ជីវគីមីវិទ្យា

ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

ជីវគីមីវិទ្យា (Biochemistry) ឬគីមីវិទ្យាជីវសាស្ត្រ គឺជាការសិក្សាអំពីដំណើរការគីមីដែលកើតឡើងនៅក្នុង និងពាក់ព័ន្ធនឹងសារពាង្គកាយមានជីវិត ។ យោងតាមសព្វានុក្រមវិគីភីឌា ជីវគីមីវិទ្យាគឺជាសាខារងមួយរបស់ទាំងគីមីវិទ្យា និងជីវវិទ្យា ហើយអាចត្រូវបានចែកចេញជា ៣ វិស័យធំៗ គឺ ជីវវិទ្យារចនាសម្ព័ន្ធ អង់ស៊ីមវិទ្យា និងមេតាបូលីស (ការបំប្លែងសារជាតិ) ។ ជីវវិទ្យារចនាសម្ព័ន្ធសិក្សាពីសំណង់ និងរូបរាងនៃម៉ូលេគុលជីវសាស្ត្រដូចជាប្រូតេអ៊ីន និងអាស៊ីដនុយក្លេអ៊ិច ចំណែកអង់ស៊ីមវិទ្យាផ្ដោតលើប្រតិកម្មគីមីដែលជំរុញដោយអង់ស៊ីម ហើយមេតាបូលីសគឺជាការសិក្សាអំពីបណ្ដាញនៃប្រតិកម្មគីមីដែលទ្រទ្រង់ជីវិត ។

នៅទសវត្សរ៍ចុងក្រោយនៃសតវត្សរ៍ទី ២០ ជីវគីមីវិទ្យាទទួលបានជោគជ័យយ៉ាងត្រចះត្រចង់ក្នុងការពន្យល់ពីដំណើរការរស់នៅតាមរយៈវិស័យទាំង ៣ នេះ ។ ស្ទើរតែគ្រប់វិស័យនៃវិទ្យាសាស្ត្រជីវិត ដូចជាពន្ធុវិទ្យា ឱសថសាស្ត្រ និងវេជ្ជសាស្ត្រ សុទ្ធតែពឹងផ្អែកលើវិធីសាស្ត្រជីវគីមី ។ បច្ចេកទេសសម័យទំនើបដូចជា X-ray crystallography, nuclear magnetic resonance (NMR) និង mass spectrometry បានធ្វើឱ្យអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រអាចមើលឃើញរចនាសម្ព័ន្ធម៉ូលេគុលក្នុងកម្រិតអាតូម ដែលជាមូលដ្ឋាននៃការយល់ដឹងជីវសាស្ត្រទំនើប ។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

ការស្រាវជ្រាវជីវគីមីវិទ្យាគឺជាកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងរួមគ្នាទូទាំងពិភពលោក ដោយមានមជ្ឈមណ្ឌលសិក្សាធំៗស្ថិតនៅតាមបណ្ដាប្រទេសដូចជា សហរដ្ឋអាមេរិក ចក្រភពអង់គ្លេស អាល្លឺម៉ង់ ជប៉ុន និងឥណ្ឌា ។ ប៉ុន្តែការរួមចំណែកដ៏សំខាន់មកពីអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រគ្រប់សញ្ជាតិ ។ ក្នុងចំណោមអ្នកស្រាវជ្រាវជីវគីមីដ៏ល្បីល្បាញ គឺគូស្វាមីភរិយា Gerty Cori និង Carl Cori ដែលទទួលបានរង្វាន់ណូបែលផ្នែកសរីរវិទ្យា ឬវេជ្ជសាស្ត្រនៅឆ្នាំ ១៩៤៧ សម្រាប់ការរកឃើញ Cori cycle ដែលជាដំណើរការបំប្លែង glycogen ទៅជាគ្លុយកូសនៅក្នុងសាច់ដុំ និងថ្លើម ។ របកគំហើញនេះបានធ្វើឱ្យយល់កាន់តែច្បាស់អំពីបទបញ្ជាមេតាបូលីសនៃថាមពល ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

ជីវគីមីវិទ្យាមានឫសគល់តាំងពីសតវត្សរ៍ទី ១៩ នៅពេលដែលអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រចាប់ផ្ដើមសិក្សាគីមីនៃភាវៈរស់ តាមរយៈការពិសោធលើការរំលាយអាហារ និងការបង្កាត់ ។ នៅឆ្នាំ ១៩៤៧ ការរកឃើញ Cori cycle ដោយគូស្វាមីភរិយា Cori បានបង្ហាញពីទំនាក់ទំនងគីមីរវាងសាច់ដុំ និងថ្លើម ដែលជាព្រឹត្តិការណ៍សំខាន់មួយក្នុងការស្វែងយល់ពីថាមពលមេតាបូលីស ។

ក្រោយមក ការរកឃើញរចនាសម្ព័ន្ធ DNA ដោយ James Watson និង Francis Crick ក្នុងឆ្នាំ ១៩៥៣ បានក្លាយជាចំណុចរបត់ដ៏ធំ ដោយតភ្ជាប់ជីវគីមីវិទ្យាជាមួយពន្ធុវិទ្យា និងបង្កើតឱ្យមានវិន័យថ្មីគឺជីវវិទ្យាម៉ូលេគុល ។ ចាប់តាំងពីពេលនោះមក បច្ចេកវិទ្យាដូចជាការកំណត់លំដាប់ DNA និងគ្រីស្តាល់វិទ្យាកាំរស្មី X បានពន្លឿនការស្រាវជ្រាវ ។ យោងតាមវិគីភីឌា មកដល់ចុងសតវត្សរ៍ទី ២០ ជីវគីមីវិទ្យាអាចពន្យល់ដំណើរការជីវិតបានយ៉ាងគ្រប់ជ្រុងជ្រោយតាមរយៈវិស័យរចនាសម្ព័ន្ធ អង់ស៊ីម និងមេតាបូលីស ។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

ជីវគីមីវិទ្យាគឺជាឆ្អឹងខ្នងនៃឧស្សាហកម្មឱសថ និងជីវបច្ចេកវិទ្យា ដែលមានតម្លៃរាប់រយពាន់លានដុល្លារទូទាំងពិភពលោក ។ ឱសថសង្គ្រោះជីវិតដូចជា អង់ទីប៊ីយ៉ូទិក វ៉ាក់សាំង និងថ្នាំព្យាបាលជំងឺទឹកនោមផ្អែម (អាំងស៊ុយលីន) សុទ្ធតែជាផលិតផលនៃការស្រាវជ្រាវជីវគីមី ។ ក្នុងវិស័យកសិកម្ម បច្ចេកទេសជីវគីមីត្រូវបានប្រើដើម្បីអភិវឌ្ឍដំណាំកែប្រែហ្សែន ដែលធន់នឹងសត្វល្អិត និងគ្រោះរាំងស្ងួត ព្រមទាំងផលិតជីវឥន្ធនៈសម្រាប់ថាមពលស្អាត ។

តាមផ្នែកវប្បធម៌ ជីវគីមីវិទ្យាបានផ្លាស់ប្ដូរការយល់ឃើញរបស់មនុស្សជាតិចំពោះជីវិត និងជំងឺ ។ ការយល់ដឹងថាលក្ខណៈហ្សែនត្រូវបានសរសេរក្នុង DNA បានបើកទ្វារទៅកាន់បដិវត្តន៍ជីវបច្ចេកវិទ្យា ប៉ុន្តែក៏បង្កើតជាសំណួរសីលធម៌ដូចជាការកែប្រែហ្សែនមនុស្ស និងការក្លូនសារពាង្គកាយ ។ ការជជែកទាំងនេះបង្ហាញថា ជីវគីមីវិទ្យាមិនត្រឹមតែជាវិទ្យាសាស្ត្រប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែជាកម្លាំងដែលជះឥទ្ធិពលយ៉ាងជ្រាលជ្រៅដល់សង្គម ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

សព្វថ្ងៃនេះ ជីវគីមីវិទ្យាដើរតួនាទីសំខាន់ក្នុងការឆ្លើយតបនឹងបញ្ហាសកល ។ ក្នុងអំឡុងជំងឺរាតត្បាត COVID-19 វ៉ាក់សាំងប្រភេទ mRNA ដែលផលិតដោយក្រុមហ៊ុន Pfizer-BioNTech និង Moderna គឺជាសមិទ្ធផលនៃការស្រាវជ្រាវមូលដ្ឋានជីវគីមីរាប់ទសវត្សរ៍ ដោយប្រើយន្តការកោសិកាដើម្បីបង្កើតភាពស៊ាំ ។ បច្ចេកវិទ្យាកែប្រែហ្សែន CRISPR-Cas9 ដែលបានឈ្នះរង្វាន់ណូបែលគីមីវិទ្យាឆ្នាំ ២០២០ កំពុងបើកផ្លូវដល់ការព្យាបាលជំងឺហ្សែនដូចជាជំងឺស៊ីស្ទីកហ្វៃប្រូស៊ីស និងជំងឺស្លេស្មៀស (sickle cell disease) ។

សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ជីវគីមីវិទ្យាមានសារៈសំខាន់ដោយផ្ទាល់ ។ ក្នុងវិស័យសុខាភិបាល វាជួយក្នុងការវិនិច្ឆ័យរោគតាមម៉ូលេគុល ការអភិវឌ្ឍថ្នាំ និងការគ្រប់គ្រងជំងឺឆ្លង ។ ក្នុងវិស័យកសិកម្ម ការស្រាវជ្រាវជីវគីមីអាចជួយបង្កើនផលិតភាពស្រូវ ដែលជាដំណាំចម្បង តាមរយៈការយល់ដឹងពីមេតាបូលីសរបស់ដំណាំ និងការកែប្រែហ្សែន ។ ទន្ទឹមនេះ ការអនុវត្តជីវគីមីដើម្បីដោះស្រាយការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ ដូចជាការផលិតជីវឧស្ម័ន ក៏កំពុងទទួលបានការចាប់អារម្មណ៍ពីសំណាក់រដ្ឋាភិបាល និងអ្នកស្រាវជ្រាវផងដែរ ។