ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

សង្គ្រាមជីវសាស្ត្រ ដែលត្រូវបានគេស្គាល់ផងដែរថាជាសង្គ្រាមមេរោគ គឺជាការប្រើប្រាស់សារធាតុពុលជីវសាស្ត្រ ឬភ្នាក់ងារបង្កជំងឺឆ្លង ដូចជា បាក់តេរី វីរុស សត្វល្អិត និងផ្សិត ក្នុងគោលដៅសម្លាប់ បង្កគ្រោះថ្នាក់ ឬធ្វើឱ្យបាត់សមត្ថភាពលើមនុស្ស សត្វ ឬរុក្ខជាតិ ជាសកម្មភាពសង្គ្រាម។ នេះជានិយមន័យដែលវិគីភីឌាបានផ្តល់។

តាមវិគីភីឌា អាវុធជីវសាស្ត្រ គឺជាភាវៈរស់ ឬភាវៈដែលមានសមត្ថភាពបន្តពូជ ដែលធ្វើឱ្យវាខុសពីអាវុធធម្មតា ព្រោះភ្នាក់ងារបែបនេះអាចរីកសាយដោយខ្លួនឯង។ ការប្រើប្រាស់សត្វល្អិតជាអាវុធ ត្រូវបានចាត់ទុកជាប្រភេទរងមួយនៃសង្គ្រាមជីវសាស្ត្រ។

ដោយសារអាវុធប្រភេទនេះអាចបង្កគ្រោះថ្នាក់ទាំងលើមនុស្ស សត្វ និងដំណាំ ហើយការគ្រប់គ្រងវាមានភាពលំបាក ប្រធានបទនេះទាក់ទងយ៉ាងជិតស្និទ្ធនឹងសន្តិសុខអន្តរជាតិ និងច្បាប់អន្តរជាតិ។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

សង្គ្រាមជីវសាស្ត្រមិនជាប់ភ្ជាប់នឹងតំបន់ភូមិសាស្ត្រតែមួយជាក់លាក់ទេ ព្រោះភ្នាក់ងារបង្កជំងឺមានវត្តមានតាមធម្មជាតិគ្រប់ទីកន្លែង។ ប៉ុន្តែកម្មវិធីអាវុធជីវសាស្ត្រធំៗត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅក្នុងប្រទេសជាច្រើន។

តាមវិគីភីឌា ជប៉ុនបានបង្កើតអង្គភាព ៧៣១ (Unit 731) នៅតំបន់ម៉ាន់ជូរី (Manchuria) នៃប្រទេសចិន ក្រោមការបញ្ជារបស់ Shirō Ishii ដែលបានធ្វើការវះកាត់លើមនុស្សរស់ និងការពិសោធន៍ជីវសាស្ត្រផ្សេងទៀត។

នៅសហរដ្ឋអាមេរិក អ្នកស្រាវជ្រាវបានធ្វើការនៅមន្ទីរពិសោធន៍សង្គ្រាមជីវសាស្ត្ររបស់កងទ័ពនៅ Camp Detrick រដ្ឋម៉ារីលែន ក្នុងទសវត្សរ៍ ១៩៤០។ ចំណែកសហភាពសូវៀត ក៏ត្រូវបានរាយការណ៍ថាបានអភិវឌ្ឍកម្មវិធីអាវុធជីវសាស្ត្រដ៏ធំផងដែរ។

ជនរងគ្រោះភាគច្រើននៃកម្មវិធីទាំងនោះ គឺជនស៊ីវិល និងអ្នកទោសសង្គ្រាម។ កសិករ និងប្រជាជននៅតាមតំបន់ជនបទក៏អាចរងផលប៉ះពាល់ ព្រោះភ្នាក់ងារជីវសាស្ត្រអាចវាយប្រហារលើបសុសត្វ និងដំណាំបាន។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

ការប្រើជំងឺជាអាវុធមានតាំងពីបុរាណកាល។ តាមវិគីភីឌា មានការកត់ត្រាថាកងទ័ពនានាធ្លាប់ប្រើសាកសពអ្នកស្លាប់ដោយជំងឺ ដើម្បីឆ្លងជំងឺចូលទៅក្នុងទីក្រុងដែលពួកគេកំពុងឡោមព័ទ្ធ។ ករណីដ៏ល្បីមួយគឺការឡោមព័ទ្ធក្រុងកាហ្វា (Caffa) ក្នុងឆ្នាំ ១៣៤៦ នៅពេលដែលកងទ័ពម៉ុងហ្គោលត្រូវបានគេរាយការណ៍ថាបានចោលសាកសពអ្នកស្លាប់ដោយជំងឺប៉េស្តចូលទៅក្នុងក្រុង ហើយអ្នកប្រវត្តិសាស្ត្រមួយចំនួនយល់ថាព្រឹត្តិការណ៍នេះអាចពាក់ព័ន្ធនឹងការសាយភាយជំងឺមរណៈខ្មៅទៅកាន់ទ្វីបអឺរ៉ុប។

នៅសតវត្សរ៍ទី ២០ សង្គ្រាមជីវសាស្ត្របានវិវត្តទៅជាកម្មវិធីយោធាពិតប្រាកដ។ ក្នុងសង្គ្រាមលោកលើកទី១ អាល្លឺម៉ង់ត្រូវបានចោទប្រកាន់ថាបានព្យាយាមឆ្លងជំងឺទៅលើសត្វពាហនៈរបស់សត្រូវ។ ក្នុងសង្គ្រាមលោកលើកទី២ ជប៉ុនបានប្រើប្រាស់អាវុធជីវសាស្ត្រនៅក្នុងប្រទេសចិន និងបានធ្វើការពិសោធន៍យ៉ាងឃោរឃៅលើមនុស្សនៅអង្គភាព ៧៣១។ ក្រោយសង្គ្រាម សហរដ្ឋអាមេរិកបានលើកលែងទោសមន្ត្រីអង្គភាព ៧៣១ ជាថ្នូរនឹងការទទួលបានទិន្នន័យស្រាវជ្រាវរបស់ពួកគេ។

ដើម្បីទប់ស្កាត់ការប្រើប្រាស់បែបនេះ ពិធីសារហ្សឺណែវឆ្នាំ ១៩២៥ បានហាមឃាត់ការប្រើប្រាស់អាវុធជីវសាស្ត្រក្នុងសង្គ្រាម។ ក្រោយមក អនុសញ្ញាស្តីពីអាវុធជីវសាស្ត្រ (BWC) ឆ្នាំ ១៩៧២ ដែលបានចូលជាធរមានក្នុងឆ្នាំ ១៩៧៥ បានហាមឃាត់ការអភិវឌ្ឍ ការផលិត និងការស្តុកទុកអាវុធជីវសាស្ត្រ។

ប៉ុន្តែអនុសញ្ញានេះគ្មានយន្តការផ្ទៀងផ្ទាត់ច្បាស់លាស់។ តាមវិគីភីឌា ឧបទ្ទវហេតុក្រោយៗមកទៀត ដូចជាការលេចធ្លាយជំងឺអង់ត្រាក់ដោយចៃដន្យនៅទីក្រុងស្វើដលូវស្ក (Sverdlovsk) ក្នុងឆ្នាំ ១៩៧៩ និងករណីសំបុត្រផ្ទុកមេរោគអង់ត្រាក់នៅសហរដ្ឋអាមេរិកក្នុងឆ្នាំ ២០០១ បានបង្ហាញថាហានិភ័យនៅតែជាបញ្ហាពិតប្រាកដ។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

ផលប៉ះពាល់សេដ្ឋកិច្ចនៃការគំរាមកំហែងជីវសាស្ត្រមានលក្ខណៈធំធេង។ ជំងឺរាតត្បាត មិនថាកើតឡើងដោយធម្មជាតិ ឬដោយចេតនា អាចធ្វើឱ្យខូចខាតដល់វិស័យកសិកម្ម សុខាភិបាល និងពាណិជ្ជកម្ម។ ការស្រាវជ្រាវជីវបច្ចេកវិទ្យាមានលក្ខណៈ «ប្រើប្រាស់បានពីរ» ពោលគឺចំណេះដឹងដូចគ្នាអាចបម្រើវិស័យសុខាភិបាល ឬក៏អាចប្រែក្លាយទៅជាអាវុធបាន។

នៅផ្នែកវប្បធម៌ ការចងចាំអំពីជនរងគ្រោះនៃអង្គភាព ៧៣១ នៅតែជាប់ក្នុងការចងចាំរបស់សង្គមនៅអាស៊ីបូព៌ា ហើយសិល្បៈ និងអក្សរសិល្ប៍ក៏បានឆ្លុះបញ្ចាំងពីការភ័យខ្លាចចំពោះសង្គ្រាម និងជំងឺរាតត្បាត។ ប្រទេសជាច្រើនបានចូលជាភាគីនៃអនុសញ្ញា BWC ដែលបង្ហាញពីការប្តេជ្ញារួមក្នុងការបដិសេធចំពោះអាវុធប្រភេទនេះ ហើយអនុសញ្ញានេះក៏លើកទឹកចិត្តឱ្យប្រើប្រាស់ជីវវិទ្យាដោយសន្តិភាពផងដែរ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

ប្រធានបទអាវុធជីវសាស្ត្រនៅតែពាក់ព័ន្ធយ៉ាងខ្លាំងនៅពេលបច្ចុប្បន្ន។ តាមវិគីភីឌា អនុសញ្ញា BWC នៅតែជាសន្ធិសញ្ញាអន្តរជាតិចម្បងដែលហាមឃាត់អាវុធជីវសាស្ត្រ ប៉ុន្តែកង្វះយន្តការផ្ទៀងផ្ទាត់ធ្វើឱ្យការត្រួតពិនិត្យការអនុវត្តមានកំណត់។