បារ៉ាក់ អូបាម៉ា

ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមសព្វវចនាធិប្បាយវីគីភីឌា លោកបារ៉ាក់ ហ៊ូសេន អូបាម៉ា (Barack Hussein Obama II) គឺជាអ្នកនយោបាយអាមេរិក និងជាប្រធានាធិបតីទី៤៤ របស់សហរដ្ឋអាមេរិក ដែលបានកាន់តំណែងពីឆ្នាំ២០០៩ ដល់ឆ្នាំ២០១៧។ លោកជាសមាជិកមួយរូបនៃគណបក្សប្រជាធិបតេយ្យ និងជាជនជាតិអាមេរិកដើមកំណើតអាហ្រ្វិកដំបូងគេដែលបានឡើងកាន់តំណែងប្រធានាធិបតី។ មុនពេលកាន់តំណែងជាប្រធានាធិបតី លោកអូបាម៉ាធ្លាប់បម្រើការជាសមាជិកព្រឹទ្ធសភាសហរដ្ឋអាមេរិកតំណាងរដ្ឋ Illinois ពីឆ្នាំ២០០៥ ដល់ឆ្នាំ២០០៨ និងជាសមាជិកព្រឹទ្ធសភារដ្ឋ Illinois ពីឆ្នាំ១៩៩៧ ដល់ឆ្នាំ២០០៤។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

តាមវីគីភីឌា លោកបារ៉ាក់ អូបាម៉ា កើតនៅថ្ងៃទី៤ ខែសីហា ឆ្នាំ១៩៦១ នៅទីក្រុង Honolulu រដ្ឋ Hawaii។ ម្ដាយរបស់លោកឈ្មោះ Ann Dunham ជាជនជាតិអាមេរិកមកពីរដ្ឋ Kansas ហើយឪពុកឈ្មោះ Barack Obama Sr. ជាជនជាតិកេនយ៉ា។ បន្ទាប់ពីឪពុកម្ដាយលោកបានលែងលះគ្នា ម្ដាយរបស់លោកបានរៀបការជាមួយលោក Lolo Soetoro ដែលជានិស្សិតមកពីឥណ្ឌូនេស៊ី ហើយក្រុមគ្រួសារនេះបានផ្លាស់ទីទៅកាន់ទីក្រុងហ្សាការតា ប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ី នៅឆ្នាំ១៩៦៧។ នៅទីនោះ លោកបានចូលរៀននៅសាលាក្នុងស្រុក ហើយត្រូវបានគេស្គាល់ឈ្មោះថា Barry Soetoro។ លោកបានត្រឡប់មករដ្ឋ Hawaii វិញនៅឆ្នាំ១៩៧១ ដើម្បីរស់នៅជាមួយជីតាម្ដាយ និងបានចូលរៀននៅសាលា Punahou។ បទពិសោធន៍ពហុវប្បធម៌ទាំងនេះបានធ្វើឲ្យលោកមានទស្សនៈទូលាយ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមកំណត់ត្រារបស់វីគីភីឌា លោកអូបាម៉ាបានបញ្ចប់ការសិក្សាពីសាកលវិទ្យាល័យ Columbia ក្នុងឆ្នាំ១៩៨៣ និងពីសាលាច្បាប់ Harvard ក្នុងឆ្នាំ១៩៩១ ដោយនៅទីនោះលោកជានិពន្ធនាយកស្បែកខ្មៅដំបូងនៃទស្សនាវដ្ដី Harvard Law Review។ លោកបានធ្វើការជាអ្នករៀបចំសហគមន៍នៅទីក្រុង Chicago បន្ទាប់មកជាមេធាវីសិទ្ធិពលរដ្ឋ និងជាសាស្ត្រាចារ្យផ្នែកច្បាប់។

នៅឆ្នាំ១៩៩៦ លោកត្រូវបានបោះឆ្នោតជ្រើសរើសជាសមាជិកព្រឹទ្ធសភារដ្ឋ Illinois ហើយបានបម្រើការរហូតដល់ឆ្នាំ២០០៤។ សុន្ទរកថាគន្លឹះរបស់លោកនៅក្នុងមហាសន្និបាតគណបក្សប្រជាធិបតេយ្យឆ្នាំ២០០៤ បានធ្វើឲ្យលោកល្បីឈ្មោះទូទាំងប្រទេស។ នៅពេលក្រោយមកក្នុងឆ្នាំដដែល លោកក៏ត្រូវបានបោះឆ្នោតជ្រើសរើសជាសមាជិកព្រឹទ្ធសភាសហរដ្ឋអាមេរិក។

នៅខែកុម្ភៈឆ្នាំ២០០៧ លោកអូបាម៉ាបានប្រកាសឈរឈ្មោះជាបេក្ខជនប្រធានាធិបតី។ បន្ទាប់ពីការប្រកួតប្រជែងជាមួយលោកស្រី Hillary Clinton ក្នុងការបោះឆ្នោតបឋម លោកបានឈ្នះការតែងតាំងពីគណបក្សប្រជាធិបតេយ្យ ហើយបន្តឈ្នះបេក្ខជននៃគណបក្សសាធារណរដ្ឋគឺលោក John McCain ក្នុងការបោះឆ្នោតទូទៅ។ លោកបានឡើងកាន់តំណែងជាផ្លូវការនៅថ្ងៃទី២០ ខែមករា ឆ្នាំ២០០៩។

ក្នុងអាណត្តិដំបូង លោកបានដោះស្រាយវិបត្តិសេដ្ឋកិច្ចដ៏ធ្ងន់ធ្ងរដោយអនុម័តច្បាប់ស្ដីពីការស្ទុះងើបឡើងវិញ និងវិនិយោគអាមេរិក (American Recovery and Reinvestment Act)។ លោកបានចុះហត្ថលេខាលើច្បាប់ Affordable Care Act ដែលពង្រីកការធានារ៉ាប់រងសុខភាព និងត្រូវបានគេស្គាល់ជាទូទៅថា Obamacare។ លោកក៏បានបញ្ចប់ការចូលរួមផ្នែកយោធារបស់សហរដ្ឋអាមេរិកនៅអ៊ីរ៉ាក់ និងបានអនុញ្ញាតប្រតិបត្តិការដែលសម្លាប់លោក Osama bin Laden ក្នុងឆ្នាំ២០១១។ លោកត្រូវបានបោះឆ្នោតជ្រើសរើសឡើងវិញនៅឆ្នាំ២០១២ ដោយយកឈ្នះលោក Mitt Romney។

នៅក្នុងអាណត្តិទីពីរ លោកបានជំរុញគោលនយោបាយទាក់ទងនឹងការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ (ដោយចូលរួមក្នុងកិច្ចព្រមព្រៀងទីក្រុងប៉ារីស) ចរចាកិច្ចព្រមព្រៀងនុយក្លេអ៊ែរជាមួយអ៊ីរ៉ង់ និងធ្វើឲ្យទំនាក់ទំនងជាមួយគុយបាប្រក្រតីឡើងវិញ។ រដ្ឋបាលរបស់លោកក៏បានប្រឈមមុខនឹងបញ្ហាដូចជាសង្គ្រាមស៊ីវិលនៅស៊ីរី និងការកើនឡើងនៃក្រុម ISIS ជាដើម។ បើតាមវីគីភីឌា អំឡុងពេលដឹកនាំរបស់លោក សេដ្ឋកិច្ចសហរដ្ឋអាមេរិកបានស្ទុះងើបឡើងវិញ និងកំណើនការងារកើនឡើង ទោះបីជាភាពខុសគ្នាខាងនយោបាយកាន់តែធ្ងន់ធ្ងរក្ដី។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

បន្ទាប់ពីចប់អាណត្តិ តាមវីគីភីឌា លោកអូបាម៉ានៅតែជាឥស្សរជនដែលមានឥទ្ធិពលសំខាន់ក្នុងនយោបាយអាមេរិក និងនៅលើឆាកអន្តរជាតិ។ លោកបានបង្កើតមូលនិធិអូបាម៉ា (Obama Foundation) និងបានចេញផ្សាយសៀវភៅជីវប្រវត្តិ "A Promised Land"។ លោកនៅតែចូលរួមក្នុងសកម្មភាពសាធារណៈ និងបានគាំទ្របេក្ខជនរបស់គណបក្សប្រជាធិបតេយ្យដូចជា លោក Joe Biden និងលោកស្រី Kamala Harris ដូចបានឃើញក្នុងរូបថតជាមួយពួកគេនៅសេតវិមានក្នុងឆ្នាំ២០២២។

សម្រាប់អ្នកអាននៅកម្ពុជា វីគីភីឌាបានកត់សម្គាល់ថា លោកអូបាម៉ាមានភាពសំខាន់ជាពិសេស ដោយសារលោកបានធ្វើទស្សនកិច្ចនៅកម្ពុជាក្នុងឆ្នាំ២០១២ ក្នុងនាមជាប្រធានាធិបតីអាមេរិកដែលកំពុងកាន់តំណែងដំបូងគេដែលបានទៅដល់ទីនោះ ដើម្បីចូលរួមកិច្ចប្រជុំកំពូលអាស៊ាននៅភ្នំពេញ។ លោកនៅតែបន្តបញ្ចេញសំឡេងរបស់លោកទាក់ទងនឹងបញ្ហាប្រជាធិបតេយ្យ សុខាភិបាល និងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ។