ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

Big Tech ឬហៅថា ក្រុមហ៊ុនបច្ចេកវិទ្យាយក្ស គឺជាក្រុមហ៊ុនបច្ចេកវិទ្យាធំជាងគេ និងមានឥទ្ធិពលបំផុតនៅលើពិភពលោក។ យោងតាមសព្វវចនាធិប្បាយ Wikipedia ក្រុមហ៊ុនស្នូលដែលគេសំដៅជាទូទៅគឺ Microsoft, Apple, Alphabet (ក្រុមហ៊ុនមេ Google), Amazon និង Meta (Facebook) ដែលជាក្រុមហ៊ុនបច្ចេកវិទ្យាធំបំផុតទាំងប្រាំនៅសហរដ្ឋអាមេរិក។ ក្រុមហ៊ុនទាំងនេះក៏ជាក្រុមហ៊ុនធំបំផុតមួយចំនួននៅលើពិភពលោកដែរ ដោយគិតពីមូលធនទីផ្សារ ដែលរួមគ្នាមានប្រហែល ២៥% នៃសន្ទស្សន៍ S&P 500 (Wikipedia)។ នេះមានន័យថា ការប្រែប្រួលតម្លៃភាគហ៊ុនរបស់ពួកគេអាចជះឥទ្ធិពលយ៉ាងខ្លាំងដល់ទីផ្សារភាគហ៊ុនពិភពលោក។ ពាក្យ "Big Tech" ត្រូវបានប្រៀបធៀបទៅនឹងស្លាកសម្រាប់ឧស្សាហកម្មផ្សេងទៀត ដូចជា Big Oil និង Big Tobacco ដែលបង្ហាញពីការផ្តាច់មុខនិងអំណាចទីផ្សារ។

ក្រុមហ៊ុនបច្ចេកវិទ្យាធំៗផ្សេងទៀតដូចជា Netflix, Nvidia, Tesla និង X Corp. ក៏ត្រូវបានចាត់ទុកថាជាក្រុមហ៊ុនមានឥទ្ធិពលខ្លាំង ប៉ុន្តែជាធម្មតាត្រូវបានរៀបរាប់ដោយឡែក។ ពាក្យដែលទាក់ទងដូចជា FAANG ឬ Magnificent Seven ត្រូវបានប្រើដើម្បីសំដៅទៅលើក្រុមពង្រីកទាំងនេះ។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

ក្រុមហ៊ុន Big Tech មានប្រភពដើមពីសហរដ្ឋអាមេរិក ដោយមានទីស្នាក់ការកណ្តាលនៅតំបន់ Silicon Valley និង Seattle ជាដើម។ ប៉ុន្តែ វត្តមានរបស់ពួកគេគឺសកលលោក៖ អ្នកប្រើប្រាស់រាប់ពាន់លាននាក់នៅទូទាំងពិភពលោកប្រើប្រាស់សេវាកម្មរបស់ពួកគេជារៀងរាល់ថ្ងៃ។ ពួកគេមានបុគ្គលិកសរុបរាប់សែននាក់ ដែលភាគច្រើនជាអ្នកជំនាញផ្នែកវិស្វកម្មសូហ្វវែរ វិទ្យាសាស្ត្រទិន្នន័យ និងគ្រប់គ្រងផលិតផល។ ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធបច្ចេកវិទ្យាដ៏ធំសម្បើម ដូចជាមជ្ឈមណ្ឌលទិន្នន័យ និងបណ្តាញអ៊ីនធឺណិត ត្រូវបានពង្រាយនៅទូទាំងទ្វីបនានា ដើម្បីផ្តល់សេវាកម្មដែលមានល្បឿនលឿននិងស្ថិរភាព។ ការមានវត្តមានសកលនេះក៏ធ្វើឱ្យពួកគេក្លាយជាផ្នែកមួយនៃជម្លោះភូមិសាស្ត្រនយោបាយជាញឹកញាប់ ឧទាហរណ៍ទាក់ទងនឹងការផ្ទេរទិន្នន័យឆ្លងកាត់ព្រំដែន និងបទប្បញ្ញត្តិក្នុងស្រុក។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ការកើនឡើងនៃក្រុមហ៊ុន Big Tech មានទំនាក់ទំនងយ៉ាងជិតស្និទ្ធជាមួយបដិវត្តន៍ឌីជីថលនៅចុងសតវត្សទី ២០ និងដើមសតវត្សទី ២១។ ក្រុមហ៊ុនដូចជា Microsoft បានត្រួសត្រាយផ្នែកកម្មវិធីកុំព្យូទ័រ Apple បានធ្វើបដិវត្តន៍ឧបករណ៍អេឡិចត្រូនិក Google បានគ្រប់គ្រងការស្វែងរកតាមអ៊ីនធឺណិត Amazon បានផ្លាស់ប្តូរការលក់ទំនិញ ហើយ Facebook បានបង្កើតវេទិកាសង្គមថ្មីមួយ។ ក្រុមហ៊ុនទាំងនេះបានរីកចម្រើនយ៉ាងឆាប់រហ័ស ដោយមួយផ្នែកធំបានមកពីការរីករាលដាលនៃអ៊ីនធឺណិត និងស្មាតហ្វូន។ ឧទាហរណ៍ ក្រុមហ៊ុន Microsoft បានប្រឈមមុខនឹងការស៊ើបអង្កេតប្រឆាំងការផ្តាច់មុខនៅសហរដ្ឋអាមេរិកនៅចុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ១៩៩០ និងដើមទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ២០០០ ដែលបានកំណត់ពីរបៀបដែលរដ្ឋាភិបាលសម្លឹងមើលអំណាចនៃក្រុមហ៊ុនបច្ចេកវិទ្យា។

ក្នុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ២០១០ ក្រុមហ៊ុនទាំងនេះបានពង្រីកចូលទៅក្នុងវិស័យថ្មីៗ ដូចជាពពកកុំព្យូទ័រ បញ្ញាសិប្បនិម្មិត និងការកម្សាន្តឌីជីថល។ ទន្ទឹមនឹងនេះ ពួកគេបានប្រឈមនឹងការរិះគន់ខ្លាំងឡើងៗ ជាពិសេសទាក់ទងនឹងភាពឯកជនទិន្នន័យ និងការផ្តាច់មុខ។ ពាក្យ "Big Tech" បានលេចចេញជាស្លាកសម្រាប់ក្រុមហ៊ុនទាំងនេះ ដោយឆ្លុះបញ្ចាំងពីអំណាចសេដ្ឋកិច្ចនិងសង្គមដ៏ធំធេងរបស់ពួកគេ ស្រដៀងនឹង "Big Oil" ពីសតវត្សទី ២០ (តាម Wikipedia)។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ក្រុមហ៊ុន Big Tech ដើរតួនាទីយ៉ាងសំខាន់នៅក្នុងសេដ្ឋកិច្ចពិភពលោក។ តាម Wikipedia មូលធនទីផ្សាររបស់ពួកគេតំណាងឱ្យប្រហែល ២៥% នៃសន្ទស្សន៍ S&P 500 ដែលបង្ហាញពីឥទ្ធិពលយ៉ាងខ្លាំងលើទីផ្សារហិរញ្ញវត្ថុ។ ពួកគេមិនត្រឹមតែជាអ្នកដឹកនាំទីផ្សារប៉ុណ្ណោះទេ ថែមទាំងជំរុញការច្នៃប្រឌិត និងបង្កើតការងារដែលមានប្រាក់ខែខ្ពស់ផងដែរ។ ការងារនៅក្នុងក្រុមហ៊ុនទាំងនេះ ជាពិសេសផ្នែកវិស្វកម្មសូហ្វវែរ និងការគ្រប់គ្រងផលិតផល ត្រូវបានគេចាត់ទុកថាមានការប្រកួតប្រជែងខ្ពស់ (Wikipedia)។ អ្នកធ្វើការតែងតែទទួលបានសំណងជាហ៊ុននិងប្រាក់ខែដ៏ច្រើន ប៉ុន្តែក៏ប្រឈមនឹងម៉ោងធ្វើការវែងនិងវប្បធម៌ការងារដ៏តានតឹងផងដែរ។

ក្នុងវិស័យវប្បធម៌ ក្រុមហ៊ុនទាំងនេះបានផ្លាស់ប្តូររបៀបដែលមនុស្សទំនាក់ទំនង ស្វែងរកព័ត៌មាន និងប្រើប្រាស់ប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយ។ ជាឧទាហរណ៍ Facebook បានក្លាយជាវេទិកាសង្គមដ៏ធំសម្រាប់មនុស្សជាង ២ ពាន់លាននាក់ រីឯ Amazon បានកំណត់ស្តង់ដារថ្មីសម្រាប់ការទិញទំនិញតាមអនឡាញ។ ប៉ុន្តែពួកគេក៏ប្រឈមនឹងការរិះគន់ផងដែរ ទាក់ទងនឹងការរំលោភលើភាពឯកជន ការផ្សព្វផ្សាយព័ត៌មានមិនពិត និងឥទ្ធិពលលើដំណើរការប្រជាធិបតេយ្យ។ ជាលទ្ធផល ពួកគេបានក្លាយជាផ្នែកមួយដ៏សំខាន់នៃជីវិតសម័យទំនើប ប៉ុន្តែក៏បង្កឱ្យមានការពិភាក្សាអំពី តើពួកគេមានអំណាចខ្លាំងពេកឬយ៉ាងណា។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

នាពេលបច្ចុប្បន្ន ក្រុមហ៊ុន Big Tech កំពុងស្ថិតនៅក្រោមការត្រួតពិនិត្យយ៉ាងម៉ឺងម៉ាត់ពីស្ថាប័ននិយតកម្មជាសកល។ សហភាពអឺរ៉ុប តាមរយៈគណៈកម្មការអឺរ៉ុប បានដាក់ការផាកពិន័យជាច្រើនលើក្រុមហ៊ុនទាំងនេះ ពាក់ព័ន្ធនឹងការបំពានច្បាប់ប្រកួតប្រជែង និងការការពារទិន្នន័យ (GDPR)។ ករណីសំខាន់ៗរួមមានការពិន័យ Google ពីបទរំលោភលើការប្រកួតប្រជែងក្នុងទីផ្សារស្វែងរក និងការតម្រូវឱ្យ Apple ផ្លាស់ប្តូរគោលការណ៍ App Store។ លើសពីនេះ ការរីកចម្រើនយ៉ាងលឿននៃបច្ចេកវិទ្យា AI ដែលដឹកនាំដោយក្រុមហ៊ុនទាំងនេះ ក៏កំពុងបង្កជាការពិភាក្សាថ្នាក់ជាតិនិងអន្តរជាតិផងដែរ។

សម្រាប់អ្នកអាន KhmerPulse នៅកម្ពុជា ក្រុមហ៊ុនទាំងនេះមានវត្តមានដ៏សំខាន់។ ប្រជាជនកម្ពុជាភាគច្រើនប្រើ Facebook សម្រាប់ទំនាក់ទំនងសង្គម និងព័ត៌មាន Google សម្រាប់ស្វែងរក និង YouTube សម្រាប់ការកម្សាន្ត។ ការផ្លាស់ប្តូរបទប្បញ្ញត្តិ ឬការសម្រេចចិត្តអាជីវកម្មរបស់ក្រុមហ៊ុនទាំងនេះអាចជះឥទ្ធិពលដោយផ្ទាល់ដល់ជីវិតប្រចាំថ្ងៃរបស់ពួកគេ។ ទន្ទឹមនឹងនេះ ការពង្រីកឥទ្ធិពលរបស់ Big Tech ក៏ជំរុញឱ្យមានការពិចារណាឡើងវិញអំពីអធិបតេយ្យភាពឌីជីថល និងការការពារអ្នកប្រើប្រាស់នៅក្នុងប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍ដូចជាកម្ពុជាផងដែរ។