ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមវិគីភីឌា (Wikipedia) លោក Bashar Hafez al-Assad (ភាសាអារ៉ាប់៖ بشار الأسد) គឺជាអតីតអ្នកនយោបាយ វេជ្ជបណ្ឌិត និងមន្ត្រីយោធាជនជាតិស៊ីរី ដែលបានកាន់តំណែងជាប្រធានាធិបតីនៃសាធារណរដ្ឋអារ៉ាប់ស៊ីរីចាប់ពីឆ្នាំ ២០០០ រហូតដល់ការទម្លាក់ចេញពីអំណាចរបស់គាត់នៅឆ្នាំ ២០២៤ បន្ទាប់ពីសង្គ្រាមស៊ីវិលស៊ីរីដែលអូសបន្លាយជាង ១៣ ឆ្នាំ។ លោកជាកូនប្រុសរបស់លោក Hafez al-Assad ដែលបានកាន់កាប់អំណាចផ្តាច់ការនៅស៊ីរីពីឆ្នាំ ១៩៧០ ដល់ ២០០០។ ក្នុងនាមជាប្រធានាធិបតី លោកក៏ជាអគ្គមេបញ្ជាការនៃកងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធស៊ីរី និងជាអគ្គលេខាធិការនៃគណបក្ស Ba'ath សង្គមនិយមអារ៉ាប់។ របបរបស់គាត់ត្រូវបានគេចោទប្រកាន់ពីការរំលោភសិទ្ធិមនុស្សធ្ងន់ធ្ងរ ការប្រើប្រាស់អាវុធគីមី និងបទឧក្រិដ្ឋកម្មសង្គ្រាមជាច្រើន ដែលនាំឱ្យមានការថ្កោលទោសពីសហគមន៍អន្តរជាតិ។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

វិគីភីឌាបានកត់ត្រាថា លោកបាស្ហារ អាល់អាសាដ កើតនៅថ្ងៃទី ១១ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ ១៩៦៥ នៅទីក្រុងដាម៉ាស ប្រទេសស៊ីរី។ គាត់មានសញ្ជាតិស៊ីរី និងជាសមាជិកនៃនិកាយអាឡូវីត (Alawite) ដែលជាក្រុមជនជាតិភាគតិចកាន់សាសនាអ៊ីស្លាម Shia និងជាមូលដ្ឋានគាំទ្រដ៏សំខាន់នៃរបបអាសាដ។ មុនពេលចូលប្រឡូកក្នុងឆាកនយោបាយ លោកបានសិក្សាផ្នែកវេជ្ជសាស្ត្រនៅសាកលវិទ្យាល័យដាម៉ាស និងទទួលបានជំនាញឯកទេសខាងរោគភ្នែក (ophthalmology) នៅទីក្រុងឡុងដ៍ នៃចក្រភពអង់គ្លេស។ នៅឆ្នាំ ២០០០ គាត់បានរៀបការជាមួយ Asma al-Assad (កើតនៅចក្រភពអង់គ្លេស) ហើយមានកូនបីនាក់។ ភរិយារបស់គាត់ត្រូវបានគេស្គាល់ថាបានដើរតួយ៉ាងសំខាន់ក្នុងកិច្ចការសាធារណៈ និងត្រូវបានប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយរដ្ឋបង្ហាញជារូបភាពទំនើប ប៉ុន្តែក្រោយមកត្រូវបានគេរិះគន់យ៉ាងខ្លាំងដោយសារតែភាពផ្ទុយគ្នារវាងរបៀបរស់នៅរបស់នាង និងទុក្ខវេទនារបស់ប្រជាជនស៊ីរី។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

តាមការរាយការណ៍របស់វិគីភីឌា គ្រួសារអាសាដបានកាន់អំណាចនៅស៊ីរីចាប់តាំងពីរដ្ឋប្រហារឆ្នាំ ១៩៧០ ដោយលោក Hafez al-Assad ។ ដំបូងឡើយ កូនប្រុសច្បង Bassel al-Assad ត្រូវបានត្រៀមខ្លួនជាអ្នកស្នងតំណែង ប៉ុន្តែ Bassel បានស្លាប់ដោយគ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍នៅឆ្នាំ ១៩៩៤។ ព្រឹត្តិការណ៍នេះបានផ្លាស់ប្តូរជោគវាសនារបស់ Bashar ដែលពេលនោះកំពុងស្នាក់នៅចក្រភពអង់គ្លេស។ គាត់ត្រូវបានហៅឲ្យត្រឡប់មកស៊ីរីវិញ ហើយបានចូលរៀននៅសាលាយោធា ដោយត្រូវបានតម្លើងឋានៈយ៉ាងឆាប់រហ័សដើម្បីរៀបចំខ្លួនសម្រាប់ភាពជាអ្នកដឹកនាំ។

បន្ទាប់ពីការទទួលមរណភាពរបស់ Hafez al-Assad នៅថ្ងៃទី ១០ មិថុនា ២០០០ Bashar ត្រូវបានប្រកាសជាប្រធានាធិបតី ដោយការជ្រើសរើសដែលគ្មានគូប្រជែង។ នៅក្នុងឆ្នាំដំបូង គាត់បានបង្កើតភាពរំពឹងទុកដោយការដោះលែងអ្នកទោសនយោបាយខ្លះ និងបើកទ្វារឲ្យមានការពិភាក្សានយោបាយដ៏កម្រ ដែលត្រូវបានគេហៅថា “Damascus Spring” (និទាឃរដូវដាម៉ាស)។ ប៉ុន្តែក្តីសង្ឃឹមទាំងនេះរលាយសាបសូន្យ នៅពេលដែលរបបនេះធ្វើការបង្ក្រាបឡើងវិញយ៉ាងឆាប់រហ័ស និងបិទសិទ្ធិសេរីភាពទាំងឡាយ។

នៅខែមីនា ឆ្នាំ ២០១១ ការបះបោរដែលជាផ្នែកនៃ “Arab Spring” បានផ្ទុះឡើងនៅទូទាំងប្រទេសស៊ីរី ដោយអ្នកតវ៉ាទាមទារលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ និងការបញ្ចប់របបផ្តាច់ការ។ របបអាសាដបានឆ្លើយតបដោយកម្លាំងយោធាដ៏ឃោរឃៅ ដែលនាំទៅដល់ការផ្ទុះសង្គ្រាមស៊ីវិលពេញទំហឹង។ សង្គ្រាមនេះបានទាក់ទាញការអន្តរាគមន៍ពីបរទេស៖ រុស្ស៊ី និងអ៊ីរ៉ង់បានបញ្ជូនកម្លាំងយោធានិងជំនួយផ្នែកដឹកនាំដើម្បីគាំទ្រលោក Assad ខណៈដែលសហរដ្ឋអាមេរិក តួកគី និងប្រទេសអារ៉ាប់មួយចំនួនបានគាំទ្រក្រុមប្រឆាំងផ្សេងៗ។ ការប្រើប្រាស់អាវុធគីមីនៅ Ghouta ក្នុងឆ្នាំ ២០១៣ ដែលបានសម្លាប់មនុស្សរាប់រយនាក់ ត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាការវាយប្រហារគីមីដ៏សាហាវបំផុតនៅក្នុងសតវត្សរ៍ទី ២១។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមវិគីភីឌា គិតត្រឹមខែវិច្ឆិកា ដល់ដើមខែធ្នូ ឆ្នាំ ២០២៤ ក្រុមចម្រុះប្រឆាំងដឹកនាំដោយ Hayat Tahrir al-Sham បានបើកការវាយលុកដ៏រហ័សមួយ ដោយដណ្តើមបានទីក្រុង Aleppo, Hama, Homs និងទីបំផុតបានចូលកាន់កាប់រដ្ឋធានីដាម៉ាសក្នុងរយៈពេលតែ ១១ ថ្ងៃប៉ុណ្ណោះ។ លោក Assad ត្រូវបានបង្ខំចិត្តភៀសខ្លួនទៅកាន់ប្រទេសរុស្ស៊ី ដែលជាសម្ព័ន្ធមិត្តយុទ្ធសាស្ត្រដ៏សំខាន់របស់គាត់ បញ្ចប់របបគ្រួសារ Assad ដែលបានកាន់អំណាច ៥៤ ឆ្នាំ (១៩៧០-២០២៤)។

សម្រាប់អ្នកអានខ្មែរ ប្រធានបទនេះផ្តល់នូវមេរៀនសំខាន់ៗអំពីផលវិបាកនៃរបបផ្តាច់ការរយៈពេលយូរ និងសង្គ្រាមស៊ីវិលដែលបង្កវិបត្តិជនភៀសខ្លួនធ្ងន់ធ្ងរ ព្រមទាំងការបំផ្លិចបំផ្លាញប្រទេសទាំងមូល។ ការចោទប្រកាន់ពីបទឧក្រិដ្ឋកម្មសង្គ្រាម និងឧក្រិដ្ឋកម្មប្រឆាំងមនុស្សជាតិ ដូចជាការវាយប្រហារគីមី Ghouta និងការធ្វើទារុណកម្មអ្នកទោស នៅតែបន្តជារបួសដ៏ជ្រៅសម្រាប់ប្រជាជនស៊ីរី និងជាសញ្ញាព្រមានអំពីភាពសាហាវឃោរឃៅនៃរបបអំណាចនិយម។ ប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយអន្តរជាតិបន្តតាមដានជោគវាសនារបស់លោក Assad និងអនាគតនយោបាយនៅស៊ីរី។