ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

Barisan Nasional (BN) គឺជាសម្ព័ន្ធគណបក្សនយោបាយនៅប្រទេសម៉ាឡេស៊ី ដែលបង្កើតឡើងនៅឆ្នាំ១៩៧៤ ដើម្បីបន្តវេនពីសម្ព័ន្ធ Alliance ។ យោងតាម Wikipedia, BN ជាសម្ព័ន្ធនៃគណបក្សនយោបាយជាតិសាសន៍ដែលមាននិន្នាការស្ដាំនិយម និងឆ្វេងនិយមកណ្ដាល (centre-right and right-wing) ដោយមានសមាជិកសំខាន់ៗរួមមាន UMNO, MCA, MIC និងគណបក្សតូចៗដទៃទៀត។ បច្ចុប្បន្ននេះ BN ជាសម្ព័ន្ធនយោបាយធំទី៣ នៅក្នុងសភាបាតាដេវ៉ាន់រ៉ាក់យ៉ាត់ (Dewan Rakyat) ដោយមាន ៣០ អាសនៈ បន្ទាប់ពី Pakatan Harapan (PH) ដែលមាន ៨២ អាសនៈ និង Perikatan Nasional (PN) ដែលមាន ៧៤ អាសនៈ។ តាម Wikipedia, BN ត្រូវបានគេស្គាល់ថាជាកម្លាំងនយោបាយដែលបានគ្រប់គ្រងប្រទេសអស់រយៈពេលជាង ៤ ទសវត្សរ៍ ចាប់ពីឆ្នាំ១៩៧៤ រហូតដល់ឆ្នាំ២០១៨ ដែលធ្វើឱ្យវាក្លាយជាសម្ព័ន្ធនយោបាយដ៏មានឥទ្ធិពលបំផុតមួយនៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

តាម Wikipedia, Barisan Nasional មានមូលដ្ឋាននៅក្នុងប្រទេសម៉ាឡេស៊ី ហើយសមាជិករបស់វាតំណាងឱ្យក្រុមជនជាតិសំខាន់ៗនៅក្នុងសង្គមពហុជាតិសាសន៍របស់ម៉ាឡេស៊ី។ សម្ព័ន្ធនេះត្រូវបានគ្របដណ្តប់ដោយគណបក្សជាតិសាសន៍ចំនួនបីគឺ៖ UMNO ដែលតំណាងឱ្យជនជាតិម៉ាឡេ, MCA តំណាងឱ្យជនជាតិចិន, និង MIC តំណាងឱ្យជនជាតិឥណ្ឌា។ បន្ថែមពីនេះ ក៏មានគណបក្សតូចៗដូចជា PBRS តំណាងឱ្យជនជាតិដើមនៅរដ្ឋសាបា, និង PPP ដែលជាគណបក្សពហុជាតិសាសន៍ប៉ុន្តែបច្ចុប្បន្នគ្មានអាសនៈក្នុងសភា។ យោងតាម Wikipedia, ទស្សនាវដ្ដីនេះត្រូវបានគេហៅថា "រណសិរ្សជាតិ" ហើយនិមិត្តសញ្ញារបស់វាគឺជញ្ជីង (dacing) ដែលតំណាងឱ្យយុត្តិធម៌។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាម Wikipedia, Barisan Nasional ត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅឆ្នាំ១៩៧៤ ដោយនាយករដ្ឋមន្ត្រីទី២ របស់ម៉ាឡេស៊ី គឺលោក ទុង អាប់ឌុល រ៉ាហ្សាក់ (Tun Abdul Razak) ដើម្បីពង្រីកសម្ព័ន្ធ Alliance ដែលធ្លាប់គ្រប់គ្រងប្រទេសតាំងពីមុនឯករាជ្យក្នុងឆ្នាំ១៩៥៧។ ការបង្កើតនេះមានគោលបំណងបង្រួបបង្រួមគណបក្សជាតិសាសន៍ទាំងអស់ ដើម្បីឆ្លើយតបនឹងអំពើហិង្សាជាតិសាសន៍ដ៏ធ្ងន់ធ្ងរនៅខែឧសភា ឆ្នាំ១៩៦៩។ BN បានឈ្នះការបោះឆ្នោតលើកដំបូងរបស់ខ្លួនក្នុងឆ្នាំដដែល ហើយបានបន្តកាន់អំណាចរហូតដល់ឆ្នាំ២០១៨ ក្រោមការដឹកនាំរបស់នាយករដ្ឋមន្ត្រីជាច្រើនរូប រួមមាន លោក មហាធារ មហាម៉ាត់ (Mahathir Mohamad) លោក អាប់ឌុលឡាហ៍ បាដាវី (Abdullah Badawi) និងលោក ណាជីប រ៉ាហ្សាក់ (Najib Razak)។

ការដួលរលំជាប្រវត្តិសាស្ត្ររបស់ BN បានកើតឡើងក្នុងការបោះឆ្នោតសកលឆ្នាំ២០១៨ នៅពេលដែលសម្ព័ន្ធ Pakatan Harapan ដណ្តើមបានអំណាចជាលើកដំបូងក្នុងរយៈពេល ៦១ ឆ្នាំនៃការគ្រប់គ្រងរបស់សម្ព័ន្ធ BN និង Alliance មុននោះ។ តាម Wikipedia, បុព្វហេតុចម្បងគឺរឿងអាស្រូវពុករលួយ 1MDB ដែលភ្ជាប់ទៅនឹងអតីតនាយករដ្ឋមន្ត្រី Najib Razak ។ បន្ទាប់ពីការប្រែប្រួលនយោបាយ, BN បានវិលត្រឡប់ចូលក្នុងរដ្ឋាភិបាលវិញនៅឆ្នាំ២០២០ តាមរយៈការចូលរួមក្នុងសម្ព័ន្ធ Perikatan Nasional ហើយក្រោយមកបានក្លាយជាផ្នែកនៃរដ្ឋាភិបាលចម្រុះជាមួយ Pakatan Harapan ក្រោយការបោះឆ្នោតឆ្នាំ២០២២។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

ក្នុងអំឡុងពេលកាន់អំណាចរបស់ BN, ប្រទេសម៉ាឡេស៊ីបានឆ្លងកាត់ការរីកចម្រើនសេដ្ឋកិច្ចយ៉ាងឆាប់រហ័ស។ យោងតាម Wikipedia, គោលនយោបាយសេដ្ឋកិច្ចថ្មី (NEP) ដែលដាក់ចេញដោយរដ្ឋាភិបាល BN ក្នុងឆ្នាំ១៩៧១ មានគោលដៅកាត់បន្ថយភាពក្រីក្រនិងរៀបចំសង្គមឡើងវិញ ដោយផ្តល់អាទិភាពដល់ជនជាតិម៉ាឡេ និងជនជាតិដើម (Bumiputera)។ លទ្ធផលគឺការកើនឡើងនៃវណ្ណៈកណ្តាល និងគម្រោងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធធំៗ ដូចជាអគារ Petronas Towers ។

ផ្នែកវប្បធម៌, BN បានប្រកាន់ខ្ជាប់នូវគោលការណ៍ "ភាពកំពូលរបស់ជនជាតិម៉ាឡេ" (Ketuanan Melayu) ដែលធានាសិទ្ធិពិសេសសម្រាប់ជនជាតិម៉ាឡេ ខណៈពេលដែលព្យាយាមរក្សាស្ថិរភាពសង្គមពហុជាតិសាសន៍តាមរយៈការចែករំលែកអំណាចរវាងគណបក្សជាតិសាសន៍ផ្សេងៗ។ រូបភាពខាងលើបង្ហាញពីកម្មវិធី Rumah Terbuka ឆ្នាំថ្មីចិនឆ្នាំ២០២៦ ដែលរៀបចំដោយ MCA ជាគណបក្សសមាជិករបស់ BN ដោយឆ្លុះបញ្ចាំងពីការបន្តទំនាក់ទំនងវប្បធម៌ក្នុងចំណោមសហគមន៍ផ្សេងៗ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

បច្ចុប្បន្ន Barisan Nasional ស្ថិតក្រោមការដឹកនាំរបស់លោក អាម៉េដ ហ្សាហ៊ីដ ហាមីឌី (Ahmad Zahid Hamidi) ដែលជាប្រធានគណបក្ស UMNO និងជាអនុនាយករដ្ឋមន្ត្រីម៉ាឡេស៊ី។ យោងតាម Wikipedia, BN បានក្លាយជាផ្នែកមួយនៃរដ្ឋាភិបាលចម្រុះសហព័ន្ធ បន្ទាប់ពីការបោះឆ្នោតសកលឆ្នាំ២០២២ ដោយធ្វើការរួមគ្នាជាមួយ Pakatan Harapan និងក្រុមនយោបាយដទៃទៀត។ ការចូលរួមនេះបានផ្តល់ឱកាសឱ្យ BN មានឥទ្ធិពលឡើងវិញលើឆាកនយោបាយជាតិ បន្ទាប់ពីការបាត់បង់អំណាចជាប្រវត្តិសាស្ត្រ។ ក្នុងនាមជាសម្ព័ន្ធនយោបាយធំមួយនៅក្នុងប្រទេសជិតខាង ការវិវត្តរបស់ BN អាចមានឥទ្ធិពលដល់នយោបាយតំបន់ ជាពិសេសកិច្ចសហប្រតិបត្តិការក្នុងអាស៊ាន ដែលប្រទេសកម្ពុជាក៏ជាសមាជិកដ៏សំខាន់ផងដែរ។