួរអន្តរទ្វីប។ តាមវិគីភីឌា កាំជ្រួចបាល្លីស្ទិកជួរខ្លី (SRBM) ជាធម្មតាហោះនៅក្នុងបរិយាកាសផែនដី ខណៈកាំជ្រួចដែលមានទំហំធំជាងនេះភាគច្រើនហោះនៅក្រៅបរិយាកាស។ ការចាត់ថ្នាក់នេះផ្អែកលើចម្ងាយដែលកាំជ្រួចអាចហោះហើរបាន។ ភាពខុសគ្នានេះបង្ហាញថា ប្រភេទនីមួយៗនៃកាំជ្រួចបាល្លីស្ទិកមានលក្ខណៈហោះហើរខុសៗគ្នា។

លើសពីនេះ កាំជ្រួចបាល្លីស្ទិកអាចត្រូវបានបាញ់ចេញពីទីតាំងផ្សេងៗគ្នា។ កាំជ្រួចខ្លះត្រូវបានដាក់ពង្រាយនៅលើគោក រីឯខ្លះទៀតត្រូវបានបាញ់ចេញពីនាវាមុជទឹក។ កាំជ្រួចបាល្លីស្ទិកដែលបាញ់ចេញពីនាវាមុជទឹក ត្រូវបានគេស្គាល់ជាទូទៅថាជា SLBM (submarine-launched ballistic missile)។ ការបាញ់បែបនេះអាចធ្វើឡើងពីក្រោមផ្ទៃទឹក។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

វិគីភីឌាបានឱ្យដឹងថា កាំជ្រួចបាល្លីស្ទិកដំបូងគេគឺកាំជ្រួច V-2 ដែលត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយប្រទេសអាល្លឺម៉ង់ក្នុងទសវត្សរ៍ ១៩៤០ និងត្រូវបានប្រើប្រាស់ក្នុងអំឡុងសង្គ្រាមលោកលើកទី២។ រូបភាពខាងលើបង្ហាញគំរូចម្លងនៃកាំជ្រួច V-2 ដែលត្រូវបានចាត់ទុកជាចំណុចចាប់ផ្ដើមនៃប្រវត្តិកាំជ្រួចបាល្លីស្ទិកសម័យទំនើប។ កាំជ្រួច V-2 បានបង្ហាញថា កាំជ្រួចបាល្លីស្ទិកអាចប្រើប្រាស់បានជាអាវុធពិតប្រាកដក្នុងសង្គ្រាម។

បន្ទាប់ពីសង្គ្រាមលោកលើកទី២ ជាពិសេសក្នុងអំឡុងសង្គ្រាមត្រជាក់ ការអភិវឌ្ឍន៍កាំជ្រួចបាល្លីស្ទិកបានរីកចម្រើនយ៉ាងឆាប់រហ័ស ហើយកាំជ្រួចប្រភេទនេះបានក្លាយជាផ្នែកមួយនៃការប្រកួតប្រជែងអាវុធរវាងមហាអំណាច។ តាមវិគីភីឌា សហរដ្ឋអាមេរិក និងសហភាពសូវៀត បានបង្កើតកាំជ្រួចបាល្លីស្ទិកអន្តរទ្វីប (ICBM) និងកាំជ្រួចបាល្លីស្ទិកបាញ់ចេញពីនាវាមុជទឹក ដែលបានក្លាយជាផ្នែកសំខាន់នៃកម្លាំងអាវុធយុទ្ធសាស្ត្ររបស់ពួកគេ។ ចាប់តាំងពីពេលនោះមក កាំជ្រួចបាល្លីស្ទិកបានបន្តវិវត្ត ហើយនៅតែមានវត្តមានក្នុងកម្លាំងយោធារបស់ប្រទេសជាច្រើនរហូតដល់បច្ចុប្បន្ន។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

នៅសព្វថ្ងៃនេះ កាំជ្រួចបាល្លីស្ទិកនៅតែជាប្រធានបទសំខាន់នៅក្នុងព័ត៌មានអន្តរជាតិ និងកិច្ចពិភាក្សាអំពីសន្តិសុខសកល។ ការសាកល្បងកាំជ្រួចបាល្លីស្ទិកនៅតាមតំបន់ផ្សេងៗ ជាពិសេសនៅអាស៊ីបូព៌ា តែងតែទាក់ទាញការយកចិត្តទុកដាក់ពីសារព័ត៌មានអន្តរជាតិ។ ការយល់ដឹងអំពីប្រភេទ និងជួរហោះហើររបស់កាំជ្រួចបាល្លីស្ទិក ជួយឱ្យអ្នកអានអាចវាយតម្លៃព័ត៌មានបែបនេះបានកាន់តែច្បាស់លាស់។ ពាក្យ ICBM ត្រូវបានគេប្រើជាញឹកញាប់ក្នុងសារព័ត៌មាន ដើម្បីសម្គាល់កាំជ្រួចបាល្លីស្ទិកដែលមានជួរហោះហើរអន្តរទ្វីប។ ប្រធានបទពាក់ព័ន្ធដែលអ្នកអានច្រើនតែជួប រួមមានការពិភាក្សាអំពីប្រព័ន្ធការពារកាំជ្រួច កិច្ចព្រមព្រៀងគ្រប់គ្រងអាវុធ និងការវិភាគអំពីសមត្ថភាពយោធារបស់ប្រទេសនានា។

ឧទាហរណ៍ជាក់ស្តែងមួយនៃកាំជ្រួចបាល្លីស្ទិកសម័យទំនើប គឺកាំជ្រួច Trident II ដែលបាញ់ចេញពីនាវាមុជទឹក ដូចបង្ហាញក្នុងរូបភាពខាងលើ។ កាំជ្រួចប្រភេទនេះបង្ហាញថា កាំជ្រួចបាល្លីស្ទិកមិនមែនជាអាវុធប្រវត្តិសាស្ត្រដែលអស់សម័យនោះទេ ប៉ុន្តែនៅតែជាផ្នែកមួយនៃកម្លាំងយោធាសម័យទំនើប។ សម្រាប់អ្នកអានខ្មែរទាំងក្នុងប្រទេស និងនៅក្រៅប្រទេស ការតាមដានប្រធានបទនេះជួយឱ្យយល់កាន់តែច្បាស់អំពីសន្តិសុខអន្តរជាតិ និងឥទ្ធិពលនៃអាវុធយុទ្ធសាស្ត្រទៅលើសន្តិភាពពិភពលោក។