ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

ធនាគារកណ្តាលអង់គ្លេស (Bank of England) គឺជាធនាគារកណ្តាលនៃចក្រភពអង់គ្លេស និងជាគំរូដើមដែលធនាគារកណ្តាលទំនើបភាគច្រើននៅលើពិភពលោកត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយផ្អែកលើគោលការណ៍របស់វា។ តាមសព្វវចនាធិប្បាយ Wikipedia ធនាគារនេះត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅឆ្នាំ ១៦៩៤ ដើម្បីដើរតួជាធនាគារិក និងអ្នកគ្រប់គ្រងបំណុលរបស់រដ្ឋាភិបាលអង់គ្លេស ហើយរហូតមកដល់សព្វថ្ងៃ វានៅតែជាធនាគារិកមួយសម្រាប់រដ្ឋាភិបាលចក្រភពអង់គ្លេស។ វាជាធនាគារកណ្តាលដែលមានអាយុកាលចាស់ជាងគេទីពីរនៅលើពិភពលោក (បន្ទាប់ពីធនាគារកណ្តាលស៊ុយអែត ដែលបង្កើតនៅឆ្នាំ ១៦៦៨) ហើយត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាធនាគារកណ្តាលដ៏មានឥទ្ធិពលបំផុតមួយនៅក្នុងប្រព័ន្ធហិរញ្ញវត្ថុសកល។

ឈ្មោះហៅក្រៅរបស់វាគឺ "ស្ត្រីចាស់នៅផ្លូវ Threadneedle" (The Old Lady of Threadneedle Street) ដែលបានមកពីទីតាំងស្នាក់ការកណ្តាលរបស់វានៅផ្លូវ Threadneedle ក្នុងទីក្រុងឡុងដ៍ តាំងពីឆ្នាំ ១៧៣៤ មក។ ធនាគារនេះទទួលខុសត្រូវលើការបោះពុម្ពក្រដាសប្រាក់ផ្លូវការ ការគ្រប់គ្រងគោលនយោបាយរូបិយវត្ថុ និងការរក្សាស្ថិរភាពប្រព័ន្ធហិរញ្ញវត្ថុរបស់ចក្រភពអង់គ្លេស។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

ធនាគារកណ្តាលអង់គ្លេសមានទីតាំងនៅកណ្តាលតំបន់ហិរញ្ញវត្ថុទីក្រុងឡុងដ៍ ហៅថា "City of London" នៅលើផ្លូវ Threadneedle ។ អគារស្នាក់ការកណ្តាលរបស់វាត្រូវបានកសាង និងពង្រីកជាច្រើនដំណាក់កាល ដោយស្ថាបត្យករល្បីៗដូចជា Sir John Soane ដែលបានផ្លាស់ប្តូរអគារនេះនៅចន្លោះឆ្នាំ ១៧៨៨ និង ១៨២៣។ នៅសម័យទំនើប (ទសវត្សឆ្នាំ ១៩៣០) អគារភាគច្រើនត្រូវបានសាងសង់ឡើងវិញដោយ Sir Herbert Baker ប៉ុន្តែជញ្ជាំងក្រៅដ៏ល្បីរបស់ Soane នៅតែឈរជារូបសញ្ញានៃស្ថាបត្យកម្មបុរាណ។

យោងតាម Wikipedia ធនាគារនេះត្រូវបានគ្រប់គ្រងដោយទេសាភិបាល (Governor) និងគណៈកម្មាធិការនានា។ ទេសាភិបាលបច្ចុប្បន្ន (ត្រឹមឆ្នាំ ២០២៥) គឺលោក Andrew Bailey ដែលបានកាន់តំណែងនៅខែមីនា ឆ្នាំ ២០២០។ មុនពេលត្រូវបានធ្វើនិរតកម្មនៅឆ្នាំ ១៩៤៦ ភាគហ៊ុនរបស់ធនាគារត្រូវបានកាន់កាប់ដោយវិនិយោគិនឯកជន ដែលពួកគេធ្លាប់ចូលរួមប្រជុំទទួលភាគលាភផ្ទាល់នៅអគារធនាគារ។ បច្ចុប្បន្ន បុគ្គលិកជាង ៤,០០០ នាក់ធ្វើការឲ្យធនាគារនេះ និងមានការិយាល័យក្នុងតំបន់មួយចំនួន។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

ប្រវត្តិនៃធនាគារកណ្តាលអង់គ្លេសចាប់ផ្តើមឡើងនៅឆ្នាំ ១៦៩៤ នៅពេលដែលព្រះមហាក្សត្រ William III ត្រូវការថវិកាយ៉ាងប្រញាប់ដើម្បីធ្វើសង្គ្រាមប្រឆាំងនឹងប្រទេសបារាំង។ តាមសព្វវចនាធិប្បាយ Wikipedia លោក Charles Montagu គឺជាអ្នកដឹកនាំក្នុងការរៀបចំច្បាប់បង្កើតធនាគារ ហើយមូលធនដំបូងចំនួន ១,២ លានផោនត្រូវបានរៃអង្គាសពីសាធារណជន។ ជាថ្នូរមកវិញ រដ្ឋាភិបាលបានផ្តល់សិទ្ធិឲ្យធនាគារចេញក្រដាសប្រាក់ និងធ្វើជាភ្នាក់ងារហិរញ្ញវត្ថុរបស់រដ្ឋ។

ក្នុងកំឡុងសង្គ្រាមណាប៉ូលេអុង ប្រទេសអង់គ្លេសបានជួបវិបត្តិហិរញ្ញវត្ថុ ហើយនៅឆ្នាំ ១៧៩៧ រដ្ឋាភិបាលបានបញ្ឈប់ការប្តូរក្រដាសប្រាក់យកមាស ដែលបង្កើតជាសម័យ "Restriction Period" រហូតដល់ឆ្នាំ ១៨២១។ បន្ទាប់ពីសម័យនោះ ច្បាប់ធម្មនុញ្ញធនាគារឆ្នាំ ១៨៤៤ (Bank Charter Act 1844) បានកំណត់អំណាចរបស់ធនាគារក្នុងការចេញក្រដាសប្រាក់ និងបានបង្កើតមូលដ្ឋានគ្រឹះសម្រាប់តួនាទីជាអ្នកគ្រប់គ្រងចរាចរប្រាក់របស់ប្រទេស។

នៅឆ្នាំ ១៩៤៦ ក្រោយសង្គ្រាមលោកលើកទី ២ ធនាគារត្រូវបានធ្វើនិរតកម្មដោយរដ្ឋាភិបាលចក្រភពអង់គ្លេស។ ជំហានដ៏សំខាន់មួយទៀតបានកើតឡើងនៅឆ្នាំ ១៩៩៨ នៅពេលដែលរដ្ឋាភិបាលរបស់លោក Gordon Brown បានផ្តល់ស្វ័យភាពដល់ធនាគារក្នុងការអនុវត្តគោលនយោបាយរូបិយវត្ថុ។ ចាប់ពីពេលនោះមក គណៈកម្មាធិការគោលនយោបាយរូបិយវត្ថុ (MPC) ដែលបង្កើតឡើងដោយសមាជិក ៩ រូប មានអំណាចកំណត់អត្រាការប្រាក់ឯករាជ្យ ដោយមានគោលដៅរក្សាអតិផរណាក្នុងរង្វង់ ២ ភាគរយ។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

នៅក្នុងសេដ្ឋកិច្ចចក្រភពអង់គ្លេស ធនាគារកណ្តាលអង់គ្លេសមានមុខងារចម្បងៗដូចជា៖ ការចេញក្រដាសប្រាក់សម្រាប់ប្រទេសអង់គ្លេសនិងវ៉េលស៍ ការគ្រប់គ្រងការផ្គត់ផ្គង់ប្រាក់ និងការរក្សាស្ថិរភាពតម្លៃ។ គោលនយោបាយរូបិយវត្ថុរបស់វាត្រូវបានអនុវត្តតាមរយៈការកំណត់អត្រាការប្រាក់ (Bank Rate) និងឧបករណ៍ផ្សេងទៀតដូចជាការទិញលក់មូលបត្របំណុល (quantitative easing)។ ក្នុងវិបត្តិហិរញ្ញវត្ថុឆ្នាំ ២០០៧-២០០៨ និងវិបត្តិកូវីដ-១៩ ធនាគារបានប្រើប្រាស់វិធានការបញ្ចេញបរិមាណប្រាក់យ៉ាងច្រើនដើម្បីទប់ស្កាត់ការធ្លាក់ចុះនៃសេដ្ឋកិច្ច។

ផ្នែកវប្បធម៌ ធនាគារកណ្តាលអង់គ្លេសមានរូបភាពយ៉ាងជ្រៅនៅក្នុងការចងចាំសាធារណជនអង់គ្លេស និងពិភពលោក។ ឈ្មោះ "ស្ត្រីចាស់" ត្រូវបានប្រើក្នុងរូបតុក្កតាដោយ James Gillray ក្នុងឆ្នាំ ១៧៩៧ ដើម្បីចំអកដល់ការដាក់កំហិតប្តូរយកមាស។ អគារធនាគារដែលមានសារមន្ទីរផ្ទាល់ខ្លួន (Bank of England Museum) បានទាក់ទាញភ្ញៀវទេសចររាប់ពាន់នាក់ជារៀងរាល់ឆ្នាំ ដែលចង់ស្វែងយល់ពីប្រវត្តិរូបិយវត្ថុ និងការប្រមូលកំណប់ក្រដាសប្រាក់ដ៏សម្បូរបែប។ មិនតែប៉ុណ្ណោះ បន្ទប់ផ្ទុកមាសរបស់វា ដែលផ្ទុកមាសប្រមាណ ៤០០,០០០ ដុំ គឺជាកន្លែងស្តុកមាសធំជាងគេទីពីរនៅលើពិភពលោក បន្ទាប់ពី Federal Reserve Bank of New York។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

សម្រាប់ទស្សនិកជនខ្មែរ ការតាមដានសកម្មភាពរបស់ធនាគារកណ្តាលអង់គ្លេសគឺមានសារៈសំខាន់ ពីព្រោះការសម្រេចចិត្តរបស់វា ជាពិសេសការផ្លាស់ប្តូរអត្រាការប្រាក់ អាចបង្កផលប៉ះពាល់ដោយប្រយោលដល់សេដ្ឋកិច្ចកម្ពុជា។ ដោយសារកម្ពុជាមានប្រព័ន្ធអាស្រ័យលើប្រាក់ដុល្លារអាមេរិកខ្ពស់ ការប្រែប្រួលនៃតម្លៃផោនអង់គ្លេសធៀបនឹងដុល្លារ អាចមានឥទ្ធិពលលើពាណិជ្ជកម្ម ការផ្ញើប្រាក់ពីក្រៅប្រទេស និងលំហូរវិនិយោគ។

ក្នុងបរិបទក្រោយកូវីដ-១៩ និង Brexit ធនាគារកណ្តាលអង់គ្លេសត្រូវបានប្រឈមមុខជាមួយការគ្រប់គ្រងអតិផរណាខ្ពស់ និងកំណើនសេដ្ឋកិច្ចយឺត។ វាជាឧទាហរណ៍ដ៏ល្អមួយសម្រាប់ធនាគារជាតិនៃកម្ពុជា ដែលកំពុងអភិវឌ្ឍសមត្ថភាពគ្រប់គ្រងគោលនយោបាយរូបិយវត្ថុខ្លួនឯង។ ការសិក្សាពីរបៀបដែលធនាគារកណ្តាលដ៏ចំណាស់នេះដំណើរការ អាចផ្តល់នូវចំណេះដឹង និងមេរៀនដ៏មានតម្លៃសម្រាប់អ្នកធ្វើគោលនយោបាយ និងសាធារណជនខ្មែរ។

បច្ចុប្បន្ននេះ លោក Andrew Bailey ទេសាភិបាល បន្តដឹកនាំធនាគារក្នុងកាកសីលបរិយាកាសដែលមានការវិវត្តឥតឈប់ឈរ។ អ្នកវិភាគសេដ្ឋកិច្ចជាច្រើនបានចាត់ទុកថា ការសម្រេចចិត្តរបស់ធនាគារនេះគឺជាសូចនាករសំខាន់សម្រាប់និន្នាការសេដ្ឋកិច្ចពិភពលោក។