ជនជាតិបាឡូច

ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមសព្វានុក្រមវិគីភីឌា ជនជាតិបាឡូច ឬ បាឡូចស៍ គឺជាក្រុមជនជាតិអ៊ីរ៉ង់មួយ ដែលនិយាយភាសាបាឡូចី ជាភាសាអ៊ីរ៉ង់ខាងលិច។ ពួកគេជាជនជាតិដើមនៅក្នុងតំបន់បាឡូជីស្ថាន ដែលស្ថិតនៅអាស៊ីខាងត្បូង និងខាងលិច ដោយគ្របដណ្តប់ផ្នែកខ្លះៗនៃប្រទេសប៉ាគីស្ថាន អ៊ីរ៉ង់ និងអាហ្វហ្គានីស្ថាន។ ជនជាតិបាឡូចក៏មានសហគមន៍នៅក្រៅស្រុកកំណើត រួមទាំងនៅអាស៊ីកណ្តាល និងឧបទ្វីបអារ៉ាប់ផងដែរ។ វិគីភីឌាបានរាយការណ៍ថា ប្រពៃណីដើមរបស់ពួកគេគឺជាអ្នកគង្វាលពនេចរ។

ជនជាតិបាឡូចត្រូវបានគេទទួលស្គាល់ដោយវប្បធម៌ដ៏សម្បូរបែប ភាសាដាច់ដោយឡែក និងប្រវត្តិសាស្ត្រដែលភ្ជាប់ទៅនឹងតំបន់សំខាន់មួយនៅចំណុចប្រសព្វនៃអាស៊ីខាងត្បូង ខាងលិច និងកណ្តាល។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមទិន្នន័យពីវិគីភីឌា តំបន់បាឡូជីស្ថានលាតសន្ធឹងកាត់ព្រំដែននៃប្រទេសចំនួនបី។ នៅប៉ាគីស្ថាន ខេត្តបាឡូជីស្ថានគឺជាទីតាំងភាគច្រើនរបស់ប្រជាជននេះ។ នៅអ៊ីរ៉ង់ ពួកគេរស់នៅក្នុងខេត្តស៊ីស្ថាន និងបាឡូជីស្ថាន។ នៅអាហ្វហ្គានីស្ថាន មានសហគមន៍បាឡូចនៅតំបន់ភាគខាងត្បូង ជាពិសេសក្នុងខេត្តនិមរូស និងហេលម៉ាន់។ ផែនទីពីឆ្នាំ១៩៨០ ដែលផ្តល់ដោយវិគីភីឌា បង្ហាញពីតំបន់ដែលមានប្រជាជនបាឡូចរស់នៅ (ពណ៌ផ្កាឈូក) នៅក្នុងប្រទេសទាំងបីនេះ។

ចំនួនប្រជាជនបាឡូចសរុបត្រូវបានប៉ាន់ប្រមាណថាមានចន្លោះពី១០ ទៅ១៥លាននាក់ ទោះបីជាតួលេខជាក់លាក់ពិបាករកដោយសារកង្វះជំរឿនថ្នាក់ជាតិក៏ដោយ។ ភាសារបស់ពួកគេ គឺភាសាបាឡូចី ជាភាសាមួយនៃក្រុមភាសាអ៊ីរ៉ង់ខាងលិច ដែលមានគ្រាមភាសាផ្សេងៗគ្នា។ ក្រៅពីតំបន់បាឡូជីស្ថាន មានសហគមន៍បាឡូចនៅបណ្តាប្រទេសដូចជា តួកមេនីស្ថាន អារ៉ាប៊ីសាអ៊ូឌីត អូម៉ង់ និងអេមីរ៉ាតអារ៉ាប់រួម ដែលពួកគេរក្សាទំនៀមទម្លាប់ និងភាសា។

ប្រពៃណីជាអ្នកគង្វាលពនេចរនៅតែជាផ្នែកមួយនៃអត្តសញ្ញាណវប្បធម៌របស់ពួកគេ បើទោះជាសព្វថ្ងៃនេះប្រជាជនបាឡូចជាច្រើនបានតាំងទីនៅក្នុងទីក្រុង និងភូមិ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

ប្រវត្តិសាស្ត្ររបស់ជនជាតិបាឡូចត្រូវបានផ្សារភ្ជាប់យ៉ាងជិតស្និទ្ធជាមួយតំបន់បាឡូជីស្ថាន។ យោងតាមឯកសារប្រវត្តិសាស្ត្រ និងរូបភាពពីវិគីភីឌា នៅសតវត្សទី១៨ តំបន់នេះត្រូវបានគ្រប់គ្រងដោយចក្រភពកាឡាត (Kalat Khanate) ដែលជារដ្ឋដ៏មានឥទ្ធិពលមួយ។ ផែនទីពីឆ្នាំ១៧៨៩ បង្ហាញពីវិសាលភាពរបស់ចក្រភពកាឡាត និងរដ្ឋនានាដែលស្ថិតក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់វា។

ក្រៅពីនេះ មានភស្តុតាងថាពួកអភិជនបាឡូចក៏បានគ្រប់គ្រងតំបន់ស៊ីន្ធ (Sindh) ផងដែរ។ រូបគំនូរពីឆ្នាំ១៨០៨ ក្នុងបណ្តុំរូបភាពវិគីភីឌា បង្ហាញអំពីអាមៀរបាឡូចនៃស៊ីន្ធ។ នៅសតវត្សទី១៩ លោក Sardar Ibrahim Khan Sanjrani ត្រូវបានគេស្គាល់ថាជាប្រមុខបាឡូចនៃស៊ីស្ថាន ប្រហែលឆ្នាំ១៨៨៤។

ក្រោយមក តំបន់បាឡូជីស្ថានត្រូវបានបែងចែកដោយមហាអំណាចអាណានិគម ជាពិសេសចក្រភពអង់គ្លេស និងរុស្ស៊ី ដែលនាំឱ្យមានព្រំដែនបច្ចុប្បន្ន។ ទោះបីជាត្រូវបានបំបែកដោយព្រំដែនអន្តរជាតិក៏ដោយ ជនជាតិបាឡូចបានរក្សាអត្តសញ្ញាណជាតិសាសន៍របស់ពួកគេ។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

តាមប្រពៃណី ជនជាតិបាឡូចជាអ្នកគង្វាលពនេចរ ដែលពឹងផ្អែកលើការចិញ្ចឹមសត្វដូចជា ចៀម ពពែ និងអូដ្ឋ។ ប៉ុន្តែសព្វថ្ងៃនេះ សេដ្ឋកិច្ចរបស់ពួកគេមានភាពសម្បូរបែប រួមមានកសិកម្ម ពាណិជ្ជកម្ម និងការងារក្នុងទីក្រុង។ យោងតាមវិគីភីឌា វប្បធម៌បាឡូចសម្បូរទៅដោយទំនៀមទម្លាប់ ភាសា និងសិល្បៈប្រពៃណី។

រូបថតក្នុងបណ្តុំរបស់វិគីភីឌា បង្ហាញពីរបាំប្រពៃណីរបស់ជនជាតិបាឡូច ដូចជារបាំ zigri ដែលត្រូវបានថតនៅ Gwarjak ក្នុងឆ្នាំ១៨៩១។ ក្រៅពីរបាំ សិប្បកម្មរបស់ពួកគេក៏មានភាពល្បីល្បាញផងដែរ។ កំរាលព្រំបាឡូចី និងការប៉ាក់ឆ្លុះកញ្ចក់ គឺជាផលិតផលដែលទទួលបានការកោតសរសើរ។ សូម្បីតែនៅឆ្នាំ១៩៨៦ ប្រៃសណីយ៍អ៊ីរ៉ង់ក៏បានចេញតែមប្រៃសណីយ៍ដែលបង្ហាញពីការប៉ាក់របស់ស្ត្រីបាឡូចដែរ។

ស្ត្រីបាឡូចមានតួនាទីសំខាន់ក្នុងការថែរក្សាវប្បធម៌ ដោយពួកគេជាអ្នកបន្តសិល្បៈបែបប៉ាក់ និងត្បាញ។ រូបភាពនៃសំលៀកបំពាក់ស្ត្រីបាឡូចបង្ហាញពីក្បាច់ដ៏ស្រស់ស្អាត។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

ក្នុងរយៈពេលប៉ុន្មានឆ្នាំចុងក្រោយនេះ ជនជាតិបាឡូចបានលេចធ្លោក្នុងឆាកអន្តរជាតិ ជាពិសេសតាមរយៈសកម្មជនសិទ្ធិមនុស្ស។ រូបថតពីវិគីភីឌាបង្ហាញអំពីលោកស្រី ម៉ារាំង បាឡូច (Mahrang Baloch) ដែលជាសកម្មជនតស៊ូដើម្បីសិទ្ធិជនជាតិបាឡូច និងបញ្ហាបាត់ខ្លួនដោយបង្ខំ។ លើសពីនេះ លោកស្រី ហ្វារីបា បាឡូច (Fariba Baloch) បានទទួលពានរង្វាន់ស្ត្រីក្លាហានអន្តរជាតិឆ្នាំ២០២៤ នៅសេតវិមាន ក្នុងទីក្រុងវ៉ាស៊ីនតោន។

នៅក្នុងវិស័យនយោបាយ លោក Naeem Baloch ធ្លាប់ជាអភិបាលខេត្តហេលម៉ាន់នៃប្រទេសអាហ្វហ្គានីស្ថាន ដែលបង្ហាញពីការចូលរួមរបស់ជនជាតិបាឡូចក្នុងកិច្ចការរដ្ឋ។

សហគមន៍បាឡូចនៅក្រៅស្រុក ដូចជានៅស្វីស និងប្រទេសដទៃ ក៏កំពុងដើរតួនាទីក្នុងការលើកកម្ពស់ការយល់ដឹងអំពីវប្បធម៌របស់ពួកគេ។