ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

ប៊ីតហ្វូរីក (Beit Furik) គឺជាទីក្រុងមួយស្ថិតនៅភាគខាងជើងនៃតំបន់វេសប៊ែង (West Bank) ក្នុងរដ្ឋប៉ាឡេស្ទីន។ តាមការដកស្រង់របស់វិគីភីឌា ទីក្រុងនេះមានចម្ងាយ ៩ គីឡូម៉ែត្រពីភាគអាគ្នេយ៍នៃក្រុងណាប្លូស (Nablus) ដែលជាទីក្រុងប្រវត្តិសាស្ត្រ និងពាណិជ្ជកម្មដ៏សំខាន់មួយនៅទីនោះ។ ប៊ីតហ្វូរីកស្ថិតក្នុងខេត្តណាប្លូស (Nablus Governorate) ហើយមានចំនួនប្រជាជន ១៣,៤៧៧ នាក់ តាមជំរឿនឆ្នាំ ២០១៧ របស់ការិយាល័យស្ថិតិកណ្តាលប៉ាឡេស្ទីន (Palestinian Central Bureau of Statistics)។

ទីក្រុងនេះត្រូវបានព័ទ្ធជុំវិញដោយជួរភ្នំ និងដីកសិកម្មយ៉ាងធំធេង ដែលឆ្លុះបញ្ចាំងពីលក្ខណៈជនបទរបស់វា។ សហគមន៍នេះសំខាន់ជាទីក្រុងកសិកម្ម ប៉ុន្តែក៏មានទំនាក់ទំនងជាមួយទីក្រុងណាប្លូសសម្រាប់ការងារ និងសេវាកម្មដែរ។ តាមកិច្ចព្រមព្រៀងអូស្លូ (Oslo Accords) ប៊ីតហ្វូរីកស្ថិតក្នុងតំបន់ដែលអាជ្ញាធរប៉ាឡេស្ទីនមានសមត្ថកិច្ចស៊ីវិល ប៉ុន្តែការគ្រប់គ្រងសន្តិសុខនៅតែស្ថិតក្រោមអ៊ីស្រាអែល។ ដូចសហគមន៍ប៉ាឡេស្ទីនជាច្រើនទៀត ប៊ីតហ្វូរីករស់នៅក្រោមការកាន់កាប់របស់អ៊ីស្រាអែលចាប់តាំងពីឆ្នាំ ១៩៦៧ ដែលបានជះឥទ្ធិពលដល់គ្រប់ទិដ្ឋភាពនៃជីវិត។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

ប៊ីតហ្វូរីកស្ថិតនៅលើជម្រាលភ្នំសាម៉ារី (Samarian Hills) នៃវេសប៊ែងភាគខាងជើង ដែលមានកម្ពស់ប្រហែលពី ៥០០ ទៅ ៦០០ ម៉ែត្រពីនីវ៉ូសមុទ្រ។ តំបន់នេះមានអាកាសធាតុមេឌីទែរ៉ាណេ ដោយមានរដូវក្តៅស្ងួត និងក្តៅ និងរដូវរងារអាចត្រជាក់ និងមានភ្លៀង។ ដីនៅទីនេះសំបូរទៅដោយដំណាំអូលីវ ដែលដុះលើជម្រាលភ្នំជាច្រើន រួមជាមួយទំពាំងបាយជូរ និងផ្លែឈើដទៃទៀត។ នៅជុំវិញប៊ីតហ្វូរីក មានភូមិ និងទីក្រុងតូចៗជាច្រើន ដែលរួមគ្នាបង្កើតជាបណ្តាញសហគមន៍កសិកម្មនៅភាគអាគ្នេយ៍នៃណាប្លូស។

យោងតាមទិន្នន័យឆ្នាំ ២០១៧ ប្រជាជនរស់នៅមានចំនួន ១៣,៤៧៧ នាក់។ ភាគច្រើនជាជនជាតិអារ៉ាប់ប៉ាឡេស្ទីន និងកាន់សាសនាឥស្លាមស៊ុននី។ ភាសាដែលនិយាយប្រចាំថ្ងៃគឺភាសាអារ៉ាប់ប៉ាឡេស្ទីន រីឯភាសាអង់គ្លេស និងភាសាហេប្រ៊ូក៏ត្រូវបានស្គាល់ខ្លះដែរ ជាពិសេសក្នុងចំណោមអ្នកធ្វើការនៅអ៊ីស្រាអែល។ គ្រួសារជាច្រើនបានរស់នៅទីនេះអស់រាប់ជំនាន់ ហើយមានសាលារៀន វិហារឥស្លាម និងគ្លីនិកសុខភាពដែលផ្តល់សេវាដល់ប្រជាជន។ ទីក្រុងនេះត្រូវបានបែងចែកទៅជាតំបន់លំនៅឋានជាច្រើន ដែលភ្ជាប់គ្នាដោយផ្លូវតូចៗ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

ប្រវត្តិនៃការតាំងទីលំនៅនៅប៊ីតហ្វូរីកអាចត្រឡប់ទៅសម័យកាលបុរាណ ប៉ុន្តែឯកសារប្រវត្តិសាស្ត្រដែលគេស្គាល់ច្រើនចាប់ផ្តើមពីសម័យកាលអូតូម៉ង់ (Ottoman) ដែលគ្រប់គ្រងតំបន់នេះពីសតវត្សរ៍ទី១៦ ដល់ដើមសតវត្សរ៍ទី២០។ ក្នុងអំឡុងពេលនោះ ភូមិនេះជាភូមិកសិកម្មតូចមួយនៅក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់ចក្រភព។ នៅក្រោយសង្គ្រាមលោកលើកទី១ តំបន់នេះបានស្ថិតក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់ចក្រភពអង់គ្លេស (British Mandate) រហូតដល់ឆ្នាំ ១៩៤៨។

បន្ទាប់ពីការបង្កើតរដ្ឋអ៊ីស្រាអែល និងសង្គ្រាមអារ៉ាប់-អ៊ីស្រាអែលឆ្នាំ ១៩៤៨ តំបន់វេសប៊ែងត្រូវបានកាន់កាប់ និងគ្រប់គ្រងដោយហ្ស៊កដានី (Jordan) រហូតដល់ឆ្នាំ ១៩៦៧។ នៅក្នុងសង្គ្រាមប្រាំមួយថ្ងៃ (Six-Day War) អ៊ីស្រាអែលបានដណ្តើមកាន់កាប់តំបន់វេសប៊ែងទាំងមូល រួមទាំងប៊ីតហ្វូរីក។ ការកាន់កាប់នេះបានបណ្តាលឱ្យមានការផ្លាស់ប្តូរជាមូលដ្ឋាន រួមមានការសាងសង់លំនៅឋានអ៊ីស្រាអែល (settlements) នៅក្បែរៗ ការដាក់កំហិតលើចលនារបស់ប្រជាជន និងការរឹបអូសដីធ្លី។

វិមានដែលបានបង្ហាញក្នុងរូបភាព ត្រូវបានសាងសង់ឡើងដើម្បីរំលឹកដល់ជនរងគ្រោះដែលបានស្លាប់នៅក្នុងជម្លោះចាប់តាំងពីឆ្នាំ ១៩៦៧។ វាជានិមិត្តរូបនៃការបាត់បង់ និងការតស៊ូរបស់សហគមន៍នេះ។ ក្នុងអំឡុងចលនា Intifada លើកទីមួយ (១៩៨៧-១៩៩៣) និងលើកទីពីរ (២០០០-២០០៥) ប៊ីតហ្វូរីក ដូចទីក្រុងដទៃទៀតក្នុងតំបន់ បានឃើញការប៉ះទង្គិច និងការតវ៉ាប្រឆាំងនឹងការកាន់កាប់។ ទោះបីជាមានការផ្លាស់ប្តូរនយោបាយជាច្រើន ប្រជាជននៅទីនេះបានរក្សាកេរដំណែលរបស់ខ្លួន រួមទាំងសំណង់បុរាណ ផ្នូរ និងរូងភ្នំមួយចំនួន ដែលបញ្ជាក់ពីអត្ថិភាពជាប្រវត្តិសាស្ត្រ។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

សេដ្ឋកិច្ចរបស់ប៊ីតហ្វូរីកពឹងផ្អែកយ៉ាងខ្លាំងលើវិស័យកសិកម្ម ជាពិសេសការដាំដុះដើមអូលីវ ដែលមានប្រវត្តិជាងរាប់ពាន់ឆ្នាំនៅប៉ាឡេស្ទីន។ ការផលិតប្រេងអូលីវគឺជាសកម្មភាពសំខាន់សម្រាប់គ្រួសារភាគច្រើន ហើយផលិតផលនេះត្រូវបានលក់ទាំងនៅក្នុងស្រុក និងក្រៅប្រទេស។ ដំណាំផ្សេងទៀតរួមមាន ទំពាំងបាយជូរ ឧទ្ទេស ផ្លែឈើ និងបន្លែផ្សេងៗ។

ក្រៅពីកសិកម្ម ប្រជាជនជាច្រើនធ្វើការនៅក្នុងក្រុងណាប្លូសដែលនៅជិត ក្នុងវិស័យសំណង់ ពាណិជ្ជកម្ម និងសេវាកម្ម។ ស្ថានភាពសេដ្ឋកិច្ចទូទៅនៅតំបន់វេសប៊ែងត្រូវបានរារាំងដោយការរឹតត្បិតចលនា ចំណុចត្រួតពិនិត្យ (checkpoints) និងការបិទតំបន់ ដែលបង្កើនអត្រាគ្មានការងារធ្វើ និងភាពក្រីក្រ។

វប្បធម៌នៅប៊ីតហ្វូរីកគឺជាផ្នែកមួយនៃកេរដំណែលវប្បធម៌ប៉ាឡេស្ទីនដែលសំបូរបែប។ របាំប្រពៃណីដូចជា Dabke ត្រូវបានសម្តែងក្នុងឱកាសបុណ្យ និងពិធីមង្គលការ។ ស្ត្រីក្នុងសហគមន៍រក្សាសិល្បៈនៃការប៉ាក់ (Tatreez) ដែលជាការងារធ្វើដោយដៃមានក្បូរក្បាច់យ៉ាងស្រស់ស្អាត។ ម្ហូបអាហារក្នុងស្រុកឆ្លុះបញ្ចាំងពីម្ហូបបែបប៉ាឡេស្ទីន ដូចជា Maqluba ហ្វាឡាហ្វែល និងជាពិសេស Knafeh ដែលជាបង្អែមដ៏ល្បីរបស់ក្រុងណាប្លូស។ ការអប់រំត្រូវបានគេវាយតម្លៃខ្ពស់ ហើយយុវជនជាច្រើនបានបន្តការសិក្សានៅសាកលវិទ្យាល័យជាតិអាន-ណាចា (An-Najah National University) នៅណាប្លូស។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

សម្រាប់អ្នកអាន KhmerPulse ដែលតាមដានព្រឹត្តិការណ៍អន្តរជាតិ ប៊ីតហ្វូរីកគឺជាតំណាងនៃសហគមន៍ប៉ាឡេស្ទីនដែលកំពុងរងផលប៉ះពាល់ដោយសារជម្លោះដែលកំពុងបន្ត។ នៅឆ្នាំ ២០២៦ ស្ថានភាពនៅវេសប៊ែងនៅតែមានភាពតានតឹង ដោយមានការប៉ះទង្គិចគ្នារវាងកម្លាំងអ៊ីស្រាអែល និងក្រុមប្រដាប់អាវុធប៉ាឡេស្ទីន ក៏ដូចជាអំពើហិង្សាពីសំណាក់អ្នកតាំងទីលំនៅជ្វីហ្វប្រឆាំងនឹងជនស៊ីវិលប៉ាឡេស្ទីន។ ទីក្រុងដូចជាប៊ីតហ្វូរីក ជារឿយៗត្រូវបានគេដាក់ក្នុងព័ត៌មានដោយសារប្រតិបត្តិការយោធា ការតវ៉ា ឬការកើនឡើងនៃការសាងសង់លំនៅឋានអ៊ីស្រាអែលនៅជុំវិញតំបន់។

ការយល់ដឹងអំពីទីក្រុងតូចមួយនេះអាចជួយឱ្យអ្នកអានយល់កាន់តែស៊ីជម្រៅអំពីភាពស្មុគស្មាញនៃជម្លោះនៅមជ្ឈិមបូព៌ា។ អង្គការសិទ្ធិមនុស្ស និងទីភ្នាក់ងារមនុស្សធម៌ជាច្រើនបានរាយការណ៍អំពីស្ថានភាពលំបាកនៅទីនោះ ហើយអំពាវនាវឱ្យមានការគាំពារជនស៊ីវិល។ អ្នកអាន KhmerPulse អាចតាមដានព័ត៌មានពាក់ព័ន្ធនឹងប៊ីតហ្វូរីក នៅពេលដែលមានព្រឹត្តិការណ៍ធំៗកើតឡើងនៅតំបន់ណាប្លូស ដែលអាចមានឥទ្ធិពលដល់នយោបាយតំបន់ និងអន្តរជាតិ។