ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

ធនាគារកណ្តាលជប៉ុន (Bank of Japan) គឺជាធនាគារកណ្តាលរបស់ប្រទេសជប៉ុន។ តាមការបញ្ជាក់ពីសព្វវចនាធិប្បាយ Wikipedia ធនាគារនេះត្រូវបានគេហៅកាត់ជាភាសាជប៉ុនថា Nichigin (日銀)។ ទីស្នាក់ការកណ្តាលរបស់ខ្លួនមានទីតាំងស្ថិតនៅសង្កាត់ Nihonbashi ខណ្ឌ Chūō ទីក្រុងតូក្យូ។ ធនាគារកណ្តាលនេះមានតួនាទីសំខាន់ក្នុងការចេញរូបិយបណ្ណ អនុវត្តគោលនយោបាយរូបិយវត្ថុ និងថែរក្សាស្ថេរភាពនៃប្រព័ន្ធហិរញ្ញវត្ថុជប៉ុន។ តាមរយៈ Wikipedia ទៀត ធនាគារនេះត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅឆ្នាំ ១៨៨២ ដែលធ្វើឲ្យខ្លួនក្លាយជាធនាគារកណ្តាលមួយក្នុងចំណោមធនាគារកណ្តាលដែលចំណាស់ជាងគេនៅទ្វីបអាស៊ី។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

តាមរយៈការរៀបរាប់របស់ Wikipedia ទីស្នាក់ការកណ្តាលរបស់ធនាគារកណ្តាលជប៉ុនស្ថិតនៅ Nihonbashi ក្នុងទីក្រុងតូក្យូ។ អគារប្រវត្តិសាស្ត្រនេះត្រូវបានរចនាដោយស្ថាបត្យករ តាត្ស៊ូណូ គីងហ្គោ (Tatsuno Kingo) នាសម័យមេជី និងមានលក្ខណៈបែបបស្ចឹមប្រទេសយ៉ាងឆើតឆាយ។ ក្រៅពីទីស្នាក់ការកណ្តាល ធនាគារនេះមានសាខាចំនួន ៣២ និងការិយាល័យតំណាង ១៤ កន្លែងទូទាំងប្រទេសជប៉ុន រួមទាំងសាខាធំៗនៅទីក្រុងអូសាកា គីយ៉ូតុ និងណាហ្គោយ៉ា។ សាខាអូសាកា ដែលជាសាខាចំណាស់ជាងគេមួយ ត្រូវបានសាងសង់នៅដើមទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ១៩០០ និងបានឆ្លុះបញ្ចាំងពីឥទ្ធិពលស្ថាបត្យកម្មអឺរ៉ុបផងដែរ។

ចំពោះផ្នែកប្រជាជន ធនាគារកណ្តាលជប៉ុនត្រូវបានដឹកនាំដោយទេសាភិបាលមួយរូប ដែលត្រូវបានតែងតាំងដោយគណៈរដ្ឋមន្ត្រីជប៉ុន។ គិតត្រឹមឆ្នាំ ២០២៣ លោក អ៊ុយអេដា កាហ្ស៊ូអូ (Kazuo Ueda) ជាទេសាភិបាលបច្ចុប្បន្ន។ លោកជាសាស្ត្រាចារ្យសេដ្ឋកិច្ចដ៏ល្បី និងជាអតីតសមាជិកក្រុមប្រឹក្សាភិបាលគោលនយោបាយរបស់ធនាគារផងដែរ។ ក្រុមប្រឹក្សាភិបាលគោលនយោបាយរួមមានទេសាភិបាល អនុទេសាភិបាល ២ រូប និងសមាជិក ៦ រូបផ្សេងទៀត ហើយធ្វើការសម្រេចចិត្តរួមគ្នាលើគោលនយោបាយរូបិយវត្ថុ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមប្រភពពី Wikipedia ប្រវត្តិធនាគារកណ្តាលជប៉ុនចាប់ផ្តើមក្នុងសម័យមេជី (Meiji Restoration) នៅពេលដែលរដ្ឋាភិបាលជប៉ុនចង់ធ្វើទំនើបកម្មប្រព័ន្ធហិរញ្ញវត្ថុឲ្យដូចបណ្តាប្រទេសលោកខាងលិច។ មុនពេលនោះ ជប៉ុនមានធនាគារជាតិជាច្រើនដែលចេញក្រដាសប្រាក់ដោយខ្លួនឯង ធ្វើឲ្យប្រព័ន្ធមិនមានស្ថេរភាព។ នៅឆ្នាំ ១៨៨២ រដ្ឋាភិបាលបានបង្កើតធនាគារកណ្តាលជប៉ុនដោយយកគំរូតាមធនាគារជាតិនៃប្រទេសបែលហ្សិក និងធនាគារកណ្តាលអឺរ៉ុបដទៃទៀត។ ក្នុងឆ្នាំ ១៨៨៤ ធនាគារបានទទួលសិទ្ធិផ្តាច់មុខក្នុងការចេញក្រដាសប្រាក់យ៉េន ដែលអាចប្តូរជាប្រាក់ (silver standard)។

ក្នុងកំឡុងសង្គ្រាមលោកលើកទី ២ ធនាគារបានដើរតួនាទីផ្តល់ហិរញ្ញប្បទានដល់ការប្រឹងប្រែងសង្គ្រាម។ បន្ទាប់ពីសង្គ្រាម ខ្លួនត្រូវបានរៀបចំរចនាសម្ព័ន្ធឡើងវិញក្រោមច្បាប់ថ្មីនៅឆ្នាំ ១៩៤២ (កែប្រែក្នុងឆ្នាំ ១៩៤៩)។ នៅទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ១៩៨០ សេដ្ឋកិច្ចជប៉ុនបានជួបនឹងការរីកចម្រើនយ៉ាងខ្លាំង ដែលគេហៅថា "សេដ្ឋកិច្ចពពុះ" (bubble economy)។ ប៉ុន្តែក្រោយការផ្ទុះពពុះនៅដើមទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ១៩៩០ ប្រទេសនេះបានធ្លាក់ចូលក្នុងវិបត្តិបរិតតម្លៃ (deflation) និងភាពទ្រឹងសេដ្ឋកិច្ចរ៉ាំរ៉ៃ ដែលគេតែងហៅថា "ទសវត្សរ៍បាត់បង់" (Lost Decade)។ Wikipedia កត់សម្គាល់ថា ដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហានេះ ធនាគារកណ្តាលបានណែនាំគោលនយោបាយអត្រាការប្រាក់សូន្យនៅឆ្នាំ ១៩៩៩ និងការបន្ធូរបន្ថយបរិមាណ (quantitative easing) នៅឆ្នាំ ២០០១ ដែលជាលើកដំបូងបង្អស់ក្នុងចំណោមធនាគារកណ្តាលសំខាន់ៗ។ នៅឆ្នាំ ២០១៣ ក្រោមការដឹកនាំរបស់ទេសាភិបាល ហារូហ៊ីកុ គូរ៉ូដា (Haruhiko Kuroda) ធនាគារបានចាប់ផ្តើមកម្មវិធីបន្ធូរបន្ថយបរិមាណនិងគុណភាព (quantitative and qualitative easing) យ៉ាងធំធេង ហើយនៅឆ្នាំ ២០១៦ បានដាក់ចេញគោលនយោបាយអត្រាការប្រាក់អវិជ្ជមាន (negative interest rates) ជាលើកដំបូង។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

តួនាទីសេដ្ឋកិច្ចរបស់ធនាគារកណ្តាលជប៉ុនគឺសំខាន់ណាស់សម្រាប់សេដ្ឋកិច្ចជប៉ុន និងពិភពលោក។ តាម Wikipedia ធនាគារមានភារកិច្ចរក្សាស្ថេរភាពតម្លៃទំនិញ (price stability) និងធានាឲ្យប្រព័ន្ធទូទាត់ប្រាក់ដំណើរការដោយរលូន។ គោលដៅអតិផរណារបស់ខ្លួនត្រូវបានកំណត់នៅ ២% តាំងពីឆ្នាំ ២០១៣។ ធនាគារប្រើប្រាស់ឧបករណ៍គោលនយោបាយរូបិយវត្ថុដូចជា អត្រាការប្រាក់រយៈពេលខ្លី ការទិញមូលបត្របំណុលរដ្ឋាភិបាល និងការគ្រប់គ្រងទុនបម្រុងរូបិយបណ្ណបរទេស។ ទំហំសេដ្ឋកិច្ចជប៉ុនធ្វើឲ្យការសម្រេចចិត្តរបស់ធនាគារមានឥទ្ធិពលលើទីផ្សារហិរញ្ញវត្ថុអន្តរជាតិ រួមទាំងនៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍។

ផ្នែកវប្បធម៌ អគារទីស្នាក់ការកណ្តាលរបស់ធនាគារគឺជាសម្បត្តិវប្បធម៌សំខាន់មួយ (Important Cultural Property) ហើយតំណាងឲ្យស្ថាបត្យកម្មបែបអឺរ៉ុបនៅសម័យមេជី។ លើសពីនេះ ធនាគារក៏មានសារមន្ទីររូបិយវត្ថុ (Currency Museum) នៅជិតទីស្នាក់ការកណ្តាល ដែលដាក់តាំងបង្ហាញពីប្រវត្តិនៃរូបិយបណ្ណជប៉ុន និងបច្ចេកវិទ្យាផលិតក្រដាសប្រាក់។ សារមន្ទីរនេះជាទីទាក់ទាញភ្ញៀវទេសចរ និងអ្នកសិក្សាជាច្រើន ហើយក៏ជានិមិត្តរូបនៃការគោរពប្រវត្តិសាស្ត្រហិរញ្ញវត្ថុរបស់ជប៉ុនផងដែរ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

សម្រាប់អ្នកអាន KhmerPulse ធនាគារកណ្តាលជប៉ុនមានសារៈសំខាន់ ដោយសារតែជប៉ុនជាដៃគូអភិវឌ្ឍន៍ និងវិនិយោគធំជាងគេមួយរបស់កម្ពុជា។ ការផ្លាស់ប្តូរគោលនយោបាយរូបិយវត្ថុរបស់ធនាគារ ដូចជាការកែសម្រួលអត្រាការប្រាក់ ឬការបន្ធូរបន្ថយបរិមាណ អាចប៉ះពាល់ដល់អត្រាប្តូរប្រាក់យ៉េន ដែលជះឥទ្ធិពលដល់ពាណិជ្ជកម្ម ទេសចរណ៍ និងលំហូរទុនចូលកម្ពុជា។ ជាក់ស្តែង ការសម្រេចចិត្តរបស់ធនាគារក្នុងឆ្នាំ ២០២៤ ក្នុងការបញ្ចប់គោលនយោបាយអត្រាការប្រាក់អវិជ្ជមាន និងដំឡើងអត្រាការប្រាក់ជាលើកដំបូងក្នុងរយៈពេល ១៧ ឆ្នាំ បានទាក់ទាញការចាប់អារម្មណ៍ពីវិនិយោគិនទូទាំងពិភពលោក រួមទាំងនៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍។ លើសពីនេះ ការតែងតាំងលោក អ៊ុយអេដា ជាទេសាភិបាល បាននាំមកនូវទស្សនៈថ្មីក្នុងការដោះស្រាយបញ្ហាសេដ្ឋកិច្ចជប៉ុន ហើយគោលនយោបាយរបស់គាត់ត្រូវបានតាមដានដោយរដ្ឋាភិបាល និងធនាគារកណ្តាលនានានៅក្នុងតំបន់។