ការក្ស័យធន

ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

តាមសព្វវចនាធិប្បាយ Wikipedia ការក្ស័យធន (bankruptcy) គឺជាដំណើរការច្បាប់មួយ ដែលបុគ្គល ឬនីតិបុគ្គលដែលពុំអាចសងបំណុលទៅដល់ម្ចាស់បំណុល អាចស្វែងរកការធូរស្រាលពីបំណុលទាំងអស់ ឬមួយចំនួនរបស់ខ្លួន។ ក្នុងប្រទេសភាគច្រើន ការក្ស័យធនត្រូវបានដាក់ចេញដោយបញ្ជារបស់តុលាការ ហើយជារឿយៗត្រូវបានផ្តើមឡើងដោយកូនបំណុលខ្លួនឯង។ វាផ្តល់ឱកាសឱ្យអ្នកជំពាក់បំណុលអាចចាប់ផ្តើមជីវិតហិរញ្ញវត្ថុថ្មី ខណៈដែលធានាឱ្យម្ចាស់បំណុលទទួលបានការទូទាត់សមហេតុផល។

មានប្រភេទនៃការក្ស័យធនខុសៗគ្នា អាស្រ័យលើប្រព័ន្ធច្បាប់។ ជាឧទាហរណ៍ នៅសហរដ្ឋអាមេរិក មានជំពូក ៧ (ការទូទាត់សាច់ប្រាក់) ជំពូក ១១ (ការរៀបចំឡើងវិញ) និងជំពូក ១៣ (ផែនការសម្រាប់អ្នករកប្រាក់ចំណូល)។ ច្បាប់ទាំងនេះមានតុល្យភាពរវាងការការពារកូនបំណុលស្មោះត្រង់ និងការដោះស្រាយបំណុលវិញដោយយុត្តិធម៌។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

ច្បាប់ក្ស័យធនមានលក្ខណៈខុសគ្នាយ៉ាងច្រើនពីប្រទេសមួយទៅប្រទេសមួយ។ នៅសហរដ្ឋអាមេរិក វាត្រូវបានគ្រប់គ្រងដោយច្បាប់សហព័ន្ធ (ចំណងជើង ១១) ហើយនៅចក្រភពអង់គ្លេស ច្បាប់ Insolvency Act 1986 ជាក្របខ័ណ្ឌសំខាន់។ សហភាពអឺរ៉ុបមានបទប្បញ្ញត្តិសម្រាប់សំណុំរឿងឆ្លងដែន ដើម្បីជៀសវាងការប្រកួតប្រជែងផ្នែកតុលាការ។ បណ្តាប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍ជាច្រើនក៏បានកែទម្រង់ច្បាប់របស់ខ្លួនផងដែរ។

ការប្រើប្រាស់ការក្ស័យធនក៏ប្រែប្រួលតាមក្រុមប្រជាជន។ យោងតាមទិន្នន័យដែលបានចេញផ្សាយ ការក្ស័យធនផ្ទាល់ខ្លួនច្រើនកើតមានក្នុងចំណោមគ្រួសារដែលមានប្រាក់ចំណូលទាប ឬបាត់បង់ការងារ។ ការក្ស័យធនក្រុង (municipal bankruptcy) ដូចជាករណីទីក្រុង Detroit នៅឆ្នាំ២០១៣ បង្ហាញថាសូម្បីរដ្ឋាភិបាលមូលដ្ឋានក៏អាចប្រឈមនឹងវិបត្តិហិរញ្ញវត្ថុធ្ងន់ធ្ងរដល់ថ្នាក់ត្រូវស្នើសុំការការពារពីតុលាការ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

ប្រវត្តិនៃការក្ស័យធនមានឫសគល់យូរលង់ណាស់មកហើយ។ តាមសព្វវចនាធិប្បាយ Wikipedia នៅក្រិក និងរ៉ូមសម័យបុរាណ អ្នកដែលមិនអាចសងបំណុលបានអាចត្រូវបង្ខំឱ្យធ្វើជាទាសករ ជាប់ពន្ធនាគារ ឬរងទណ្ឌកម្មធ្ងន់ធ្ងរផ្សេងទៀត។ ពាក្យ "bankrupt" មានប្រភពមកពីភាសាអ៊ីតាលី "banca rotta" មានន័យថា "តុដែលខូច" សំដៅដល់ទំនៀមបុរាណក្នុងការបំបាក់តុរបស់ឈ្មួញដែលមិនអាចបំពេញកាតព្វកិច្ចហិរញ្ញវត្ថុ។

ច្បាប់ក្ស័យធនទំនើបដំបូងគេត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅប្រទេសអង់គ្លេសក្នុងឆ្នាំ១៥៤២ ដែលចាត់ទុកការក្ស័យធនជាអំពើព្រហ្មទណ្ឌ។ ក្រោយមក ច្បាប់បានវិវត្តដោយបែងចែករវាងកូនបំណុលមិនស្មោះត្រង់ និងស្មោះត្រង់ ហើយចាប់ផ្តើមអនុញ្ញាតឱ្យមានការលុបចោលបំណុលមួយផ្នែក។ ព្រឹត្តិការណ៍សំខាន់មួយគឺការដួលរលំគម្រោង Mississippi Company របស់លោក John Law នៅឆ្នាំ១៧២០ ដែលបណ្តាលឱ្យមានវិបត្តិហិរញ្ញវត្ថុ និងការក្ស័យធនថ្នាក់ជាតិនៅប្រទេសបារាំង។

សហរដ្ឋអាមេរិកបានដាក់មូលដ្ឋានច្បាប់ក្ស័យធននៅក្នុងរដ្ឋធម្មនុញ្ញ ហើយក្រមក្ស័យធន (Bankruptcy Code) ដែលប្រើរហូតដល់បច្ចុប្បន្នត្រូវបានអនុម័តក្នុងឆ្នាំ១៩៧៨។ ប្រទេសជាច្រើនបានកែទម្រង់ច្បាប់របស់ខ្លួននៅចុងសតវត្សរ៍ទី២០ ដើម្បីលើកទឹកចិត្តសហគ្រិនភាពដោយកាត់បន្ថយការមើលងាយសង្គម និងភាពតានតឹងផ្នែកហិរញ្ញវត្ថុ។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

ខាងផ្នែកសេដ្ឋកិច្ច ការក្ស័យធនដើរតួនាទីជាឧបករណ៍គ្រប់គ្រងហានិភ័យ និងរៀបចំទ្រព្យសកម្មឡើងវិញ។ វាអនុញ្ញាតឱ្យអាជីវកម្មអាចរៀបចំបំណុល ឬទូទាត់ទ្រព្យសម្បត្តិ ដែលនាំឱ្យធនធានត្រូវបានប្រើប្រាស់ដោយប្រសិទ្ធភាពជាងមុន។ ចំពោះបុគ្គល ការក្ស័យធនអាចជាផ្លូវចេញពីវដ្តនៃបំណុល ប៉ុន្តែវាក៏អាចប៉ះពាល់ដល់សមត្ថភាពក្នុងការខ្ចីប្រាក់ ឬការស្វែងរកការងារនាពេលអនាគតផងដែរ។

វប្បធម៌ និងអាកប្បកិរិយាសាធារណៈចំពោះការក្ស័យធនមានភាពខុសគ្នាទូទាំងពិភពលោក។ នៅក្នុងសង្គមដែលមានឥទ្ធិពលគុណតម្លៃប្រពៃណី ការក្ស័យធនអាចនាំមកនូវការបាត់បង់កិត្តិយស និងការមើលងាយពីសហគមន៍។ ផ្ទុយទៅវិញ នៅក្នុងប្រទេសលោកខាងលិច មានទស្សនៈថាការក្ស័យធនគឺជាលទ្ធភាពមួយដែលច្បាប់ផ្តល់ឱ្យ ដើម្បីឱ្យបុគ្គល ឬក្រុមហ៊ុនអាចចាប់ផ្តើមសាជាថ្មី។ រូបគំនូរបុរាណ "ដៃកាន់កាបូបទទេ" ឆ្លុះបញ្ចាំងពីទុក្ខវេទនា និងភាពអាម៉ាស់ដែលជាប់ទាក់ទងនឹងការក្ស័យធននៅក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

ក្នុងបរិបទសេដ្ឋកិច្ចបច្ចុប្បន្ន ការក្ស័យធននៅតែជាឧបករណ៍គន្លឹះសម្រាប់ទប់ទល់នឹងវិបត្តិ។ កំឡុងការរាតត្បាតជំងឺកូវីដ-១៩ អាជីវកម្មរាប់ម៉ឺននៅទូទាំងពិភពលោកត្រូវបិទទ្វារ ឬដាក់ពាក្យក្ស័យធន។ រដ្ឋាភិបាលជាច្រើនបានដាក់ចេញវិធានការសង្គ្រោះ និងពន្យារពេលការប្រកាសក្ស័យធនជាបណ្តោះអាសន្ន។ ករណីក្ស័យធនក្រុង Detroit ឆ្នាំ២០១៣ និងការទូទាត់ស្តុករបស់ហាង Drug Fair គឺជាឧទាហរណ៍នៃរបៀបដែលយន្តការនេះត្រូវបានប្រើប្រាស់ក្នុងការអនុវត្តជាក់ស្តែង។

សម្រាប់បណ្តាប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍ ការមានច្បាប់ក្ស័យធនទំនើបនិងមានតម្លាភាព គឺជាកត្តាសំខាន់ក្នុងការទាក់ទាញការវិនិយោគ និងការពារសិទ្ធិអ្នកពាក់ព័ន្ធ។ ការអភិវឌ្ឍវិស័យហិរញ្ញវត្ថុ និងកំណើនឥណទានធ្វើឱ្យការយល់ដឹងអំពីនីតិវិធីនេះកាន់តែចាំបាច់សម្រាប់ធុរកិច្ច និងប្រជាពលរដ្ឋទូទៅ។